Het energielabel van een woning is in Nederland sinds 2008 wettelijk verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen en gebouwen. Deze regelgeving is gebaseerd op de Europese richtlijn over energieprestatie van gebouwen (EPBD) en is bedoeld om het bewustzijn en de duurzaamheid van de woningbouw te bevorderen. In dit artikel geven we een overzicht van de huidige regelgeving, de praktische stappen bij registratie, de boetes bij non-compliance en de toekomstige verwachtingen. Het artikel richt zich aan particuliere woningeigenaren, vastgoedhandelaren, projectontwikkelaars en andere betrokken partijen.
Wat is een energielabel en waarom is het belangrijk?
Een energielabel is een document dat de energieprestatie van een woning of gebouw weergeeft. Het label geeft aan hoe efficiënt het gebouw energie gebruikt en bevat aanbevelingen voor mogelijke verbeteringen. Het energielabel is een visuele weergave van de energiezuinigheid van een woning en helpt kopers en huurders in hun besluitvorming. Het label bevat een cijferwaarde van 1000 (laagste) tot 10 (hoogste) en een lettercode van A++++ (zeer efficiënt) tot G (zeer inefficiënt). Het doel van het energielabel is om de duurzaamheid van woningen te verhogen en investeringen in energiebesparing en renovatie te stimuleren.
Wettelijke verplichting bij verkoop en verhuur
Situaties waarin een energielabel verplicht is
Het energielabel is wettelijk verplicht in de volgende situaties:
- Bij verkoop van een woning of appartement
- Bij verhuur van een woning of appartement
- Bij oplevering van een nieuwbouwwoning
- Voor openbare gebouwen groter dan 250 m²
Deze verplichting geldt sinds 2008 en is aangescherpt in 2021 met de invoering van het nieuwe energielabel. Een energielabel moet beschikbaar zijn tijdens de advertentiefase van de verkoop of verhuur, bijvoorbeeld op websites zoals Funda. Bij de notariële overdracht van een woning is een definitief energielabel verplicht.
Uitzonderingen
Er zijn enkele uitzonderingen waarin een energielabel niet verplicht is. Dit geldt voor:
- Officiële monumenten, inclusief rijks-, provinciaal- en gemeentelijke monumenten
- Vakantiewoningen (als deze niet verhuurd worden als vast verblijf)
Deze uitzonderingen zijn vastgelegd in de wettelijke regelgeving en kunnen van toepassing zijn afhankelijk van de functie en status van het pand.
Hoe wordt een energielabel geregistreerd?
De procedure voor het registreren van een energielabel is veranderd sinds het oude systeem waarin een energielabel online kon worden aangevraagd. Sinds de invoering van het nieuwe energielabel is de procedure als volgt:
- Contact opnemen met een gecertificeerd energieadviseur
- Inspectie van het pand door de adviseur
- Verwerken van de gegevens in een softwareprogramma door de adviseur
- Registratie van het energielabel bij RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
- Ontvangst van het definitieve energielabel als PDF-document
Voor de aanvraag zijn documenten zoals bouwtekeningen, informatie over isolatie en installaties nuttig. De doorlooptijd is gemiddeld 5 werkdagen. De kosten zijn afhankelijk van het type en de locatie van het gebouw.
Boetes bij non-compliance
Het ontbreken van een energielabel bij verkoop of verhuur kan leiden tot boetes. Voor particuliere woningeigenaren geldt een boete van maximaal €435, terwijl zakelijke partijen boetes kunnen oplopen tot €21.750. De boete wordt aangerekend door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), die via gegevens van het Kadaster en RVO controleert of een energielabel is geregistreerd op het moment van verkoop of verhuur.
Het is mogelijk om alsnog een energielabel aan te vragen, ook als de woning al is verkocht. Echter, bij verkoop zonder energielabel wordt de vorige eigenaar beboet, niet de koper. Als de koper van de woning een energielabel wil, kan dit opnieuw worden aangevraagd.
Veelgestelde vragen over energielabels
Is een energielabel verplicht bij erfgoodverdeling?
Nee, bij een erfgoodverdeling via een akte van verdeling is geen energielabel nodig. Dit geldt wanneer het aandeel in de woning wordt toegewezen tegen betaling. Het is geen verkooptransactie en valt dus buiten de wettelijke verplichting.
Wat als je de ex-partner uitkoopt bij echtscheiding?
Als je via echtscheiding volledige eigenaar wordt van de woning, is een energielabel wettelijk verplicht. Dit geldt ook bij een (echt)scheiding waarbij de woning aan één van de partners wordt toegewezen.
Mag een projectontwikkelaar het energielabel verzorgen?
Nee, als een woning in opdracht wordt gebouwd en de opdrachtgever de volledige zeggenschap en verantwoordelijkheid heeft, is het aan de opdrachtgever om het energielabel te registreren. De projectontwikkelaar is niet verplicht om dit te doen.
Klachten en correcties
Als je niet tevreden bent met het energielabel of de gegevens lijken incorrect, zijn er stappen die je kunt ondernemen:
- Neem contact op met de certificaathouder die het label heeft geregistreerd
- Als dit niet werkt, contacteer de certificerende instelling die de certificaathouder controleert
- Als huurder, neem contact op met de verhuurder
- Als de verhuurder geen actie ondernemt, kan een procedure worden gestart bij de Huurcommissie
Meer informatie over klachten en procedures is beschikbaar via de Helpdesk Energielabel loket Nederland ([email protected]).
Toekomstige ontwikkelingen
De regelgeving rond energielabels blijft in ontwikkeling. Nederland volgt hierin de Europese richtlijnen, die steeds meer focus leggen op verduurzaming van de gebouwde omgeving. Verwachte veranderingen zijn:
- Strengere eisen voor nieuwbouwwoningen, die allemaal bijna energieneutraal (BENG) moeten zijn
- Aanscherping van minimale energieprestaties voor bestaande gebouwen
- Uitbreiding van informatie op het energielabel, zoals specifieke aanbevelingen voor verduurzaming
- Verplichting voor bepaalde gebouwen om binnen een bepaalde periode een minimaal energielabel te behalen
Vanaf 2026 is bijvoorbeeld het energielabel C verplicht voor kantoorgebouwen. Soortgelijke eisen zouden in de toekomst ook voor woningen kunnen gelden. Deze ontwikkelingen sluiten aan bij het doel van Nederland om de gebouwde omgeving in 2050 CO2-neutraal te maken.
Praktische tips voor woningeigenaren
Om voorbereid te zijn op de huidige en toekomstige regelgevingen, zijn de volgende stappen aan te raden:
- Vraag tijdig een energielabel aan bij verkoop of verhuur
- Bekijk de aanbevelingen op het energielabel en overweeg verbetermaatregelen
- Werk samen met een gecertificeerd energieadviseur om eventuele verbeteringen efficiënt uit te voeren
- Zorg voor een goed bestand van documenten zoals bouwtekeningen en isolatiegegevens, die kunnen leiden tot een gunstiger energielabel
- Houd je op de hoogte van wettelijke veranderingen via betrouwbare bronnen zoals RVO of energieadviseurs
Tijdig investeren in een energielabel en eventuele verbeteringen kan niet alleen leiden tot een hoger energielabel, maar ook de verkoopwaarde van de woning verhogen en het comfort voor de gebruiker verbeteren.
Conclusie
Het energielabel is een belangrijk instrument in de Nederlandse woningbouwsector en speelt een sleutelrol in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Het is wettelijk verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen en gebouwen, met uitzonderingen voor monumenten en vakantiewoningen. De registratieprocedure is veranderd en vereist nu betrokkenheid van een gecertificeerd energieadviseur. Het ontbreken van een energielabel kan leiden tot boetes, met boetes tot €21.750 voor zakelijke partijen. De toekomstige regelgeving ziet strengere eisen en verplichtingen voor zowel nieuwbouw als bestaande woningen. Door tijdig actie te ondernemen en te investeren in verduurzaming, kunnen woningeigenaren en vastgoedhandelaren voorbereid zijn op de huidige en toekomstige regelgeving.