Sinds 1 januari 2021 zijn er aanzienlijke veranderingen geweest in de manier waarop energielabels voor woningen worden vastgesteld in Nederland. Deze wijzigingen zijn niet alleen van toepassing op woningen, maar ook op energie-efficiënte apparaten en consumentenproducten binnen de Europese Unie. Voor woningeigenaren, huurders, bouwprofessionals en particulieren die van plan zijn om te kopen of te verhuren, zijn deze veranderingen van groot belang. In deze uitgebreide gids geef ik een overzicht van de nieuwe regels, de praktijk van het energielabel en de verplichtingen die hiermee gepaard gaan.
Inleiding
Het energielabel is een document dat sinds 2015 verplicht is bij het verkoop- of huurproces van woningen in Nederland. Het geeft een maatstaf voor de energiezuinigheid van een woning, op basis van een lettercode van A++++ (meest zuinig) tot G (minst zuinig). In 2021 is de methode voor het bepalen van het energielabel aanzienlijk gewijzigd, wat heeft geleid tot een uitgebreidere en nauwkeurigere beoordeling van de energieprestatie. Deze verandering heeft betrekking op zowel de procedure voor het verkrijgen van het label als de inhoud van het label zelf.
Daarnaast zijn er in de Europese Unie ook nieuwe richtlijnen in werking getreden omtrent het energielabel voor apparaten. Deze richtlijnen vereisen dat producten vanaf klasse A tot G worden ingedeeld, zonder het gebruik van plustekens. Deze veranderingen zijn onderdeel van een bredere inspanning om energie-efficiëntie te bevorderen en het klimaatbeleid in de EU te versterken.
Veranderingen bij het energielabel van woningen
Verandering in de methode van beoordeling
Voor 2021 kon een woningeigenaar nog een voorlopig energielabel verkrijgen door online bepaalde kenmerken van zijn woning in te voeren. Dit voorlopige label was een inschatting van het uiteindelijke energielabel dat de woning zou krijgen. Echter, deze methode is nu verouderd en wordt niet meer toegepast. Vanaf 1 januari 2021 is het energielabel voor woningen uitsluitend vast te stellen door een erkend energieadviseur die fysiek bij de woning langskomt. De adviseur bekijkt in 1 tot 2 uur de afmetingen van de woning, de aanwezige isolatie, CV-installatie, zonnepanelen en andere relevante kenmerken. Op basis hiervan wordt een energiebehoefte berekend, wat leidt tot een nauwkeuriger beoordeling van de energiezuinigheid van de woning.
Uitgebreidere inhoud van het energielabel
Het nieuwe energielabel bevat niet alleen de lettercode die aangeeft hoe zuinig de woning is, maar ook uitgebreide aanbevelingen voor mogelijke verbeteringen. Deze verbeteringen zijn gericht op verduurzaming en energiebesparing. Voor eigenaren en kopers is dit een waardevolle informatiebron, omdat het een actieplan biedt om de energieprestatie van de woning te verbeteren. Het energielabel is dus niet alleen een maatstaf, maar ook een hulpmiddel om beslissingen te nemen over renovaties of verbeterprojecten.
Verplichting bij verkoop of verhuur
Het energielabel is verplicht bij verkoop of verhuur van een woning. Voor verkopers betekent dit dat ze bij de overdracht een geldig energielabel moeten aanleveren aan de koper. Dit label is 10 jaar geldig, mits het is geregistreerd vóór 1 januari 2021. Voor woningen met een energielabel dat is geregistreerd op of na 1 januari 2021 geldt dezelfde verplichting. Als een verkoper of verhuurder geen energielabel heeft, kan hij of zij een boete van €435 opgelegd krijgen door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Deze boete is sinds 1 november 2021 van kracht.
Uitzonderingen
Er zijn bepaalde uitzonderingen waarbinnen het energielabel niet verplicht is. Zo hoeven kleine vrijstaande woningen met een oppervlakte van minder dan 50 vierkante meter en monumentale woningen geen energielabel te hebben. Deze uitzonderingen zijn van toepassing zolang de woning niet wordt verkocht of verhuurd. Als de woning toch op de markt komt, geldt de verplichting van het energielabel wel.
Voorlopige energielabels en hun toepassing
Wat is een voorlopig energielabel?
In 2015 kregen alle woningen in Nederland een voorlopig energielabel. Dit label was een schatting van het energielabel dat de woning waarschijnlijk zou krijgen, op basis van een oude methode. Deze methode is nu verouderd en levert niet altijd een accuraat beeld van de energieprestatie van de woning. Daarom worden voorlopige energielabels sinds 2021 niet meer getoond. Ze zijn gewoon 10 jaar geldig, maar de einddatum staat op het label. Als een woning een voorlopig energielabel heeft dat voor 2021 is geregistreerd, blijft dit label geldig tot aan de einddatum. Vanaf die datum is een nieuw energielabel vereist.
Wanneer is een nieuw energielabel nodig?
Een nieuw energielabel is nodig zodra het oude label verloopt, of wanneer de woning wordt verkocht of verhuurd. Een verkoper of verhuurder moet altijd een geldig energielabel aanbieden bij de overdracht. Als het huidige label is geregistreerd vóór 2021, is het mogelijk om in beroep te gaan als het verkeerd is geïnterpreteerd of als er fouten in het label zijn. Echter, als het label is geregistreerd op of na 1 januari 2021, kan het enkel worden aangepast of vernieuwd door een nieuw label aan te vragen bij een erkend energieadviseur.
Proces en kosten voor het verkrijgen van een energielabel
Het proces
Het verkrijgen van een energielabel begint met het inschakelen van een erkend energieadviseur. De adviseur komt bij de woning langs en voert een inspectie uit. Tijdens deze inspectie worden de afmetingen van de woning genoteerd, evenals de isolatie, CV-systemen, ventilatie, en eventuele zonnepanelen. Op basis van deze gegevens wordt het energielabel berekend en vastgesteld. De adviseur stelt vervolgens een rapport op dat het energielabel bevat, samen met aanbevelingen voor mogelijke verbeteringen.
De kosten
De gemiddelde kosten voor een energielabel liggen rond de €300. De prijs kan variëren afhankelijk van de grootte van de woning, de complexiteit van de installaties en de ervaring van de adviseur. Het is verstandig om bij meerdere adviseurs een offerte aan te vragen, zodat je een eerlijke prijs kan vergelijken.
Toepassing van het energielabel bij huur en verkoop
Verkoop
Bij verkoop is het energielabel een verplicht document dat moet worden overgedragen aan de koper. De koper heeft het recht om het energielabel te bekijken, wat hem of haar helpt bij het beoordelen van de energieprestatie van de woning. Het energielabel is openbaar en kan worden gebruikt om woningen met elkaar te vergelijken. Het is belangrijk om te weten dat het energielabel niet alleen een lettercode bevat, maar ook gedetailleerde informatie over de energieprestatie en mogelijke verbeteringen.
Verhuur
Ook bij verhuur is het energielabel verplicht. De verhuurder moet een geldig energielabel aan de huurder leveren. In het geval van een ongeldig of ontbrekend energielabel kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een brief sturen met een boete. De huurder heeft het recht om het energielabel te bekijken, wat hem of haar helpt bij het beoordelen van de energieprestatie van de woning.
Problemen of vragen over het energielabel
Aanpassingen of klachten
Als je niet tevreden bent met je energielabel, kun je in beroep gaan. Echter, dit is enkel mogelijk als het energielabel is geregistreerd vóór 1 januari 2021. Als het label is geregistreerd op of na 1 januari 2021, moet je eerst contact opnemen met de energieadviseur en eventueel met de certificaathouder. Als het probleem niet opgelost kan worden, kun je eventueel bij de ILT aangifte doen.
Voorlopige energielabels
Voorlopige energielabels zijn vanaf 2021 niet langer zichtbaar in de openbare databases. Ze zijn echter nog steeds geldig tot aan hun einddatum. Als je een woning hebt met een voorlopig energielabel en wil weten of het nog geldig is, kun je dit controleren via MijnOverheid of via de website van Milieu Centraal.
Het energielabel in de Europese Unie
Algemene richtlijnen
In de Europese Unie zijn er richtlijnen voor energielabels van apparaten en consumentenproducten. Deze richtlijnen zijn bedoeld om energie-efficiëntie te bevorderen en consumenten te informeren over de energieprestatie van producten. Sinds 2021 zijn de energielabels simpeler geworden: ze worden ingedeeld in klassen A tot G, zonder het gebruik van plustekens of minnetekens.
Verplichte producten
Een aantal producten is verplicht om een energielabel te hebben. Deze producten omvatten:
- Koelkasten voor huishoudelijk en commercieel gebruik
- Was- en afwasmachines
- Televisies en computerschermen
- Lampen
- Koken- en verwarmingstoestellen
- Autobanden
Alle producten moeten voorzien zijn van een duidelijk energielabel op het verkooppunt, inclusief online verkoopkanalen.
Verplichtingen voor bedrijven
Fabrikanten, importeurs en winkeliers zijn verplicht om hun producten in de Eprel-databank te registreren. Dit is een Europese database voor energie-efficiëntie. Bij registratie moet het bedrijf een Eprel-account aanmaken en het product registreren met behulp van een digitaal identiteitssysteem. Dit systeem gebruikt elektronische eIDAS-handtekeningen om de identiteit van het bedrijf te verifiëren.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van het verkoop- of huurproces van een woning in Nederland. Sinds 1 januari 2021 is de manier waarop het energielabel wordt vastgesteld aanzienlijk gewijzigd. De nieuwe methode is uitgebreider en beter afgestemd op de werkelijke energieprestatie van de woning. Het energielabel is niet alleen een maatstaf voor energiezuinigheid, maar ook een waardevolle bron van informatie over mogelijke verbeteringen.
Voor woningeigenaren is het belangrijk om te weten dat het energielabel verplicht is bij verkoop of verhuur. Als het label ontbreekt, kan een boete opgelegd worden. Daarnaast zijn er bepaalde uitzonderingen waarbinnen het energielabel niet verplicht is, zoals bij kleine vrijstaande woningen en monumentale woningen.
In de Europese Unie zijn er ook richtlijnen voor energielabels van producten. Deze richtlijnen zijn bedoeld om consumenten te informeren over de energieprestatie van producten en energie-efficiëntie te bevorderen. Voor bedrijven is het verplicht om hun producten in de Eprel-databank te registreren.
Het energielabel is dus niet alleen een verplicht document, maar ook een waardevolle bron van informatie voor eigenaren, kopers en huurders. Het helpt bij het beoordelen van de energieprestatie van een woning en biedt aanbevelingen voor mogelijke verbeteringen.