Een energielabel speelt tegenwoordig een steeds grotere rol in de verkoop, verhuur en verbouw van woningen. Het is niet alleen een hulpmiddel voor kopers en huurders, maar ook een belangrijk instrument voor woningeigenaren om inzicht te krijgen in de energieprestaties van hun woning. Echter, hoe betrouwbaar is dat label in de praktijk? Welke factoren bepalen de kwaliteit van een energielabel en hoe kan men ervoor zorgen dat het label accuraat is?
In dit artikel leggen we de basislegging van energielabels uit, bespreken we de factoren die de betrouwbaarheid van het label beïnvloeden, en geven we aan hoe woningeigenaren en kopers hier bewust mee om kunnen gaan. Daarnaast wordt ingegaan op recente ontwikkelingen rondom de toezichtverantwoordelijkheid op de kwaliteit van energielabels. Het artikel sluit af met aanbevelingen voor verbeteringen en praktische stappen die eigenaren kunnen nemen om hun energielabel te verifiëren of te verbeteren.
Het belang van een energielabel
Een energielabel geeft een overzicht van hoe energiezuinig een woning is. Het label varieert van A+++ (meest energiezuinig) tot G (minst energiezuinig). Buiten de letterklasse bevat het energielabel ook gedetailleerde informatie over de thermische eigenschappen van de woning, zoals de isolatie, het type verwarming en het verbruik van energie. Het label helpt kopers, huurders en eigenaren om beslissingen te nemen op basis van feiten, in plaats van veronderstellingen. Het is ook een essentieel document bij de verkoop of verhuur van een woning: sinds 2021 is het verplicht om een erkend energielabel op te nemen in advertenties en aan kopers of huurders te geven.
De betrouwbaarheid van het energielabel is daarom cruciaal. Een onnauwkeurig label kan leiden tot verkeerde verwachtingen, onnodige kosten of zelfs juridische problemen bij onjuiste vermeldingen in verkoop- of huurovereenkomsten.
Hoe worden energielabels vastgesteld?
Het proces van het verkrijgen van een energielabel begint met een inspectie door een erkende energieadviseur. Deze adviseur beoordeelt de woning op verschillende criteria, waaronder de isolatie van muren, vloeren en daken, het type verwarming, de kwaliteit van ramen en de aanwezigheid van energiebesparende maatregelen zoals zonnepanelen. Op basis van deze gegevens wordt een berekening gemaakt die leidt tot een energieklasse.
De betrouwbaarheid van het energielabel hangt sterk af van de kwaliteit van deze inspectie. Een ervaren adviseur, die tijd neemt en aandacht besteedt aan details, is essentieel om een accuraat beeld te krijgen. Daarnaast is het gebruik van actuele gegevens belangrijk: oude data over renovaties of veranderingen in de woning kunnen leiden tot een onnauwkeurig label.
Veelvoorkomende fouten bij het bepalen van energielabels
Er zijn verschillende gevallen waarin energielabels niet accuraat zijn. Eén van de bekendere oorzaken is het niet meenemen van recente renovaties. Als bijvoorbeeld een woning is geïsoleerd of is voorzien van een warmtepomp, maar deze maatregel niet is opgemerkt of ingevoerd in het systeem, kan het label een verouderd beeld geven. Ook kunnen inspecteurs soms onvoldoende aandacht besteden aan details, zoals de kwaliteit van de glasisolatie of de lekken in de ventilatie.
Daarnaast is het gebruik van verouderde methoden of databases een bekende bron van fouten. Sommige systemen gebruiken nog steeds standaardwaarden in plaats van meetgegevens van de woning zelf. Dit kan resulteren in een label dat meer van een schatting dan van een werkelijke beoordeling is.
Het gevolg van dergelijke fouten kan zijn dat kopers of huurders het verkeerde beeld krijgen van de energiekosten of de thermische eigenschappen van de woning. In het ergste geval kunnen onnauwkeurige labels leiden tot juridische aansprakelijkheid of financiële verliezen bij onverwachte renovatiekosten.
De rol van toezicht en controle
Aangezien energielabels steeds belangrijker worden in de verkoop- en verhuurmarkten, is het ook steeds belangrijker dat de kwaliteit van deze labels gegarandeerd wordt. In 2025 is een initiatief gestart om een toezichthouder in te stellen die de kwaliteit van energielabels监督检查. Dit is gedaan door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, dat een wijzigingsbesluit heeft opgesteld.
De toezichthouder zal ervoor zorgen dat alle partijen die betrokken zijn bij het opstellen, registreren en controleren van energielabels zich aan de geldende regels houden. Dit omvat het aanwijzen van erkende certificerende instanties, het uitvoeren van controles en het handhaven van fraudegevallen. De toezichthouder is in de maand juli 2025 gestart met een openbare consultatie, waarbij reacties van burgers en bedrijven zijn ingezameld. Dit proces is een stap in de richting van hogere kwaliteit en betrouwbaarheid van energielabels.
De beoogde toezichthouder
De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) is voorgesteld als de toezichthouder. Deze organisatie heeft de taak om ervoor te zorgen dat het energielabelproces voldoet aan de wettelijke eisen en dat er geen sprake is van onjuiste beoordelingen of fraude. De TloKB controleert ook of de erkende energieadviseurs aan de kwaliteitsnormen voldoen.
Dit toezicht is van groot belang, omdat het betekent dat er een objectieve instantie is die de kwaliteit van energielabels verifieert. Het biedt zekerheid aan kopers, huurders en woningeigenaren dat het energielabel dat ze ontvangen, accuraat is en op een transparante manier is gemaakt.
Hoe kan men een energielabel verifiëren of verbeteren?
Zowel kopers als woningeigenaren kunnen actief bijdragen aan een betrouwbaarder energielabel. Het is belangrijk om kritisch te kijken naar het label en eventueel extra controles te laten uitvoeren. Voorbeelden hiervan zijn het inzetten van een tweede inspecteur of het gebruik van diensten zoals Certi4All, een platform dat transparante en grondige energiekeuringen aanbiedt.
Stappen om het energielabel te verbeteren
Een woning met een slechter energielabel (bijvoorbeeld C of lager) kan verbeterd worden door investeringen in isolatie, ventilatie en duurzame energieopweiding. Hieronder volgen vier stappen die woningeigenaren kunnen volgen om hun energielabel te verbeteren:
Verbeterde isolatie: Door de woning goed te isoleren, vermindert het warmteverlies. Dit is meestal de meest effectieve stap in het verbeteren van een energielabel. Denk aan isolatie van daken, vloeren, muren en ramen.
Goede ventilatie: Na isolatie is het belangrijk dat er voldoende frisse lucht in de woning komt. Hierbij is mechanische ventilatie vaak nodig.
Zonnepanelen: Het opwekken van eigen stroom kan het energielabel verbeteren. Echter, het is belangrijk om zorgvuldig te kiezen voor het aantal panelen, omdat het overproduceren van stroom het label kan negatief beïnvloeden.
Verwarmingssysteem vervangen: Het vervangen van een CV-ketel door een warmtepomp is een duurzame en efficiënte oplossing. Dit maakt het mogelijk om van gas af te gaan en het energielabel te verbeteren.
Elke stap leidt tot een verbetering van het energielabel en een lagere energierekening. Het is verstandig om een energieadviseur in te schakelen om een aanpasplan te ontwikkelen.
Uitzonderingen en verplichtingen
Het is belangrijk te weten dat niet alle woningen verplicht een energielabel hebben. Uitzonderingen zijn kleine vrijstaande woningen (minder dan 50 m²) en monumenten. Voor deze woningen is het niet nodig om een energielabel op te stellen bij verkoop of verhuur. Echter, als de woning in het kader van een verbouw wordt aangepast, kan het noodzakelijk zijn om wel een label op te stellen.
Voor alle andere woningen is het verplicht om een geldig energielabel te hebben bij verkoop of verhuur. Dit geldt ook voor advertenties, waarin de energieklasse dient te worden vermeld. Het niet aanbieden van een geldig energielabel kan leiden tot boetes. Deze boetes variëren afhankelijk van de situatie en kunnen op de website van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) worden ingezien.
Conclusie
Het energielabel is een belangrijk document dat een inzicht geeft in de energiezuinigheid van een woning. Het heeft niet alleen invloed op de koopprijs of huurprijs, maar ook op de comfortfactor en energiekosten voor de bewoner. Echter, de betrouwbaarheid van het label kan variëren afhankelijk van de kwaliteit van de inspectie, de ervaring van de adviseur en de gebruikte methoden.
Het is daarom verstandig om kritisch te kijken naar het energielabel en, indien nodig, extra controles te laten uitvoeren. Diensten zoals Certi4All kunnen hierbij van pas komen, net zoals het nieuwe toezichtsmechanisme dat in 2025 is ingevoerd. Door bewust om te gaan met het energielabel en eventuele verbeteringen in te zetten, kunnen woningeigenaren, kopers en huurders ervoor zorgen dat het label accuraat is en dat de woning duurzaam en energiezuinig wordt.
Het energielabel is geen statisch document, maar een hulpmiddel dat continu kan verbeteren. Met het juiste aanpak en toezicht is het mogelijk om zowel het label als de woning zelf duurzaam en efficiënt te maken.