In de Nederlandse real estatemarkt is het energielabel voor woningen niet langer een optie, maar een vereiste. Sinds 2021 moet bij elke verkoop of verhuur van een woning een geldig energielabel aanwezig zijn. Dit label geeft een overzicht van de energiezuinigheid van een woning en helpt zowel koper als huurder om inzicht te krijgen in de verwachtingen rondom energiekosten en mogelijke verbeteringen.
In dit artikel bespreken we alles wat je moet weten over energielabels. We leggen uit hoe een energielabel wordt bepaald, welke categorieën er zijn, hoe je het label kunt verbeteren, en welke regelgeving er geldt. We laten ook zien hoe je het energielabel kunt opzoeken en wat je als woningeigenaar kunt doen als je het niet eens bent met het resultaat.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning is. Het label is uitgedrukt in een letter, variërend van A++++ (zeer energiezuinig) tot en met G (zeer energie-onzuinig). Naast de letter bevat het energielabel ook een gedetailleerd rapport met informatie over het energieverbruik van de woning. Het label geeft inzicht in het verbruik van fossiele energie voor verwarming, koeling en ventilatie, uitgedrukt in kWh per vierkante meter per jaar.
Het energielabel is geen statisch document. Het is een dynamische weergave van de energieprestatie van de woning, die kan worden verbeterd door renovaties en investeringen in energiezuinige maatregelen. Het label is 10 jaar geldig, en de geldigheidsduur is duidelijk vermeld op het document zelf.
Hoe wordt het energielabel bepaald?
Sinds januari 2021 wordt het energielabel voor woningen berekend volgens de NTA 8800-norm, een objectieve en gestandaardiseerde methode die voor alle woningen hetzelfde is. Het label wordt vastgesteld door een erkende energieadviseur, die de woning bezoekt en een inspectie uitvoert. Deze adviseur registreert de energieprestatie in de landelijke database EP-online.
De inspectie duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur en vereist dat de woningeigenaar aanwezig is. De adviseur noteert de kenmerken van de woning, zoals de isolatie, de verwarmingsinstallatie, de ventilatie en eventuele duurzame energiebronnen. Deze data worden gebruikt om de energiezuinigheid van de woning te berekenen.
Categorieën van energielabels
De energielabels zijn verdeeld in elf categorieën, waarbij A++++ de hoogste score is en G de laagste. De categorieën zijn gebaseerd op het primair fossiele energieverbruik, uitgedrukt in kWh/m² per jaar. Dit laat zien hoeveel fossiele brandstoffen zoals aardgas, olie of kolen nodig zijn voor het functioneren van de woning.
Hieronder vind je een overzicht van de categorieën en het bijbehorende energieverbruik:
| Energielabel | Gasverbruik per jaar per m² (m³/m²) | Stroomverbruik per jaar per m² (kWh/m²) |
|---|---|---|
| A++++ | 0 m³/m² | 0 kWh/m² |
| A+++ | 0 - 5,1 m³/m² | 0 - 49,83 kWh/m² |
| A++ | 5,1 - 7,7 m³/m² | 49,83 - 75,23 kWh/m² |
| A+ | 7,7 - 10,7 m³/m² | 75,23 - 104,54 kWh/m² |
| A | 10,7 - 16,4 m³/m² | 104,54 - 160,23 kWh/m² |
| B | 16,4 - 19,4 m³/m² | 160,23 - 189,54 kWh/m² |
| C | 19,4 - 25,6 m³/m² | 189,54 - 250,11 kWh/m² |
| D | 25,6 - 29,7 m³/m² | 250,11 - 290,71 kWh/m² |
| E | 29,7 - 34,4 m³/m² | 290,71 - 336,09 kWh/m² |
| F | 34,4 - 38,9 m³/m² | 336,09 - 380,05 kWh/m² |
| G | > 38,9 m³/m² | > 380,05 kWh/m² |
1 m³ aardgas is gelijk aan 9,77 kWh. Dit betekent dat je het gasverbruik kunt omrekenen naar kWh om een beter beeld te krijgen van het totale energieverbruik van de woning.
Verdeling van energielabels in Nederland
Volgens recente data uit de EP-online database zijn de meeste woningen in Nederland geclassificeerd in de categorieën A t/m A++++. In 2023 was 38,29% van de woningen in deze categorieën, wat aantoont dat Nederland sterk bezig is met het verbeteren van de energiezuinigheid van woningen.
| Energielabel | Aantal woningen met dit label | % van totaal |
|---|---|---|
| A t/m A++++ | 2.018.870 | 38,29% |
| B | 850.915 | 16,14% |
| C | 1.238.335 | 23,50% |
| D | 490.945 | 9,31% |
| E | 295.220 | 5,60% |
| F | 183.285 | 3,48% |
| G | 193.565 | 3,67% |
Deze cijfers tonen aan dat de meeste woningen relatief energiezuinig zijn. Slechts een klein deel (ongeveer 7%) van de woningen heeft een energielabel F of G, wat wijst op de groeiende bewustwording van duurzaam wonen in Nederland.
Energielabel opzoeken
Het energielabel van een woning is via een online tool vrij toegankelijk. Op de website van Milieu Centraal kun je het energielabel van elk huis in Nederland gratis opzoeken met je postcode en huisnummer. Deze tool toont alleen definitieve en geldige energielabels. Voorlopige labels sinds 2015 worden niet getoond, omdat ze met een oude methode zijn berekend.
Het energielabel kan worden gebruikt om energie te vergelijken tussen woningen. Als je bijvoorbeeld een woning wil kopen of verhuren, kun je het energielabel gebruiken om inzicht te krijgen in de verwachtingen van het energieverbruik. De tool toont het jaarverbruik van de woning, maar dit moet je aanvullen met het verbruik van je huishouden op basis van het aantal personen.
Verplichtingen rond het energielabel
Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of inlevering van een nieuwe woning. Woningeigenaren moeten het energielabel aan de koper of huurder beschikbaar stellen. In de advertentie bij verkoop of verhuur moet ook de letterklasse van het energielabel worden vermeld. Als het energielabel ontbreekt, riskeer je een boete.
De boetebedragen zijn afhankelijk van de situatie en worden weergegeven op de website van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Verder gelden er uitzonderingen op de verplichting tot het aanbieden van een energielabel, zoals bij kleine vrijstaande woningen (<50 m²) en monumenten.
Hoe kun je je energielabel verbeteren?
Een beter energielabel heeft meerdere voordelen. Het verlaagt je energierekening, verhoogt de marktwaarde van je woning en maakt het mogelijk om een grotere hypotheek af te sluiten. De grootste waardestijging vindt plaats bij het verbeteren van een energielabel van D naar A+.
Er zijn verschillende manieren om het energielabel te verbeteren:
- Isolatie verbeteren: Dit is vaak de meest effectieve manier. Denk aan extra isolatie op de daken, muren en vloeren.
- Verwarmingssysteem vervangen: Een oude CV-ketel vervangen door een warmtepomp of aansluiten op stadsverwarming kan het energielabel aanzienlijk verbeteren.
- Zonnepanelen installeren: Zelf energie opwekken met zonnepanelen verlaagt het afhankelijkheid van fossiele energie en vermindert het energieverbruik.
- Energiezuinig glas: Dubbel- of drievoudig glas vermindert de warmteverlies en verbetert de isolatie.
Het energielabel verbeteren is een investering met langdurige voordelen. Het vermindert niet alleen je energiekosten, maar helpt ook bij het behoud van de waarde van je woning in een markt die steeds duurzamer wordt.
Wat als je niet tevreden bent met je energielabel?
Als je het niet eens bent met het resultaat van het energielabel, kun je dit aan de verantwoordelijke partijen melden. Je kunt contact opnemen met de erkende energieadviseur of het Rijksvastgoedbedrijf (RVO) om uitleg te krijgen of eventueel een heronderzoek aan te vragen. Het energielabel dat in de EP-online database staat, is leidend bij verkoop of verhuur. Als je hier bezwaren tegen hebt, kun je dit formeler aangeven via de procedures die op de website van RVO worden uitgelegd.
Energielabel en de waarde van je woning
Een beter energielabel heeft een positief effect op de marktwaarde van een woning. Volgens studies van het Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) is de waardestijging het grootst bij de overgang van energielabel D naar A+. Dit is vooral het geval bij oude woningen (vóór 1920), waarbij de verbetering van het energielabel direct zichtbaar is op de waarde.
Bovendien kun je nu een hogere hypotheek afsluiten om je energielabel te verbeteren. Veel banken bieden speciale producten aan voor energiebesparende maatregelen, waardoor je de investering in isolatie, warmtepompen of zonnepanelen gemakkelijker kunt doen.
Energielabel en duurzaam wonen
Het energielabel is niet alleen een technisch document, maar ook een instrument voor duurzaam wonen. Het geeft inzicht in de mogelijke verbeteringen en maatregelen die je kunt nemen om het energieverbruik van je woning te verlagen. Het is een manier om bewust om te gaan met energie en om jouw woning toekomstbestendig te maken.
Een energielabel is ook een waardevolle tool voor de overheid om beleidsmaatregelen te nemen rondom energiezuinig wonen. Het helpt bij het opstellen van statistieken, het ontwikkelen van subsidies en het bepalen van doelstellingen voor de energietransitie in Nederland.
Energielabel en de toekomst
De rol van het energielabel zal zich nog verder ontwikkelen in de komende jaren. De Europese richtlijnen voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD) zullen leiden tot steeds strengere eisen voor energiezuinig wonen. In 2026 zullen er 11 energielabels zijn, variërend van G tot A++++. Dit betekent dat het belang van het energielabel voor woningen zal toenemen.
Er is ook aandacht voor het gebruik van duurzame energiebronnen, zoals zonnepanelen en stadsverwarming. Deze zullen een grotere rol gaan spelen in de berekening van het energielabel. De toekomstige energielabels zullen ook meer aandacht gaan besteden aan het gebruik van hernieuwbare energie en de CO₂-uitstoot van de woning.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van het wonen in Nederland. Het geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning en helpt bij de beslissing om te verbeteren of te investeren in duurzame maatregelen. Het energielabel is verplicht bij verkoop of verhuur, en het is een waardevolle tool voor woningeigenaren, kopers en huurders.
Door het energielabel te verbeteren, kun je niet alleen je energiekosten verlagen, maar ook de marktwaarde van je woning verhogen. Het energielabel is een document dat toekomstbestendig wonen mogelijk maakt en een belangrijk instrument in de energietransitie van Nederland.