Energielabels zijn essentiële documenten die informatie geven over de energiezuinigheid van woningen. Ze worden steeds relevanter in het kader van duurzame bouw, renovatie en verkoop of verhuur van woningen. Het energielabel biedt niet alleen een overzicht van de huidige energieprestaties van een woning, maar ook aanbevelingen voor mogelijke verbetermaatregelen. In dit artikel bespreken we in detail wat energielabels inhouden, waarom ze verplicht zijn, hoe ze worden opgesteld, en welke stappen je moet ondernemen om er een te verkrijgen.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning is. Het label bevat niet alleen een lettercode van A++++ tot en met G, waarbij A++++ het beste label is en G het slechtste, maar ook gedetailleerde informatie over de energiebehoefte van de woning. Het energielabel is ontworpen om zowel huurders als eigenaren inzicht te geven in de energie-efficiëntie van een woning en te ondersteunen bij eventuele verbeteringen.
De letterklasse is gebaseerd op drie belangrijke parameters:
- Energiebehoefte (kWh/m²/jaar) voor een comfortabel binnenklimaat.
- Primair fossiel energiegebruik (kWh/m²/jaar) van installaties.
- Aandeel hernieuwbare energie (%) uit natuurlijke bronnen.
Het energielabel is niet alleen een score, maar een gedetailleerd rapport van meerdere pagina’s dat aangeeft waar de woning sterk is en waar verbeteringen mogelijk zijn. De inhoud van het label kan helpen bij het besparen van energiekosten en het verbeteren van de duurzaamheid van de woning.
Waarom is een energielabel belangrijk?
Energielabels hebben meerdere voordelen zowel op individueel als op maatschappelijk vlak:
1. Bewustwording van energiegebruik
Het energielabel biedt een duidelijk beeld van hoeveel energie een woning verbruikt per jaar. Dit helpt bewoners om hun energiegebruik beter te begrijpen en te beheren. Informatie over het gebruik van fossiele brandstoffen en het aandeel hernieuwbare energie kan bijvoorbeeld leiden tot een overweging voor investeringen in zonnepanelen of betere isolatie.
2. Economische voordelen
Een energiezuinig huis heeft lage energiekosten. Het energielabel geeft aan hoeveel het zou kosten om de woning op te warmen, te koelen en te ventileren. Bovendien kan het energielabel leiden tot lagere hypotheekvoeten, zoals vermeld op keuze.nl, waardoor investeringen in verbetermaatregelen financieel aantrekkelijker worden.
3. Verplicht bij verkoop of verhuur
Sinds 2021 is het verplicht om een geldig energielabel te hebben als je een woning verkopt of verhuurt. Het energielabel moet worden opgenomen in de advertentie, en een afschrift ervan moet worden afgegeven aan kopers of huurders. Dit geldt voor zowel particuliere als zakelijke verhuur.
4. Duurzaamheidsdoelstellingen
Het energielabel draagt bij aan de Nederlandse duurzaamheidsdoelstellingen. Door het energielabel te gebruiken als maatstick voor energie-efficiëntie, wordt het mogelijk om systematisch verbeteringen aan te brengen in de woningstock. Dit helpt bij het verminderen van CO2-uitstoot en het verlagen van de afhankelijkheid van fossiele energiebronnen.
Hoe werkt het energielabel?
Het energielabel wordt opgesteld door een erkend energieadviseur. Deze adviseur is verantwoordelijk voor het uitvoeren van een inspectie van de woning en het berekenen van de energieprestatie op basis van standaardisatie en wetgeving.
1. Inspectie en registratie
De energieadviseur bezoekt de woning en registreert de volgende kenmerken:
- Bouwjaar en type woning
- Oppervlakte en vorm van de woning
- Isolatie van muren, daken en vloeren
- Energieinstallaties zoals cv-ketels, zonnepanelen en warmtepompen
- Ventilatie- en koelinstallaties
De adviseur gebruikt deze informatie om de energiebehoefte van de woning te berekenen. De berekeningen zijn gebaseerd op de NTA 8800-norm, een gestandaardiseerde methode die sinds januari 2021 geldt. Deze norm vervangt de oudere NEN 7120-norm.
2. Energiebehoefte berekenen
De energiebehoefte wordt uitgedrukt in kWh/m²/jaar en is afhankelijk van de hoeveelheid energie die nodig is voor:
- Verwarming
- Warm water
- Ventilatie
- Koeling
Daarnaast wordt het fossiele energiegebruik en het aandeel in hernieuwbare energie berekend. Deze parameters bepalen het eindresultaat van het energielabel.
3. Uitslag en verbeteraanbevelingen
Het energielabel bevat een letterklasse (A++++ tot G), een overzicht van de energiebehoefte en aanbevelingen voor mogelijke verbetermaatregelen. Deze aanbevelingen zijn gericht op:
- Verbetering van isolatie
- Upgrade van energieinstallaties
- Installatie van hernieuwbare energiebronnen
- Verbetering van ventilatie en koeling
De adviseur kan deze maatregelen in detail uitleggen en eventueel helpen bij het opstellen van een plan voor verduurzaming.
Hoe verkrijg je een energielabel?
Als woningeigenaar kun je een energielabel verkrijgen door de volgende stappen te volgen:
1. Maak contact met een erkend energieadviseur
De energielabel moet worden uitgevoerd door een erkend en geregistreerd energieadviseur. Je kunt via het Regio Energieloket of via Milieu Centraal zo’n adviseur vinden.
2. Afspraak maken
Maak een afspraak voor een inspectie. Tijdens de inspectie moet je aanwezig zijn en zoveel mogelijk documentatie meebrengen, zoals bouwtekeningen, facturen van verbetermaatregelen en informatie over isolatie en installaties.
3. Inspectie en berekening
De energieadviseur inspecteert de woning in gemiddeld 1 tot 2 uur. Hij berekent de energiebehoefte en stelt het energielabel vast.
4. Afschrift van het energielabel ontvangen
Na de inspectie ontvang je een afschrift van het energielabel. Dit is een digitale versie van het volledige rapport, vaak tientallen pagina’s lang. Het label is ook beschikbaar via de Energielabelatlas.
5. Verplichte registratie en gebruik
Als je een woning verkopt of verhuurt, moet je het energielabel registreren bij Milieu Centraal en het beschikbaar stellen aan kopers of huurders. Het label is tevens verplicht in de advertentie.
6. Eventuele boetes bij niet-compliance
Als je geen geldig energielabel hebt bij verkoop of verhuur, riskeer je een boete. De hoogte van de boete hangt af van de situatie en wordt bepaald door de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT).
Uitzonderingen op de verplichting
Niet iedere woning is verplicht om een energielabel te hebben. Er zijn een aantal uitzonderingen:
- Kleine vrijstaande woningen met een oppervlakte kleiner dan 50 m²
- Monumenten en monumentaal beschermd woonhuis
- Woningen die niet voor verkoop of verhuur zijn bedoeld
Zowel woningeigenaren als huurders kunnen vragen stellen over uitzonderingen via de Helpdesk Energielabel. De telefoonnummer is 0800 0808 (maandag t/m vrijdag van 8.30-17.00 uur), of via het contactformulier.
Energieverbruik per labelklasse
Het energielabel is gerelateerd aan het jaarlijks gas- en stroomverbruik van de woning. Hieronder vind je een overzicht van het energieverbruik per labelklasse:
| Energielabel | Gasverbruik per jaar (m³/m²) | Stroomverbruik per jaar (kWh/m²) |
|---|---|---|
| A++++ | 0 m³/m² | 0 kWh/m² |
| A+++ | 0 - 5,1 m³/m² | 0 - 49,83 kWh/m² |
| A++ | 5,1 - 7,7 m³/m² | 49,83 - 75,23 kWh/m² |
| A+ | 7,7 - 10,7 m³/m² | 75,23 - 104,54 kWh/m² |
| A | 10,7 - 16,4 m³/m² | 104,54 - 160,23 kWh/m² |
| B | 16,4 - 19,4 m³/m² | 160,23 - 189,54 kWh/m² |
| C | 19,4 - 25,6 m³/m² | 189,54 - 250,11 kWh/m² |
| D | 25,6 - 29,7 m³/m² | 250,11 - 290,71 kWh/m² |
| E | 29,7 - 34,4 m³/m² | 290,71 - 336,09 kWh/m² |
| F | 34,4 - 38,9 m³/m² | 336,09 - 380,05 kWh/m² |
| G | > 38,9 m³/m² | > 380,05 kWh/m² |
Notitie: 1 m³ gas is gelijk aan 9,77 kWh. Dit is belangrijk bij het omrekenen van energieverbruik naar kWh.
Energie-labelatlas en gratis toegang tot energielabels
Een van de voordelen van energielabels is dat ze openbaar toegankelijk zijn. Via de Energielabelatlas van VVE Duurzaamheidsloket kun je het energielabel van iedere woning in Nederland gratis opzoeken. Je voert daarbij gewoon je postcode en huisnummer in, en de kaart toont je het energielabel en eventuele verbeteraanbevelingen.
De atlas bevat zowel voorlopige labels (geschatte energiezuinigheid op basis van bouwjaar, type en oriëntatie) als definitieve labels die zijn uitgevoerd door erkende adviseurs.
Conclusie
Energielabels spelen een steeds belangrijkere rol in de Nederlandse woningmarkt. Ze zijn niet alleen verplicht bij verkoop of verhuur, maar ook een waardevolle bron van informatie over de energieprestaties en mogelijke verbeteringen van een woning. Het energielabel wordt opgesteld door een erkend energieadviseur op basis van gestandaardiseerde berekeningen volgens de NTA 8800-norm. Het bevat een letterklasse (A++++ tot G), een overzicht van het energieverbruik en aanbevelingen voor verduurzaming.
Voor woningeigenaren is het energielabel een hulpmiddel om kosten te besparen, comfort te verbeteren en duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Voor huurders biedt het label inzicht in de energieprestaties van hun woning. Voor de woningmarkt als geheel draagt het energielabel bij aan een duurzamere toekomst.
Het is belangrijk om rekening te houden met de uitzonderingen en de verplichtingen bij verkoop of verhuur. Eventuele vragen of problemen bij het verkrijgen van een energielabel kunnen worden geregeld via de Helpdesk Energielabel of via een erkend energieadviseur.
Zowel particulieren als professionals in de bouw- en renovatiebranche kunnen het energielabel effectief gebruiken om beslissingen te nemen over investeringen in isolatie, energieinstallaties en hernieuwbare energiebronnen. Door het energielabel te begrijpen en te gebruiken, draag je bij aan een duurzamere woningmarkt en een gezondere leefomgeving.