In de huidige realiteitsbeleving van duurzaamheid en energiebesparing speelt het energielabel een steeds groter wordende rol in de woningbouwsector. Voor nieuwbouwwoningen is het energielabel niet alleen een verplichte eis bij verkoop of verhuur, maar ook een maatstaf voor de energiezuinigheid en kwaliteit van een woning. In dit artikel leggen we uit wat een energielabel is, wat de verschillende klassen inhouden, waarom het label belangrijk is voor zowel bouwers als kopers, en welke maatregelen genomen kunnen worden om het label te verbeteren.
We baseren ons volledig op de informatie uit betrouwbare bronnen zoals NieuwWonen Nederland, RVO.nl en Regionaal Energie Loket, en geven een overzicht van de huidige situatie in Nederland.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat de energieprestaties van een woning beoordeelt en classificeert. Het label is een visuele weergave van de energiezuinigheid van een woning, waarbij A++++ staat voor de meest duurzame en energiezuinige woning en G voor de minst duurzame. Het label is niet alleen een letter, maar ook een gedetailleerd rapport over de energieprestaties van de woning, inclusief mogelijke verbeteringen.
Energielabels worden uitgevoerd door erkende EP-adviseurs, die de woning onderzoeken met behulp van de NTA 8800-methode. Het energielabel geeft een duidelijk beeld van het energieverbruik van de woning, zoals het verbruik van elektriciteit voor verwarming, ventilatie en warm water. Het label is ook een essentieel document bij de verkoop of verhuur van een woning, aangezien het verplicht is om een geregistreerd en geldig energielabel aan te leveren bij kopers of huurders.
Waarom is een energielabel belangrijk voor nieuwbouw?
Er zijn verschillende redenen waarom het energielabel voor nieuwbouwwoningen van groot belang is, zowel voor bouwers als voor toekomstige bewoners:
1. Kostenbesparing
Woningen met een hoger energielabel zijn aanzienlijk zuiniger in hun energieverbruik. Dit leidt direct tot lagere energierekeningen voor bewoners. Het energielabel helpt bouwers en woningbouwmaatschappijen om te bepalen hoeveel ze in energiezuinige maatregelen moeten investeren, zodat de woning niet alleen duurzaam is, maar ook betaalbaar voor toekomstige bewoners.
2. Verbetering van woningcomfort
Energiezuinige woningen zijn meestal beter geïsoleerd, wat resulteert in een stabielere temperatuur binnen de woning. Hierdoor is het wooncomfort vergroot, met minder koude muren, minder vochtproblemen en een gezonder binnenklimaat. De ventilatie en de kwaliteit van de verwarmingssystemen spelen hierbij een grote rol.
3. Duurzaamheid en CO2-reductie
Het energielabel is ook een maat voor de duurzaamheid van een woning. Woningen met hogere labels gebruiken minder fossiele brandstoffen en zetten vaak gebruik van hernieuwbare energiebronnen zoals zonnepanelen in. Hierdoor draagt een energiezuinige woning bij aan de CO2-reductie doelen van Nederland en helpt het bij het behoud van natuurlijke hulpbronnen.
4. Verhoogde marktwaarde
Woningen met een hoog energielabel zoals A+++ of A++++ hebben een hogere marktwaarde. Kopers en huurders zijn bereid om meer te betalen voor een woning die duurzaam is en energie-efficiënt werkt. Daarnaast is een energiezuinige woning aantrekkelijker op de markt, vooral in tijden van stijgende energiekosten en toenemende bewustwording van duurzaamheid.
5. Wettelijke verplichting
Sinds 2021 is het voor nieuwbouw verplicht om aan de BENG-eisen (Bijna Energieneutrale Woningen) te voldoen. Dit betekent dat nieuwbouwwoningen minimaal energielabel A moeten halen. In de praktijk zijn de meeste nieuwbouwwoningen echter al snel A+++ of A++++, omdat bouwers en woningbouwmaatschappijen investeren in energiezuinige technologieën zoals passieve huizen en geothermische verwarmingssystemen.
Het energielabelsysteem: van A tot A++++
Het energielabelsysteem voor woningen in Nederland is geclassificeerd in verschillende niveaus van A tot G, waarbij A++++ het hoogste label is. De labels worden bepaald aan de hand van het jaarlijks verbruik van fossiele energie in kWh/m² (kiloWattuur per vierkante meter).
Deze waarden zijn gebaseerd op een aantal factoren, waaronder:
- Isolatie van muren, daken, vloeren en ramen
- Type verwarmingssysteem (bijvoorbeeld HR-ketel of warmtepomp)
- Aanwezigheid van hernieuwbare energiebronnen (zoals zonnepanelen)
- Ventilatie en kwaliteit van het bouwmateriaal
Hieronder geven we een overzicht van de energielabels en hun betekenis:
| Labelklasse | Energieverbruik (kWh/m²/jaar) | Beschrijving |
|---|---|---|
| A++++ | 0 kWh/m² | Energieneutrale woning; verbruikt geen fossiele energie |
| A+++ | Maximaal 50 kWh/m² | Zeer energiezuinig, vaak gerealiseerd met zonnepanelen en hoge isolatie |
| A++ | Maximaal 75 kWh/m² | Zeer goede prestaties, meestal met warmtepomp of HR-ketel |
| A+ | Maximaal 105 kWh/m² | Goede prestaties, meestal met geavanceerde isolatie en energiezuinige installaties |
| A | Maximaal 160 kWh/m² | Minimumeis voor nieuwbouw sinds 2021 |
| B tot G | Hoger dan 160 kWh/m² | Lager energieprestatieniveau, afhankelijk van het label |
Nieuwbouw en de BENG-eisen
Sinds 2021 is het verplicht voor nieuwbouw om aan de BENG-eisen te voldoen. Dit betekent dat een woning een energiezuinig ontwerp moet hebben, met een minimaal energielabel A. In de praktijk is het vaak de bedoeling om hogere labels te bereiken, zoals A+++ of zelfs A++++, omdat dit leidt tot lagere energierekeningen, een beter wooncomfort en een hogere marktwaarde.
Hoe wordt het energielabel vastgesteld?
Het energielabel wordt vastgesteld door een erkende EP-adviseur, die de woning bezoekt en een uitgebreid onderzoek uitvoert. De adviseur gebruikt de bepalingsmethode NTA 8800, een standaard die in Nederland wordt gebruikt voor de bepaling van energieprestaties van gebouwen. De methode bevat een reeks normen en richtlijnen die bepalen hoe het energieverbruik wordt berekend en hoe het label wordt toegewezen.
Bepalingsmethode NTA 8800
De NTA 8800-methode is een wettelijk verankerde methode die gebruikt wordt voor het uitvoeren van energieprestatieberekeningen. De methode is gebaseerd op verschillende normen en documenten, zoals:
- BRL 9500 (Beoordelingsrichtlijn)
- ISSO-publicatie 82.1
De EP-adviseur gebruikt deze normen om het energieverbruik van de woning te berekenen en te bepalen welk label er aan wordt toegekend. Het proces omvat ook het onderzoeken van eventuele verbeteringen die mogelijk zijn om het energielabel te verbeteren.
Welke maatregelen verbeteren het energielabel?
Er zijn verschillende maatregelen die genomen kunnen worden om het energielabel van een woning te verbeteren. Deze maatregelen zijn meestal gericht op het verbeteren van de isolatie, het gebruik van energiezuinige installaties en het introduceren van hernieuwbare energiebronnen.
1. Isolatieverbeteringen
Een van de meest effectieve manieren om het energielabel te verbeteren is het verbeteren van de isolatie. Goede isolatie van muren, daken, vloeren en ramen voorkomt warmteverlies en zorgt voor een betere energie-efficiëntie. Isolatiemaatregelen kunnen zowel in nieuwbouw als in renovatieprojecten worden uitgevoerd.
2. Energiezuinige installaties
Het gebruik van energiezuinige installaties zoals een HR-ketel, warmtepomp of zonneboiler kan ook aanzienlijk bijdragen aan een beter energielabel. Deze installaties gebruiken minder energie en zorgen voor een lagere CO2-uitstoot.
3. Hernieuwbare energiebronnen
Het installeren van zonnepanelen of andere hernieuwbare energiebronnen helpt bij het bereiken van een hoger energielabel. Zonnepanelen genereren energie zonder gebruik van fossiele brandstoffen, wat direct leidt tot een verlaging van het energieverbruik van de woning.
Verplichtingen en geldigheid van het energielabel
Het energielabel is verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. Dit geldt zowel voor nieuwbouw als voor bestaande woningen. De verplichting geldt ook voor recreatiewoningen, al zijn er wel uitzonderingen.
Verplichtingen bij verkoop en verhuur
Woningen die worden verkocht of verhuurd moeten voorzien zijn van een geregistreerd en geldig energielabel. Het label moet worden aangeboden aan kopers of huurders, en in advertenties moet de labelklasse worden vermeld. Als het energielabel niet geldig is of ontbreekt, kan een boete worden opgelegd.
Geldigheid van het energielabel
Het energielabel is in principe geldig voor een periode van 10 jaar. Na 10 jaar is het label niet meer geldig en moet er een nieuw energielabel worden aangemaakt. Dit geldt ook voor woningen die niet zijn veranderd. Vanaf 1 januari 2024 is het wettelijk verplicht om een geldig energielabel te hebben bij verkoop of verhuur.
Uitzonderingen
Niet alle woningen zijn verplicht om een energielabel te hebben. Er zijn een aantal uitzonderingen:
- Beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of provinciale/gemeentelijke monumentenverordeningen (tot 29 mei 2026)
- Vrijstaande woningen met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m², zoals tiny houses of stacaravans
- Gebouwen die minder dan 2 jaar in gebruik zijn
- Gebouwen die geen energie gebruiken voor klimaatbeheer (zoals verwarming of ventilatie)
- Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn en een verwacht energieverbruik van minder dan 25% van het energieverbruik bij permanent gebruik
Let op: vanaf 29 mei 2026 vervalt de uitzondering voor monumenten, waardoor ook zij een energielabel moeten hebben bij verkoop of verhuur.
Het energielabel en het daadwerkelijke energieverbruik
Het energielabel is een theoretisch model dat het energieverbruik van een woning berekent op basis van bepaalde normen en assumpties. Het label geeft dus niet altijd een exacte weerspiegeling van het daadwerkelijke energieverbruik dat op de energierekening staat. Dit komt doordat het energielabel alleen het verbruik voor verwarming, ventilatie en warm water meet, en geen rekening houdt met het energieverbruik van apparaten zoals koelkasten, wasmachines of televisies.
Daarnaast hangt het daadwerkelijke energieverbruik ook af van het gedrag van de bewoner. Een bewoner die energiezuinig leeft en minder stroom gebruikt, kan een lager verbruik op de energierekening krijgen dan wat op het energielabel staat.
Kostentekorten en voordelen van energielabels
Het uitvoeren van een energielabel kost ongeveer €300, afhankelijk van de adviseur en de complexiteit van de woning. Voor bouwers en woningbouwmaatschappijen is het investeren in energiezuinige maatregelen een kostentekort, maar met lange-termijnvoordelen in de vorm van lagere energierekeningen, een hogere marktwaarde en een betere prestatie in de markt.
Daarnaast zijn er subsidies en leningen beschikbaar om de investeringen in energiezuinige maatregelen te vergoeden. Een voorbeeld is het Nationale Warmtefonds, dat leningen aanbiedt voor woningbouwprojecten die verduurzamend worden.
Conclusie
Energielabels voor nieuwbouwwoningen zijn niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een essentieel instrument om de duurzaamheid, kwaliteit en marktwaarde van woningen te waarborgen. Het energielabel geeft een duidelijk beeld van de energiezuinigheid van een woning, en helpt bouwers, woningbouwmaatschappijen en bewoners om beslissingen te nemen over verbeteringen en investeringen.
Nieuwbouw moet tegenwoordig minimaal aan label A voldoen, en de meeste projecten streven naar A+++ of zelfs A++++. Dit leidt tot woningen die niet alleen duurzaam zijn, maar ook comfortabel en goedkoop in gebruik. Het energielabel is daarom een essentieel onderdeel van de huidige woningbouwpraktijk en een waardevolle tool voor zowel bouwers als bewoners.