Inleiding
Sinds 2015 is het energielabel verplicht bij de verkoop, verhuur en oplevering van woningen in Nederland. Het energielabel geeft een duidelijk beeld van de energiezuinigheid van een woning en helpt potentiële kopers of huurders bij hun beslissing. Het label loopt van A++++ (zeer energiezuinig) tot G (zeer energie-onzuinig). Wanneer een woning geen energielabel heeft, kunnen dit zowel juridische als praktische gevolgen hebben.
In dit artikel bespreken we de wettelijke verplichtingen rond het energielabel, de gevolgen van het ontbreken van zo’n label, en hoe je dit probleem kunt oplossen. Daarnaast leggen we uit hoe je zelf een energielabel kunt aanvragen of een deskundige kunt inschakelen om dit proces te starten.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat de energieprestatie van een woning of commercieel pand aangeeft. Het geeft een visuele indruk van hoe energiezuinig een pand is, en hoeveel energie het ongeveer verbruikt per vierkante meter per jaar. Het label wordt uitgedrukt in klasletters: van A++++ (meest efficiënt) tot G (minst efficiënt). Dit label is bedoeld om kopers, huurders en andere partijen te informeren over de energieprestaties van het pand.
De energiezuinigheid wordt berekend op basis van verschillende kenmerken van de woning. Een erkend energieadviseur inspecteert bijvoorbeeld de isolatie van muren, dak en vloer, het type ramen (enkel- of dubbelglas), de ventilatie, de verwarmingsinstallatie (cv-ketel, warmtepomp, stadsverwarming) en eventuele duurzame installaties zoals zonnepanelen. Deze gegevens worden ingevoerd in een softwaretool die het energielabel berekent.
Het energielabel is een openbaar document, dat de koper of huurder kan gebruiken om woningen met elkaar te vergelijken. Het is echter niet verplicht om alle detailgegevens van de woning openbaar te maken. Daarom is het voor derden niet altijd duidelijk op welke parameters het label is gebaseerd.
Wanneer is een energielabel verplicht?
In de meeste gevallen is het energielabel verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. Dit geldt zowel voor particuliere woningen als voor verhuurwoningen. Het is echter belangrijk om te weten dat er uitzonderingen zijn. De Rijksoverheid noemt onder meer de volgende uitzonderingen:
- Rijks- en gemeentelijke monumenten: Voor deze woningen is een energielabel niet verplicht, aangezien ze meestal historisch waardevol zijn en niet gemakkelijk aan energie-efficiënte maatregelen onderworpen kunnen worden.
- Recreatiewoningen: Voor woningen die minder dan vier maanden per jaar in gebruik zijn, zoals vakantiehuisjes, is het energielabel niet verplicht.
De verplichting om een energielabel aan te leveren geldt ook bij de oplevering van een nieuw gebouw. Deze regel geldt sinds 1 januari 2021, toen de methode voor het bepalen van het energielabel volledig veranderde. Voor die datum kregen woningen een voorlopig energielabel, dat een inschatting gaf van het uiteindelijke label. Sinds 2021 is het energielabel pas geldig na een fysieke inspectie door een erkend energieadviseur.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Het ontbreken van een energielabel kan verschillende gevolgen hebben, zowel praktisch als juridisch. De belangrijkste gevolgen zijn:
1. Boetes
Als verkoper of verhuurder bent u verplicht om bij de overdracht of verhuur een geldig energielabel aan te leveren. Wanneer u dit niet doet, kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) u een brief sturen. In deze brief kan een boete worden opgelegd. De boete is een dwangsom die u moet betalen als u het energielabel niet binnen de aangegeven tijd aanlevert.
De ILT stelt in de brief een termijn van maximaal vier weken in. Als u binnen die tijd geen energielabel aanlevert, wordt de boete automatisch ingeschreven bij de Belastingdienst. Dit betekent dat u de boete niet langer kunt aanvechten of uitstel vragen. De hoogte van de boete varieert afhankelijk van de situatie, maar kan aanzienlijk zijn.
2. Verlies van kopers of huurders
Potentiële kopers of huurders kunnen ervan afzien om uw woning te kopen of te huren als u geen energielabel kunt tonen. Dit label is namelijk een essentieel onderdeel van de transactie. Het geeft kopers en huurders inzicht in de energieprestaties van het pand, en dus ook in de verwachte energiekosten.
Woningen zonder energielabel worden vaak gezien als minder wenselijk op de markt. Dit kan leiden tot een lager aantal interesse- of bodsignalen, wat de verkoopduur verlengt en de eindprijs kan verlagen.
3. Impact op de verkoopprijs
Een woning zonder energielabel kan een lagere marktwaarde hebben. Kopers zijn steeds geïnteresseerd in duurzame woningen met een goed energielabel. Een slecht of ontbrekend energielabel kan hen beïnvloeden in hun beslissing om een bod te doen.
Bovendien is er steeds meer druk op huiseigenaren om hun woning te verduurzamen. Een energielabel is vaak een vereiste voor subsidies of leningen bij renovatieprojecten. Zonder label kunt u misschien niet in aanmerking komen voor deze financiering.
4. Beperkingen bij renovaties
Bij renovatieprojecten, met name verduurzamingsmaatregelen, wordt vaak gevraagd naar het energielabel van de woning. Zonder geldig label kunt u eventueel geen vergunningen of subsidies ontvangen. Bovendien is het energielabel vaak een voorwaarde voor het opleveren van een verbouwde woning.
Hoe verkrijgt u een energielabel?
Als u geen energielabel heeft, zijn er meerdere stappen die u kunt nemen om dit te verkrijgen. Het proces kan variëren afhankelijk van de complexiteit van uw woning.
1. Zelf aanvragen
Voor eenvoudige woningen zonder ingrijpende veranderingen is het mogelijk om een energielabel online aan te vragen. U voert gegevens over uw woning in via een digitale tool. Deze tool genereert een voorlopig energielabel. Dit label is echter niet definitief, omdat het niet gebaseerd is op een fysieke inspectie.
Een voorlopig label kan handig zijn voor een eerste indruk, maar het is geen vervanging voor het officiële energielabel dat u nodig heeft bij de verkoop of verhuur.
2. Inschakelen van een erkend deskundige
Voor een definitief energielabel moet u een erkend energieadviseur inschakelen. Deze deskundige voert een fysieke inspectie uit en beoordeelt de energieprestaties van uw woning. Hij of zij voert vervolgens een berekening uit op basis van de gegevens van de woning. Deze berekening leidt tot het uiteindelijke energielabel.
Het proces duurt meestal enkele weken. De energieadviseur moet erkend zijn bij het Kadaster of een andere erkende instantie. U kunt zelf een adviseur kiezen via het energielabelloket of via het Kadaster.
3. Kosten van het energielabel
De kosten voor een energielabel variëren afhankelijk van de complexiteit van de woning en de ervaring van de deskundige. Voor eenvoudige woningen kan het tussen de 150 en 300 euro liggen. Voor complexere situaties of woningen met bijzondere kenmerken kan het tot 500 euro of meer kosten.
Het is verstandig om prijzen te vergelijken en eventueel meerdere offertes in te vragen. Let erop dat de prijs ook kan variëren per regio of per deskundige.
Wat te doen als de verkoper geen energielabel heeft?
Als koper of huurder en u merkt dat de verkoper of verhuurder geen energielabel heeft, zijn er enkele dingen die u kunt doen:
Vraag of een label kan worden aangevraagd. De eigenaar is verplicht om bij de overdracht of verhuur een energielabel aan te leveren. Als het nog niet is gedaan, kan hij of zij dit binnen de geldende termijn (4 weken) doen.
Laat het aan de ILT rapporteren. Als u gelooft dat er sprake is van een overtreding, kunt u dit melden bij de Inspectie Leefomgeving en Transport. De ILT kan dan een brief sturen met een boete-aanbod.
Zoek alternatieve opties. Als het energielabel niet binnen de aangegeven termijn is aangeleverd, kunt u eventueel besluiten om de transactie niet door te voeren.
Conclusie
Een energielabel is een essentieel onderdeel van de vastgoedmarkt in Nederland. Het geeft inzicht in de energieprestaties van een woning en helpt kopers en huurders bij hun beslissing. Het ontbreken van zo’n label kan zowel juridische als praktische gevolgen hebben, zoals boetes, verlies van kopers of huurders, een lagere verkoopprijs en beperkingen bij renovaties.
Als huiseigenaar is het verstandig om te controleren of uw woning al een geldig energielabel heeft. Als dit niet zo is, kunt u zelf een label aanvragen of een erkend energieadviseur inschakelen. Het proces is meestal duidelijk, maar het is verstandig om vroegtijdig te handelen om eventuele problemen tijdens de verkoop of verhuur te voorkomen.
Bij de verkoop of verhuur van een woning is het energielabel verplicht. U bent verplicht om dit label aan te leveren. Als u dit niet doet, kunt u een boete krijgen. Het is dus belangrijk om u op te werpen aan de wettelijke verplichtingen en eventueel te investeren in een energielabel om de verkoop- of verhuurproces zonder problemen te laten verlopen.