Het energielabel speelt tegenwoordig een centrale rol bij de verkoop van woningen. Het dient niet alleen als informatief document voor kopers, maar ook als juridisch verplichte bijlage bij de overdracht van een woning. In dit artikel wordt een diepgaand overzicht gegeven van de wettelijke verplichtingen rond het energielabel bij de verkoop van een woning. Bovendien worden uitzonderingen, boetes bij non-compliance en praktische stappen bij het aanvragen van een label besproken. Het artikel is opgebouwd aan de hand van recente en betrouwbare informatie uit officiële bronnen.
Wanneer is een energielabel verplicht bij de verkoop van een woning?
Een energielabel is verplicht bij de verkoop van vrijwel elke woning of appartement in Nederland. Dit geldt zowel voor bestaande woningen als voor nieuwbouw. Het label moet op het moment van de notariële overdracht worden overhandigd aan de koper. Dit is sinds 2015 wettelijk geregeld.
Het energielabel dient te worden opgesteld door een vakbekwaam energieadviseur en moet worden geregistreerd via het nationaal energielabelsysteem. Het label bevat informatie over het energieverbruik van de woning, eventuele verbeterpunten en mogelijke maatregelen om de energiezuinigheid te vergroten.
De verplichting geldt voor zowel particulieren als bedrijven. Dit betekent dat zowel woningen als utiliteitsgebouwen, zoals kantoren, scholen of ziekenhuizen, een energielabel moeten hebben bij verkoop.
Verplichting in advertenties
Niet alleen bij de overdracht, maar ook bij de advertering van een woning is een energielabel verplicht. Sinds 2021 moet in advertenties voor te koop staande woningen het energielabel of de labelklasse worden vermeld. De labelklasse loopt van A++++ (beste) tot G (slechtste). De vermelding van het labelklasse in de advertentie helpt kopers om snel een indruk te krijgen van de energieprestatie van de woning.
Het energielabel moet ook fysiek worden overhandigd aan de koper bij de notariële overdracht. Dit geldt ongeacht of het label al in de advertentie is vermeld.
Uitzonderingen
Hoewel het energielabel voor de meeste woningen verplicht is, zijn er uitzonderingen. Deze worden bepaald door de aard van het gebouw en de functie die het vervult. De belangrijkste uitzonderingen zijn:
- Monumenten: Onder bepaalde voorwaarden zijn monumenten vrijgesteld van de energielabelplicht. Let op: deze uitzondering vervalt in mei 2026. Vanaf dat moment moeten ook monumenten een energielabel hebben bij verkoop of verhuur.
- Religieuze gebouwen: Kerken, moskeeën en andere gebouwen voor religieuze doeleinden zijn niet onderworpen aan de energielabelplicht.
- Vrijstaande woningen onder 50 m²: Gebouwen zoals tiny houses, woningboten of woonwagens vallen buiten de verplichting.
- Tijdelijk gebruik: Gebouwen die hoogstens 2 jaar in gebruik zijn, zoals noodwoningen of bouwketen, vallen buiten de regels.
- Niet-woonfunctie: Gebouwen die geen energie gebruiken om het klimaat binnen te regelen, zoals schuren of garages, zijn niet verplicht tot het aanbieden van een energielabel.
Deze uitzonderingen zijn afgeleid uit diverse officiële bronnen, waaronder de website van de Rijksdienst voor Weg en Verkeer (RVO) en de nationale energielabelwebsite. De informatie is gebaseerd op wettelijke bepalingen en wordt regelmatig bijgewerkt.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Wanneer een woningeigenaar geen geldig energielabel heeft bij de verkoop of overdracht, kan dit leiden tot juridische gevolgen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of de verplichting is nagekomen. Als blijkt dat het label ontbreekt, kan de woningeigenaar een boete ontvangen.
De boetes zijn afhankelijk van of het gaat om een particulier of een bedrijf. Voor particulieren kan de boete oplopen tot €170, terwijl het voor bedrijven tot €340 kan kosten. Bovendien is het na de overdracht niet meer mogelijk om snel een energielabel aan te vragen om de boete te voorkomen. De overtreding moet dus worden geregistreerd voordat de overdracht plaatsvindt.
Ook bij verhuur is het ontbreken van een energielabel strafbaar. In dit geval krijgt de verhuurder eerst een waarschuwing van de ILT. De verhuurder heeft in de praktijk vier weken de tijd om het label aan te vragen. Wanneer dit niet gebeurt, volgt een boete.
Praktische stappen bij het aanvragen van een energielabel
Het aanvragen van een energielabel is relatief eenvoudig, maar vereist wel voorbereiding en samenwerking met een vakbekwaam adviseur. Hieronder zijn de belangrijkste stappen opgenomen:
- Zoek een vakbekwaam energieadviseur: De adviseur moet geregistreerd staan in het Centraal Register Techniek (CRT). Op de CRT-website kan een overzicht worden gevonden van adviseurs in de regio.
- Voorbereiding: Het is verstandig om vooraf enkele maatregelen te nemen, zoals het verzamelen van documenten over de woning en het bereid zijn om de adviseur bij je thuis te ontvangen.
- Bezoek en metingen: Tijdens het bezoek voert de adviseur metingen uit aan de woning. Deze metingen zijn nodig om het energielabel te bepalen.
- Opstellen en registreren: De adviseur stelt een energielabel op en registreert dit in het nationale energielabelsysteem.
- Aanleveren bij koper/huurder: Het energielabel wordt bij de overdracht overhandigd aan de koper of huurder.
Het is belangrijk om tijdig aan te vragen, omdat de verkoop niet kan worden voltrokken zonder een geldig label. Een energielabel geldt in de regel 10 jaar, mits er geen grote veranderingen in de woning zijn aangebracht.
Invloed van het energielabel op de verkoopprijs
Een goed energielabel kan een positief effect hebben op de verkoopprijs van een woning. Kopers zijn bereid meer te betalen voor een woning met een hoog energielabel, omdat dit duidt op lagere energiekosten en een hogere duurzaamheid.
Hoewel het energielabel geen directe bepaling is voor de verkoopprijs, wordt het vaak gebruikt als onderdeel van een puntensysteem, vooral bij de bepaling van de huurprijs. In huurwoningen met een beter label kan dus een hogere huurprijs worden gevraagd.
Het is daarom verstandig om vooraf maatregelen te nemen om de energiezuinigheid van de woning te verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld door het isoleren van de woning of het installeren van een warmtepomp of zonnepanelen.
Het energielabel bij nieuwbouwprojecten
Bij nieuwbouwprojecten is het energielabel niet alleen verplicht bij verkoop, maar ook bij de oplevering van de woning. Dit betekent dat de bouwer verplicht is om een energielabel op te stellen en te registreren.
Het label dient ook als onderdeel van het ontwerp en bouwproces. Het kan bijvoorbeeld worden gebruikt bij de financiering van een woning via een hypotheek. Sommige banken bieden zelfs korting op de hypotheekrente aan bij een hoog energielabel.
Voor kopers die nog in een nieuwbouwproject wonen, is het verstandig om vooraf te informeren over het energielabel. Dit kan helpen bij de afwikkeling van de hypotheek en kan ook een rol spelen bij de koopovereenkomst.
Het belang van het energielabel voor kopers en huurders
Het energielabel is niet alleen een juridisch verplicht document, maar ook een belangrijk instrument voor kopers en huurders. Het geeft een duidelijk overzicht van de energieprestatie van een woning en helpt bij de beslissing om een woning te kopen of te huren.
Het energielabel maakt ook duidelijk welke verbeterpunten er zijn. Dit kan bijvoorbeeld leiden tot investeringen in isolatie, warmtepompen of zonnepanelen. Deze maatregelen kunnen op de lange termijn leiden tot lagere energiekosten en een hogere verkoopprijs.
Hoewel het energielabel geen verplichte voorwaarde is voor de verkoop of verhuur, is het toch een belangrijk onderdeel van de beslissing. Het helpt bij het maken van een vergelijking tussen verschillende woningen en geeft een duidelijke indruk van de duurzaamheid van de woning.
Uitbreiding van de energielabelplicht in 2026
Een belangrijk verandering in de regels komt in mei 2026. Vanaf dat moment vervalt de uitzondering voor monumenten. Dit betekent dat ook monumenten een energielabel moeten hebben bij verkoop of verhuur.
Deze regelverandering is bedoeld om het energiegebruik van gebouwen te verlagen en het duurzamheidsbeleid te versterken. Het betekent dat monumenteigenaren extra aandacht moeten besteden aan het energielabel en eventuele maatregelen om de energiezuinigheid te verbeteren.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van de verkoop van een woning in Nederland. Het is wettelijk verplicht bij de notariële overdracht en moet ook worden vermeld in advertenties. Er zijn enkele uitzonderingen, maar deze gelden voor beperkte categorieën woningen.
Het ontbreken van een energielabel kan leiden tot boetes en juridische consequenties. Het is daarom verstandig om het energielabel tijdig aan te vragen en te registreren. Een beter label kan bovendien een positief effect hebben op de verkoopprijs of huurprijs van een woning.
Voor zowel woningeigenaren als kopers is het energielabel een waardevol instrument. Het geeft inzicht in de energieprestatie van een woning en helpt bij het maken van een beslissing. Met de komende veranderingen in 2026 wordt de energielabelplicht verder uitgebreid, wat wijst op een sterke focus op duurzaamheid in de woningbouwsector.