In de afgelopen jaren is de focus op energiezuinigheid en duurzaamheid in de gebouwde omgeving in Nederland aanzienlijk toegenomen. Deze trend heeft geleid tot steeds strengere eisen voor de energieprestatie van gebouwen, met name voor kantoren. Sinds 1 januari 2024 is het energielabel C verplicht voor kantoorgebouwen die aan bepaalde voorwaarden voldoen. Dit artikel biedt een overzicht van de verplichtingen, uitzonderingen, mogelijke gevolgen en maatregelen die ondernemers of eigenaren van kantoorruimte kunnen nemen om aan de eisen te voldoen.
Wat is een energielabel C?
Een energielabel is een visuele weergave van de energieprestatie van een gebouw. Het label is gebaseerd op het primair fossiel energiegebruik, uitgedrukt in kWh per vierkante meter per jaar. Het label loopt van A (meest energiezuinig) tot G (minst efficiënt).
Een energielabel C betekent dat het gebouw een primair fossiel energiegebruik heeft van maximaal 225 kWh per m² per jaar of een label met de letter C of beter. Het doel is om kantoren energiezuiniger te maken, wat bijdraagt aan het bredere beleidsdoel van de overheid om CO₂-uitstoot te verminderen.
Verplichtingen voor kantoren
De verplichting om een energielabel C te hebben geldt voor kantoorgebouwen die aan bepaalde criteria voldoen. Deze criteria zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De eisen zijn als volgt:
Gebruiksoppervlakte:
- De gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties moet meer dan 50% uitmaken van de totale gebruiksoppervlakte van het gebouw.
- Of: de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties en de nevenfuncties moet meer dan 100 m² zijn.
Nevenfuncties zijn functies die dienst doen voor een andere gebruiksfunctie, zoals een winkel met een bijbehorend kantoor.
Eigen energieaansluiting:
Het kantoor moet een eigen energieaansluiting hebben.Minimale grootte:
De gebruiksoppervlakte van het kantoor moet groter zijn dan 100 m².
Voor kantoorgebouwen die aan deze eisen voldoen, geldt sinds 1 januari 2024 dat ze minimaal energielabel C moeten hebben. Mocht het kantoor niet aan deze norm voldoen, dan mag het niet meer als kantoor gebruikt of verhuurd worden. Dit is een hard handhavende regel, die toepassing vindt via de gemeente of omgevingsdienst.
Uitzonderingen op de verplichting
Niet alle kantoren zijn onderworpen aan de energielabel C-verplichting. De volgende situaties zijn uitgezonderd:
Gebouwen kleiner dan 100 m²:
Als het kantoor kleiner is dan 100 m², is het energielabel C niet verplicht.Kantoren zonder energieaansluiting:
Als het kantoor geen energie gebruikt om de temperatuur binnen te regelen, zoals een kantoor in een schuur of garage, is het energielabel niet verplicht.Tijdelijke kantoren:
Kantoorgebouwen die maximaal 2 jaar in gebruik zijn, zoals bouwketen of noodwinkels, zijn niet onderworpen aan de energielabel C-verplichting.Monumenten:
Gebouwen die beschermd zijn volgens de Erfgoedwet of aangewezen monumenten in provinciale of gemeentelijke monumentenverordeningen zijn uitgezonderd.Onteigende of aangekochte gebouwen:
Kantoorgebouwen die onteigend of aangekocht zijn in het kader van de Onteigeningswet, zijn ook uitgezonderd.Maatregelen met een terugverdientijd langer dan 10 jaar:
Als de benodigde maatregelen om energielabel C te behalen een terugverdientijd hebben van meer dan 10 jaar, dan is het energielabel C niet verplicht. Dit betekent dat het kantoor niet verplicht is om onbetaalbare of onrendabele maatregelen uit te voeren.
Deze uitzonderingen zijn van belang, omdat ze bepalen of een kantoor inderdaad onderworpen is aan de verplichting. Het is daarom belangrijk om te controleren of jouw kantoor in één van deze uitzonderingen valt.
Controle op energielabel
Een eenvoudige manier om te controleren of jouw kantoor een geldig energielabel heeft, is via de database EP-Online. Deze database is te vinden op de website van de RVO en bevat geregistreerde energielabels van gebouwen. Met je postcode, huisnummer, BAG ID of registratienummer kun je controleren of jouw kantoor al een energielabel heeft en of het voldoet aan de eisen.
Als jouw kantoor nog geen energielabel heeft, dan is het verplicht om dit aan te vragen. Dit kan via een gecertificeerd energieadviseur die geregistreerd staat in het Centraal Register Techniek. De adviseur berekent hoe energiezuinig jouw kantoor is en stelt een Energieprestatieadvies (EPA) op. Dit advies bevat mogelijke maatregelen om het energielabel te verbeteren.
Consequenties van niet voldoen aan de verplichting
Als een kantoor niet aan de energielabel C-verplichting voldoet, kunnen er ernstige gevolgen zijn. Vanaf 1 januari 2023 zijn gemeenten en omgevingsdiensten verantwoordelijk voor de handhaving van deze regel. Als een kantoor niet voldoet aan de eisen, kan de gemeente handhavend optreden en het kantoor mag niet meer als kantoor gebruikt of verhuurd worden tot de benodigde maatregelen zijn genomen.
Deze maatregelen kunnen variëren, afhankelijk van de huidige energieprestatie van het gebouw. Het kan gaan om het vervangen van verlichting, isolatieverbeteringen, installatie van duurzame energiebronnen of het gebruik van energiemanagementsystemen. Het is daarom belangrijk om vroegtijdig te handelen en eventuele verbeteringen aan te vragen.
Maatregelen om energielabel C te behalen
Er zijn verschillende maatregelen die kunnen worden genomen om het energielabel van een kantoor te verbeteren. Deze maatregelen worden vaak aangeduid als “no regret”-maatregelen, omdat ze een relatief korte terugverdientijd hebben en voordelen bieden, ook als het klimaatbeleid verandert.
Vervanging van verlichting
Een veelvoorkomende maatregel is het vervangen van bestaande fluorescentielampen door LED-lampen. Dit leidt tot een aanzienlijke vermindering van het energieverbruik en heeft een directe invloed op het energielabel. De energiebesparing bij verlichting is onderdeel van de labelprocedure.
Energiebesparingsplicht
Als jouw kantoor of bedrijf meer dan 50.000 kWh of 25.000 m³ aardgas per jaar verbruikt, dan is het verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen die binnen 5 jaar terugverdient zijn. Dit staat bekend als de energiebesparingsplicht.
Verplichte gebouwensoftware
Daarnaast is het verplicht om gebruik te maken van gebouwensoftware die helpt bij het monitoren en optimaliseren van energiegebruik. Deze software kan bijvoorbeeld automatisch het klimaat regelen of energieverbruik op basis van tijd en gebruiksbehoeften aanpassen.
Duurzame energiebronnen
Het gebruik van duurzame energiebronnen, zoals zonnepanelen of warmtepompen, kan ook leiden tot een verbetering van het energielabel. Deze maatregelen zijn vooral relevant voor kantoren die niet alleen een energielabel C willen behalen, maar ook richting energielabel A willen werken.
Toekomstige doelen
De huidige energielabel C-verplichting is slechts het begin van de strengere eisen die de overheid voor ogen heeft. In het Energieakkoord van 2013 staat dat voor 2030 gestreefd wordt naar een gemiddeld energielabel A voor bestaande gebouwen. Hoewel het voor kantoren momenteel niet wettelijk verplicht is om in 2030 energielabel A te hebben, is het aan te raden om al vroegtijdig te werken aan duurzaamheid.
De overheid ziet de gebouwde omgeving als een belangrijk instrument om CO₂-uitstoot te verminderen. Daarom zijn er ook financiële regelingen en subsidies beschikbaar om ondernemers en eigenaren te ondersteunen bij het verbeteren van de energieprestatie van hun kantoor.
Energieprestatieadvies (EPA)
Als jouw kantoor niet aan de energielabel C-verplichting voldoet of als je wilt weten welke maatregelen je kunt nemen om het label te verbeteren, is het verstandig om een Energieprestatieadvies (EPA) aan te vragen bij een gecertificeerd energieadviseur. Dit advies is verplicht bij de verkoop of verhuur van een kantoorruimte en bevat een gedetailleerde analyse van de energieprestatie van het gebouw.
Het EPA omvat een inventarisatie van de huidige toestand van het kantoor, een beoordeling van het energieverbruik, en een reeks aan te nemen maatregelen om de energiezuinigheid te verbeteren. Het advies is maatwerk en kan worden afgestemd op de specifieke situatie van het kantoor.
Samenwerking met verhuurders
Als je kantoorruimte huurt, is het belangrijk om samen te werken met de verhuurder. De verplichting om een energielabel C te hebben ligt bij de verhuurder, tenzij de huurder zelf eigenaar is van de ruimte of de verantwoordelijkheid anders is gesplitst in de huurovereenkomst. Als je als huurder niet zeker weet of je kantoor aan de eisen voldoet, is het verstandig om contact op te nemen met de verhuurder.
Conclusie
De energielabel C-verplichting voor kantoren is een belangrijke stap in de richting van een duurzamere gebouwde omgeving. Het betreft een juridisch bindende regel die vanaf 1 januari 2024 van kracht is voor kantoorgebouwen die aan bepaalde criteria voldoen. Het doel is om het gebruik van fossiele energie te verminderen en het klimaatbeleid van de overheid te ondersteunen.
Hoewel de verplichting strikt is, zijn er wel uitzonderingen voor kantoren die bijvoorbeeld kleiner zijn dan 100 m², tijdelijk in gebruik zijn of monumenten zijn. Het is daarom belangrijk om te controleren of jouw kantoor onderworpen is aan de verplichting.
Voor kantoren die aan de verplichting voldoen, is het verstandig om vroegtijdig te handelen en eventuele verbeteringen aan te vragen. Er zijn verschillende maatregelen beschikbaar, zoals het vervangen van verlichting, het gebruik van duurzame energiebronnen en het aanvragen van een Energieprestatieadvies.
De overheid streeft in de toekomst naar hogere eisen, zoals het energielabel A voor 2030. Het is daarom aan te raden om al vroegtijdig te werken aan duurzaamheid en energiezuinigheid.
Door het behalen van energielabel C bij te dragen aan een CO₂-arme toekomst, maak je als ondernemer of eigenaar van kantoorruimte een waardevolle bijdrage aan het duurzame beleid van Nederland.