In de huidige realiteitsbrein waar duurzaamheid en energiezuinigheid centraal staan, is het energielabel van een woning een belangrijk onderdeel van de verkoop of verhuur. Het energielabel, ook wel EPC (Energie Prestatie Certificaat) genoemd, geeft inzicht in hoe energiezuinig een woning is en welke maatregelen er genomen kunnen worden om de energieprestatie te verbeteren. In dit artikel wordt ingegaan op de betekenis van het energielabel, de verplichtingen voor woningeigenaren, de structuur van het label, en mogelijke verbetermaatregelen die kunnen leiden tot een beter EPC-cijfer.
Wat is het energielabel en waarom is het belangrijk?
Het energielabel is een document dat aangeeft hoeveel energie een woning verbruikt en hoe energiezuinig deze is. Het label bestaat uit een letterklasse, variërend van A++++ (het beste) tot G (het slechtste). Het energielabel is niet alleen een maatstaf voor energie-efficiëntie, maar biedt ook inzicht in mogelijke verbeteringen zoals isolatie of zonnepanelen.
Het energielabel is verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van een woning. Het geeft kopers, huurders of bewoners een duidelijk overzicht van de energiekosten en verbetermogelijkheden, waardoor het besluitvorming ondersteunt bij het kiezen van een woning. Bovendien ondersteunt het het kopen of huren van een energiezuinige woning en draagt het bij aan het verlagen van het energieverbruik en CO₂-uitstoot in het algemeen.
Het energielabel is ook een essentieel onderdeel van de Europese richtlijnen op het gebied van de energieprestatie van gebouwen (EPBD). Deze richtlijnen zijn opgenomen in nationale wetgeving, zoals het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en verplichten woningeigenaren om energiezuinig te bouwen of te verbouwen.
Het EPC-cijfer en labelklasse
Het EPC-cijfer (Energie Prestatie Coëfficiënt) geeft een numerieke waarde aan het energieverbruik per vierkante meter per jaar. Het energielabel vertaalt deze waarde in een letterklasse, die visueel makkelijker te interpreteren is. De klasse loopt van A++++ tot G, waarbij A++++ staat voor een extreem energiezuinige woning en G voor een woning met een hoog energieverbruik.
Het energielabel is meer dan alleen een letterklasse. Het is een uitgebreid document dat meerdere pagina’s kan beslaan en waarin gedetailleerde informatie staat over de energieprestatie van de woning. Hierin worden de volgende aspecten behandeld:
- De huidige energiezuinigheid van de woning
- Welke verbetermaatregelen mogelijk zijn
- Het verwachte energieverbruik
- Mogelijkheden om van het gas af te stappen
- De geldigheid van het label
Het energielabel geeft geen informatie over het energieverbruik van apparaten zoals de wasmachine of koelkast, noch over het leefgedrag van de bewoner. Het gaat enkel over het energieverbruik dat nodig is voor het verhitten van de woning, de warmte-isolatie en eventuele energiebesparende maatregelen.
Verplichtingen voor woningeigenaren
Het energielabel is verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van een woning. Dit geldt ook voor nieuwe woningen. Als woningeigenaar moet je een geregistreerd en definitief energielabel aanbieden aan kopers of huurders. Bij verkoop of verhuur via een advertentie is het verplicht om het energielabel in het kader van de advertentie te vermelden, zoals de letterklasse.
Als het energielabel ontbreekt bij de oplevering, verhuur of verkoop van een woning, kan de eigenaar boetes oplopen. De hoogte van deze boetes hangt af van de situatie en kan worden gecontroleerd via de website van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT).
De verplichting geldt echter niet voor alle woningen. Er zijn enkele uitzonderingen, zoals kleine vrijstaande woningen onder de 50 m² en monumenten. Recreatiewoningen die slechts gedeeltelijk worden gebruikt en dus minder dan 25% van het jaar in gebruik zijn, kunnen ook onder bepaalde omstandigheden van de verplichting zijn vrijgesteld. Toch blijkt dat in de praktijk veel recreatiewoningen toch onder de energielabelplicht vallen en het energielabel ontbreken. Dit betekent dat eigenaars van dergelijke woningen hun verplichting moeten nakomen om te voorkomen dat ze boetes riseren.
Hoe verkrijg je een energielabel?
Sinds 1 januari 2021 is het verplicht om een erkende energieadviseur in te schakelen om het energielabel vast te stellen. Deze adviseur is deskundig en gecertificeerd, en werkt volgens standaarden zoals de beoordelingsrichtlijn BRL 9500 en ISSO publicatie 82.1. De adviseur komt bij de woning langs, voert een inspectie uit en berekent de energiezuinigheid aan de hand van de bepalingsmethode NTA 8800. Het proces duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur en de eigenaar moet aanwezig zijn om eventuele vragen te beantwoorden en om duidelijkheid te geven over de woning.
De kosten voor een energielabel liggen gemiddeld rond de €300, afhankelijk van de complexiteit van de woning en de ervaring van de adviseur. Het is verstandig om een offerte aan te vragen bij meerdere EP-adviseurs om zo een eerlijke prijs te verkrijgen.
Zodra het energielabel is vastgesteld, registreert de adviseur het in de landelijke database EP-Online. Deze database is de officiële bron waarin energielabels en energieprestaties van gebouwen worden opgeslagen. De geldigheid van het energielabel is 10 jaar, wat op het document vermeld staat. Een energielabel kan ook worden gecontroleerd op echtheid, vooral voor labels die na 1 januari 2021 zijn geregistreerd. Deze labels zijn namelijk voorzien van een digitale ondertekening die kan worden gecontroleerd met behulp van een stappenplan op de website van RVO.
Uitzonderingen en het energielabel
Niet voor elke woning is het energielabel verplicht. Er zijn een aantal uitzonderingen op de verplichting:
- Woningen die worden verhuurd of verkocht onder bepaalde omstandigheden, zoals recreatiewoningen die slechts gedeeltelijk in gebruik zijn.
- Woningen met een oppervlakte kleiner dan 50 vierkante meter.
- Monumenten of woningen die zijn opgenomen in het rijksmonumentenregister.
Hoewel deze uitzonderingen bestaan, is het belangrijk om te weten dat ze niet altijd automatisch gelden. In sommige gevallen blijkt dat recreatiewoningen toch onder de energielabelplicht vallen, maar geen energielabel hebben. Dit is te wijten aan een verkeerde interpretatie van de wetgeving in het verleden. Eigenaars van dergelijke woningen moeten dus controleren of hun woning onder de verplichting valt en of ze eventueel een energielabel moeten aanvragen.
Verbetermaatregelen en verbetermogelijkheden
Een energielabel is niet alleen een maatstaf, maar ook een handreiking voor eventuele verbeteringen. Het label geeft aan hoe energiezuiniger een woning kan worden. Denk aan maatregelen zoals het isoleren van het dak, vloer of muren, het vervangen van de cv-ketel of de installatie van zonnepanelen. Het energielabel geeft ook aan of het mogelijk is om van het gas af te stappen en over te stappen op een elektrische warmtepomp of aansluiting op een warmtenet.
De keuze voor bepaalde maatregelen hangt af van de huidige energieprestatie van de woning. In slecht geïsoleerde woningen kan een warmtepomp bijvoorbeeld ondoordacht zijn, omdat het energieverbruik niet significant wordt verlaagd. Het energielabel geeft hierin duidelijke richtlijnen.
Een woning kan ook beter presteren als bepaalde verbouwingen zijn aangebracht. Denk hierbij aan het aanbrengen van isolatie, het plaatsen van dubbelglas, het maken van een uitbreiding of het installeren van een warmtepomp. Deze ingrepen kunnen ervoor zorgen dat het energielabel verbetert, bijvoorbeeld van een B naar een A of zelfs A++. Het is belangrijk om te weten dat dergelijke maatregelen niet alleen het energielabel verbeteren, maar ook de woning comfortabeler maken en langere tijd in gebruik kan blijven.
Hoe veranderd het energielabel in de loop van de tijd?
Het energielabel kan veranderen in de loop van de tijd, afhankelijk van ingrepen in de woning. Als bijvoorbeeld isolatie is aangebracht of zonnepanelen zijn geïnstalleerd, kan het energielabel verbeteren. Aanpassingen zoals het maken van een uitbreiding, het plaatsen van dakramen of het vervangen van de cv-ketel kunnen ook effect hebben op het energielabel.
Het energielabel is 10 jaar geldig, dus als er ingrepen zijn geweest die de energieprestatie van de woning hebben veranderd, kan het energielabel worden bijgewerkt. Dit is verstandig, omdat een beter energielabel niet alleen het verkoop- of verhuurproces vergemakkelijkt, maar ook kan leiden tot lagere energiekosten en een comfortabelere woning.
Waar vind je het energielabel?
Het energielabel van een woning is openbaar en kan worden opgezocht in de database EP-Online. Deze database bevat alleen openbare informatie, zoals het labelklasse, de EPC-waarde en de geldigheidsdatum. Voor particuliere eigenaars is het mogelijk om een afschrift van het energielabel te downloaden via MijnOverheid. Zakelijke gebouweigenaren kunnen inloggen met eHerkenning in EP-Online om het energielabel te raadplegen.
Het energielabel is ook verplicht bij de verkoop of verhuur, en moet worden aangeboden aan kopers of huurders. Het afschrift van het energielabel moet gedigitaliseerd worden en als bijlage worden opgenomen in de verkoops- of huurovereenkomst. Het energielabel is daarmee een essentieel onderdeel van het juridisch kader rondom woningverkoop en -verhuur.
Klachten en ontevredenheid
Als een woningeigenaar niet akkoord gaat met het energielabel dat is uitgevaardigd, is er mogelijkheid om klacht in te dienen. RVO biedt een helpdesk waarin vragen kunnen worden beantwoord of klachten kunnen worden ingediend. Eigenaars kunnen contact opnemen via een telefoonnummer of via een contactformulier. In het geval van zakelijke klachten is er een aparte afdeling voor klantcontact beschikbaar.
Het is belangrijk om snel te handelen als er twijfels zijn over het energielabel. RVO stelt informatie beschikbaar over het klachtenproces en hoe het energielabel kan worden herzien. In sommige gevallen kan het energielabel worden aangepast als er fouten zijn in de berekening of als er nieuwe informatie beschikbaar is die de energieprestatie van de woning beïnvloedt.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van de real estate- en bouwsector. Het geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning en helpt bij het nemen van beslissingen over verbetermaatregelen. Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering en ondersteunt zowel kopers als huurders bij hun keuze. Het is ook een handig instrument voor eigenaars om hun woning verder te verduurzamen en energiekosten te besparen.
De verplichting geldt voor de meeste woningen, hoewel er uitzonderingen zijn. Het energielabel is 10 jaar geldig en kan worden bijgewerkt als er ingrepen zijn in de woning. Het energielabel wordt uitgevoerd door een erkende EP-adviseur, die deskundig en gecertificeerd is. Het energielabel is openbaar en kan worden opgezocht in EP-Online. Als er twijfels zijn over het energielabel, is er een klachtenprocedure beschikbaar via RVO.