In Nederland is het energielabel niet alleen een informatief gereedschap voor de energieprestatie van een woning, maar ook een juridisch verplichte onderdeel bij het verhuren of verkopen van een woning. De verplichting om een energielabel aan te leveren geldt voor zowel de verhuurder als de koper of huurder. In deze uitgebreide gids bekijken we wat de energielabelplicht inhoudt, wanneer het geldt, wat de verantwoordelijkheden zijn van verhuurder en huurder, en wat u kunt doen als het energielabel ontbreekt of onjuist is.
Inleiding: Waarom is het energielabel belangrijk?
Het energielabel voor woningen is een visuele en numerieke weergave van de energieprestatie van een woning. Het geeft aan hoe energiezuinig een woning is en welke maatregelen mogelijk zijn om de energiezuinigheid verder te verbeteren. Het label is onderverdeeld in klassen, van A++++ (beste) tot G (slechtste). Voor huurders en verhuurders speelt het energielabel een belangrijke rol bij het bepalen van de huurprijs, het begrijpen van energiekosten, en het voorbereiden op eventuele verduurzamingsmaatregelen.
De energielabelplicht is in 2013 ingevoerd en heeft sindsdien meerdere wijzigingen ondergaan, waaronder de invoering van het vereenvoudigd energielabel in 2020. Deze wijzigingen hebben gevolgen voor wie verantwoordelijk is voor het aanleveren van het label, wie het gebruikt, en wat de gevolgen zijn als het label ontbreekt of niet klopt.
Wanneer is het energielabel verplicht?
Het energielabel is verplicht in de volgende situaties:
1. Bij het verhuren of verkopen van een woning
Zowel bij het verhuren als bij het verkopen van een woning is het energielabel verplicht. Dit geldt voor zowel bestaande als nieuwbouwwoningen. Als verhuurder of verkoper bent u verplicht om een geregistreerd en definitief energielabel aan de koper of huurder beschikbaar te stellen. Dit label moet worden opgenomen in de advertentie bij verkoop of verhuur, en een digitaal afschrift (PDF) moet aan de nieuwe koper of huurder worden gegeven bij het sluiten van het contract.
2. Bij het verhuren van een zelfstandige wooneenheid
Het energielabel is verplicht voor zelfstandige wooneenheden, die beschikken over een eigen keuken, badkamer en toilet. Als huurder van een kamer in een studentenhuis of vergelijkbare situatie, waar u geen eigen keuken of badkamer heeft, is de verhuurder niet verplicht om u een energielabel te geven. Dit betekent dat in dergelijke gevallen de energielabelplicht niet van toepassing is.
3. Bij het verhuren van woonwoningen voor langer dan vier maanden
Als een woning wordt verhuurd voor een periode van langer dan vier maanden, is een energielabel verplicht. Tijdelijke verhuur, zoals bijvoorbeeld in de vakantieperiode, valt buiten de energielabelplicht. Dit geldt zolang het verwachte energieverbruik minder is dan 25% van het normale energieverbruik bij permanent gebruik.
4. Bij het verhuren van woonwoningen die op basis van de leegstandswet worden verhuurd
Zelfs als een woning op de nominatie staat om gesloopt te worden, is het energielabel verplicht bij een nieuwe verhuur die plaatsvindt onder de liberalisatiegrens.
5. Bij het verhuren van nieuwbouwwoningen
Nieuwbouwwoningen zijn ook onderworpen aan de energielabelplicht. Als de woning nog niet is gebouwd, kan een voorlopig energielabel worden aangeboden. Na de oplevering moet een definitief energielabel worden aangeleverd bij de koper of huurder.
Wat betekent het energielabel voor huurprijs en huurpunten?
Het energielabel heeft een directe invloed op de maximale huurprijs. Dit gebeurt via de zogenaamde huurpuntentelling. De labelklasse (A t/m G) bepaalt hoeveel huurpunten een verhuurder mag doorrekenen in de huurprijs.
1. Energie-index of vereenvoudigd energielabel (2015–2021)
Als het energielabel tussen 2015 en 2021 is geregistreerd (en niet ouder is dan tien jaar), wordt het aantal huurpunten bepaald door de labelklasse of de punten van de energie-index. Dit geldt voor labels die zijn gemaakt vóór 1 januari 2021.
2. Nieuwe energielabels (vanaf 1 januari 2021)
Vanaf 1 januari 2021 is het vereenvoudigd energielabel ingevoerd. Bij deze labels wordt het aantal huurpunten bepaald door de labelklasse (A++++ t/m G). Deze klasse is direct gerelateerd aan de energiezuinigheid van de woning.
3. Geen geldig energielabel
Als er geen geldig energielabel is, wordt het aantal huurpunten afgeleid van het bouwjaar van de woning. In veel gevallen betekent dit dat er minder huurpunten worden doorbereken. Huurders kunnen gebruik maken van de puntentelling om huurverlaging aan te vragen, mits de verhuurder het energielabel niet heeft aangeleverd of het energielabel niet klopt.
4. Huurcommissie als toetsinstantie
Als een huurder twijfelt over het energielabel, kan het energielabel worden meegenomen in de toets bij de Huurcommissie. Dit is van toepassing bij het sluiten van een nieuw huurcontract en twijfel over de huurprijs, of bij een huurverlaging aanvraag op basis van de puntentelling.
Wat kunt u doen als het energielabel ontbreekt of onjuist is?
Als huurder of koper is het belangrijk om te weten wat u kunt doen als het energielabel ontbreekt of niet klopt. Hieronder worden de mogelijkheden uiteengezet.
1. Vraag om het energielabel
Als u bij aanvang van de huur of aankoop geen energielabel ontvangt, is het verplicht dat de verhuurder of verkoper dit aan u geeft. U kunt dit expliciet vragen. Het energielabel kan worden gedownload via MijnOverheid.nl, maar alleen als u officieel ingeschreven staat op het adres van de huurwoning.
2. Melding bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
Als de verhuurder of verkoper geen energielabel aanbiedt of als het energielabel onjuist is, kunt u dit melden bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De ILT kan een brief sturen naar de verhuurder met de verplichting om binnen vier weken een energielabel aan te vragen en te registreren. Als de verhuurder dit niet doet, kan een boete (dwangsom) worden opgelegd.
3. Klachten en juridische actie
Als u twijfelt over het energielabel, kunt u een klacht indienen bij de Huurcommissie. Dit is van toepassing bij het bepalen van de huurprijs of bij een huurverlaging aanvraag. De Huurcommissie kan beoordelen of het energielabel correct is en of de verhuurder het correct heeft aangeleverd.
Wat is het energielabel niet verplicht?
Hoewel het energielabel in veel gevallen verplicht is, zijn er ook uitzonderingen. Hieronder worden de gevallen waarin het energielabel niet verplicht is, kort toegelicht.
1. Tijdelijke verhuur
Woningen die tijdelijk worden verhuurd (bijvoorbeeld in de vakantie) vallen buiten de energielabelplicht, zolang het verwachte energieverbruik minder is dan 25% van het normale energieverbruik bij permanent gebruik.
2. Woningen kleiner dan 50 m²
Appartementen kleiner dan 50 m² zijn labelplichtig. Dit geldt ook voor nieuwbouwprojecten. Woningen die kleiner zijn dan 50 m² zijn dus wel onderworpen aan de energielabelplicht.
3. Caravans en trekkershutten
Caravans vallen buiten de energielabelplicht, omdat ze niet ingeschreven zijn in het kadaster als woning. Trekkershutten groter dan 50 m² zonder installaties zijn wel labelplichtig, maar dit is een bijzondere situatie.
4. Woonwagens
Woonwagens kleiner dan 50 m² vallen buiten de energielabelplicht. Woonwagens groter dan 50 m² zijn wel labelplichtig.
5. Slooppanden
Slooppanden zijn verplicht tot het aanbieden van een energielabel bij nieuwe verhuur, mits ze op basis van de leegstandswet worden verhuurd en onder de liberalisatiegrens vallen.
Wat kunt u doen als huurder om energiezuinigheid te stimuleren?
Hoewel het energielabel een beeld geeft van de huidige energieprestatie, is het ook een instrument om verduurzamingsmaatregelen te overwegen. Als huurder kunt u het gesprek aangaan met de verhuurder over mogelijke verbeteringen, zoals het isoleren van muren of het vervangen van oude warmteinstallaties.
De Woonbond biedt advies en informatie over hoe huurders hun woning energiezuiniger kunnen maken in overleg met de verhuurder. Dit is vooral relevant in gevallen waarin het energielabel laag is of waarin de huurprijs hoog is in vergelijking met de energieprestatie.
Wat betekent het energielabel voor kopers en huurders?
Zowel kopers als huurders ontvangen een energielabel bij de overdracht van de woning. Dit label is geregistreerd bij een energieadviseur en is beschikbaar via MijnOverheid.nl. Het energielabel bevat informatie over de energieprestatie, eventuele verbeterpunten, en de energieklasse van de woning.
1. Voor kopers
Bij de aankoop van een woning ontvangt de koper een geldig energielabel van de huidige eigenaar. Dit gebeurt uiterlijk bij de officiële overdracht, meestal bij de notaris. Het energielabel is ook verplicht in de advertentie, zodat kopers en huurders snel kunnen zien hoe energiezuinig een woning is.
2. Voor huurders
Bij het sluiten van een huurcontract ontvangt de huurder een geldig energielabel van de verhuurder. Dit label geeft een beeld van de energiezuinigheid van de woning en kan worden gebruikt voor de huurpuntentelling. Huurders kunnen het energielabel ook downloaden via MijnOverheid.nl, zolang ze officieel ingeschreven zijn op het adres.
Conclusie
Het energielabel is een belangrijk instrument in de woningmarkt, zowel voor huurders als verhuurders. Het geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning en helpt bij het bepalen van de huurprijs. De energielabelplicht is juridisch verankerd en geldt in meeste gevallen van verkoop of verhuren van woningen. Als het energielabel ontbreekt of onjuist is, zijn er opties om dit aan te kaarten bij de verhuurder of bij de ILT. Huurders kunnen ook het gesprek aangaan over verduurzamingsmaatregelen om de energiezuinigheid van hun woning te verbeteren. Door het energielabel goed te begrijpen, zowel als koper als huurder, kunt u beter informeerde beslissingen nemen over uw woning.