De funderingsproblematiek in Nederland is een toenemend maatschappelijk en technisch vraagstuk dat op verschillende niveaus aandacht vereist. Het aantal woningen en gebouwen met funderingsproblemen is in de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. Volgens actuele analyses zijn er momenteel ongeveer 425.000 gebouwen met funderingsschade of die daar in de komende jaren mee zullen worden geconfronteerd. Binnen een tiental jaar is het aantal verwacht te verdubbelen, en richting 2050 kan het zelfs oplopen tot 780.000. Dit heeft niet alleen financiële gevolgen, maar ook maatschappelijke en emotionele impact. De overheid, woningcorporaties, woningeigenaren en de bouwsector moeten samenwerken om grip te krijgen op deze uitdaging.
In deze artikel bespreken we de actuele situatie, de nationale aanpak die op staan is genomen, de rol van verschillende partijen en de beschikbare financieringsmogelijkheden. Bovendien geven we een overzicht van aanbevelingen en adviezen voor woningeigenaren die te maken krijgen met funderingsproblematiek.
De toename van funderingsproblematiek
De funderingsproblematiek in Nederland is niet nieuw, maar de afgelopen twintig jaar is het probleem alleen maar toegenomen. Oorzaken hiervoor zijn meervoudig. De veroudering van gebouwen, bodemdaling en klimaatverandering spelen een grote rol. In stedelijke en landelijke gebieden zijn funderingsproblemen aan het opsporen, wat leidt tot schade zoals muren die scheuren, deuren die klem raken en vloeren die verzakken.
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) heeft op verzoek van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW) een advies uitgebracht over een nationale aanpak. Dit advies, getiteld Goed Gefundeerd, bevat concrete aanbevelingen om de problematiek aan te pakken. De analyse van Rli wijst uit dat het gebrek aan informatie over de staat van funderingen een belangrijk knelpunt is. Veel woningeigenaren zijn niet goed geïnformeerd over de oorzaak van de schade of over de mogelijkheden voor herstel.
De funderingsproblematiek heeft ook financiële gevolgen. De totale schade kan oplopen tot €54 miljard. Dit betekent dat de kosten voor herstel en preventie enorm zijn, niet alleen voor woningeigenaren, maar ook voor de overheid en andere betrokken partijen.
Nationale aanpak van de funderingsproblematiek
Om grip te krijgen op de funderingsproblematiek is een nationale aanpak opgestart. Het kabinet, samen met medeoverheden, woningeigenaren, woningcorporaties, de bouwsector en kennisinstellingen, stelt een gezamenlijke aanpak voor die zich richt op drie belangrijke sporen:
- Het creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau.
- Ondersteuning van woningeigenaren bij het regelen van funderingsherstel.
- Onderzoek en advies, en een leeraanpak in zes koplopergemeenten en -regio’s.
Deze aanpak is gericht op langdurige oplossingen en betreft zowel preventie als herstel. De overheid wil hierbij een actieve rol vervullen, niet alleen door informatie te verschaffen, maar ook door financiële en maatschappelijke steun te bieden.
Creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau
Een centrale aandachtspunt in de nationale aanpak is het creëren van de nodige voorwaarden om funderingsproblematiek te beheersen. Dit betekent dat er in de komende jaren investeringen gedaan worden in kennisontwikkeling, betrouwbare data en risicomodellen. Het Rijk werkt samen met partijen als Kadaster, Deltares en TNO aan een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s. Dit is bedoeld om risico’s op funderingsproblematiek beter in kaart te brengen en daarmee maatregelen te nemen om schade te voorkomen.
Daarnaast stimuleert het Rijk innovatieve technieken voor funderingsonderzoek en funderingsherstel. Het doel is om de kwaliteit van herstelwerken te verbeteren en de beschikbaarheid van betrouwbare en toonaangevende methoden te vergroten. Ook wordt er gewerkt aan erkenningsregelingen en certificeringen voor funderingsherstel, zodat woningeigenaren beter kunnen beoordelen welke partijen zij kunnen vertrouwen.
Ondersteuning van woningeigenaren
Het tweede spoor van de nationale aanpak is gericht op woningeigenaren. Veel woningeigenaren hebben moeite om funderingsherstel te regelen of financieren. Zij zijn vaak onwetend over de financiële mogelijkheden of hebben moeite met de organisatie van herstelprojecten. Daarom biedt het kabinet ondersteuning via regionale loketten en publieksvoorlichting.
Een belangrijke maatregel in deze context is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Vanaf 1 juli 2025 kunnen woningeigenaren die geen marktconforme lening kunnen krijgen terecht bij dit fonds. Het fonds moet landelijk dekkend worden en zich richten op mensen die financieel niet in aanmerking komen voor andere financieringsmogelijkheden. Dit is een stap in de richting van meer toegankelijkheid voor funderingsherstel.
Daarnaast is er een voorstel om één nationaal loket op te richten waar woningeigenaren terecht kunnen voor advies en hulp bij funderingsproblematiek. Dit loket zou functioneren als een centrale plek waar mensen informatie kunnen krijgen, ondersteuning kunnen zoeken en contact kunnen leggen met deskundigen.
Onderzoek en advies: leeraanpak in koplopergemeenten
Het derde spoor van de nationale aanpak is gericht op het uitvoeren van onderzoek en het opzetten van een leeraanpak in zes koplopergemeenten en -regio’s. Deze regio’s zullen als voorbeeld dienen voor andere delen van het land. De koplopergemeenten zullen met de overheid, de bouwsector en kennisinstellingen samenwerken om een gebiedsgerichte aanpak te ontwikkelen.
Het doel is om ervaring op te doen, kennis te delen en een aanpak te ontwikkelen die elders kan worden overgenomen. Dit betreft zowel technische oplossingen (zoals innovatieve funderingsherstelmethoden) als maatschappelijke aspecten (zoals het begeleiden van woningeigenaren en het verlagen van stress en onzekerheid).
Aanbevelingen en maatregelen
De nationale aanpak bevat diverse aanbevelingen en maatregelen die bedoeld zijn om funderingsproblematiek aan te pakken. Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste aanbevelingen.
Verbetering van financieringsmogelijkheden
De financiering van funderingsherstel is een groot knelpunt. Veel woningeigenaren kunnen geen marktconforme lening krijgen vanwege het hoge risico of de hoge kosten. Daarom is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel opgestart. Dit fonds moet landelijk dekkend worden en gericht zijn op mensen die financieel niet in aanmerking komen voor marktconforme financiering.
Daarnaast wordt er gewerkt aan het verbeteren van de nu al bestaande leenmogelijkheden. Het fonds moet zodanig worden ingericht dat het toegankelijk is voor iedereen die het nodig heeft. Dit houdt onder andere in dat woningeigenaren niet alleen hun gemeente of provincie moeten betrekken bij een samenwerkingsovereenkomst.
Ondersteuning en ontzorging van woningeigenaren
Funderingsproblematiek heeft niet alleen bouwkundige gevolgen, maar ook maatschappelijke en emotionele. Veel woningeigenaren voelen zich onzeker, bezorgd of angstig wanneer ze geconfronteerd worden met funderingsproblemen. Daarom is het belangrijk dat de nationale aanpak ook aandacht besteedt aan het begeleiden en ondersteunen van woningeigenaren.
De aanbeveling is om een nationaal loket op te richten waar iedereen terecht kan voor advies en hulp. Dit loket zou functioneren als een centraal punt voor informatie, ondersteuning en contact met deskundigen. Daarnaast wordt er gewerkt aan regionale loketten die woningeigenaren op de plaatselijke markt kunnen ondersteunen.
Preventie van funderingsproblematiek
Een belangrijk aspect van de nationale aanpak is het voorkomen van funderingsproblematiek. Dit betreft zowel bestaande woningen als nieuwbouw. De aanbeveling is dat gemeenten en waterschappen uiterlijk in 2026 gezamenlijk plannen opstellen voor het voorkomen en beperken van funderingsschade. Deze plannen zouden moeten inzien of aanvullende maatregelen nodig zijn om funderingsproblematiek bij nieuwbouw uit te sluiten.
Daarnaast wordt er gewerkt aan het verbeteren van water- en bodemaanpakken. Deze maatregelen kunnen funderingsproblematiek voorkomen of beperken. Het Rijk ondersteunt hierbij decentrale overheden door het opstellen van een handreiking met concrete aanbevelingen en maatregelen.
Investeren in kennis en kwaliteit
In de komende jaren investeert het Rijk in kennisontwikkeling, betrouwbare data en risicomodellen. Dit is bedoeld om de kwaliteit van funderingsherstel te verbeteren en de beschikbaarheid van innovatieve technieken te vergroten. Het Rijk werkt samen met partijen als Kadaster, Deltares en TNO aan een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s.
Daarnaast stimuleert het Rijk innovatieve technieken voor funderingsonderzoek en funderingsherstel. Het doel is om de kwaliteit van herstelwerken te verbeteren en de beschikbaarheid van betrouwbare en toonaangevende methoden te vergroten. Ook wordt er gewerkt aan erkenningsregelingen en certificeringen voor funderingsherstel, zodat woningeigenaren beter kunnen beoordelen welke partijen zij kunnen vertrouwen.
Rol van woningeigenaren, woningcorporaties en de bouwsector
De nationale aanpak betreft niet alleen de overheid, maar ook woningeigenaren, woningcorporaties en de bouwsector. Deze partijen spelen een centrale rol in het regelen van funderingsproblematiek.
Woningeigenaren
Woningeigenaren zijn verantwoordelijk voor het regelen van funderingsherstel. Echter, veel woningeigenaren hebben moeite met het vinden van informatie, het beoordelen van de schade en het regelen van financiering. Daarom is het belangrijk dat de nationale aanpak aandacht besteedt aan ondersteuning en ontzorging van woningeigenaren.
Woningeigenaren kunnen terecht bij het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, regionale loketten en het nationale loket voor advies en hulp. Daarnaast is het belangrijk dat woningeigenaren goed geïnformeerd worden over de oorzaak van funderingsproblematiek, de beschikbare financieringsmogelijkheden en de mogelijke oplossingen.
Woningcorporaties
Woningcorporaties spelen een belangrijke rol in de nationale aanpak. Deze partijen verhuizen woningen en zijn verantwoordelijk voor de onderhoudsverplichtingen. Daarom is het belangrijk dat woningcorporaties actief meewerken aan de aanpak van funderingsproblematiek.
De nationale aanpak bevat maatregelen om woningcorporaties te ondersteunen bij het regelen van funderingsproblematiek. Dit betreft zowel financiële ondersteuning als informatievoorziening en samenwerking met de overheid.
Bouwsector
De bouwsector speelt een centrale rol in de nationale aanpak. Bouwbedrijven zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van funderingsherstelwerken. Daarom is het belangrijk dat de bouwsector betrokken is bij de aanpak van funderingsproblematiek.
De nationale aanpak bevat maatregelen om de kwaliteit van funderingsherstelwerken te verbeteren. Dit betreft zowel innovatieve technieken als erkenningsregelingen en certificeringen. Daarnaast is het belangrijk dat bouwbedrijven betrokken zijn bij het ontwikkelen van maatregelen en oplossingen voor funderingsproblematiek.
Conclusie
De funderingsproblematiek in Nederland is een maatschappelijk vraagstuk dat op verschillende niveaus aandacht vereist. Het aantal woningen en gebouwen met funderingsproblemen is aanzienlijk toegenomen, en zonder actie zal het probleem alleen maar groter worden. De overheid, woningcorporaties, woningeigenaren en de bouwsector moeten samenwerken om grip te krijgen op deze uitdaging.
De nationale aanpak bevat concrete maatregelen en aanbevelingen om funderingsproblematiek aan te pakken. Deze aanpak is gericht op het creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau, het ondersteunen van woningeigenaren en het uitvoeren van onderzoek en advies. Daarnaast is er een leeraanpak in zes koplopergemeenten en -regio’s, die als voorbeeld dienen voor andere delen van het land.
De aanpak bevat ook maatregelen om financieringsmogelijkheden te verbeteren, woningeigenaren te ondersteunen en funderingsproblematiek te voorkomen. Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is een belangrijke stap in de richting van meer toegankelijkheid voor funderingsherstel. Daarnaast wordt er gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit van herstelwerken en het stimuleren van innovatieve technieken.
De funderingsproblematiek is een langdurig vraagstuk dat niet in één keer kan worden opgelost. Het vereist samenwerking, investeringen en maatschappelijke inbreng. De nationale aanpak is een belangrijke stap in de richting van een duurzame oplossing, maar er is nog veel te doen.