De funderingsproblematiek in Nederland is een groeiend en complexe kwestie die zowel maatschappelijke als economische implicaties heeft. Met de opkomst van de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek (NAF), ondersteuning via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel en een bredere focus op kennisontwikkeling en innovatie, is het land van start gegaan met een duurzame en coördineerde aanpak. Deze artikel behandelt de huidige situatie, de nationale strategieën, financiële maatregelen en de rol van innovatie in het oplossen van funderingsproblematiek. Het richt zich specifiek op woningen met houten of ondiepe funderingen, die vaak het meest kwetsbaar zijn voor schade.
Inleiding: De Urgentie van Funderingsproblematiek in Nederland
Funderingsproblematiek is een landelijke kwestie die steeds urgenter wordt. Volgens gegevens uit de bronnen is verwacht dat 425.000 gebouwen in de komende tien jaar te maken krijgen met funderingsschade, en richting 2050 zou dit aantal zelfs oplopen tot 780.000. De oorzaken hiervan zijn meervoudig en omvatten veroudering van gebouwen, bodemdaling en klimaatverandering. Omdat funderingen vaak uit de periode voor 1970 stammen en daarom kwetsbaar zijn, wordt de situatie steeds complexer.
Het Rijk heeft er zich bewust van gemaakt dat het niet volstaat om enkel woningeigenaren verantwoordelijk te maken voor herstel. Daarom is een langjarige aanpak opgestart, die drie sporen bevat: het creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau, ondersteuning van woningeigenaren via informatie en financiële middelen, en het uitvoeren van onderzoek en advies voor een gebiedsgerichte aanpak.
De Nationale Aanpak Funderingsproblematiek (NAF)
De Nationale Aanpak Funderingsproblematiek is een initiatief dat gericht is op het verbeteren van kennis, het delen van ervaringen en het ondersteunen van innovatieve oplossingen. Het doel is om een beter begrip te krijgen van de aard en omvang van funderingsproblematiek in Nederland, met name voor woningen met houten paalfunderingen of ondiepe funderingen.
Inzicht, Transparantie en Bewustwording
De NAF richt zich op het creëren van inzicht en transparantie over funderingsproblematiek. Aan de hand van samenwerking met onderzoeksinstellingen zoals TNO en Deltares wordt een kennisagenda opgesteld om te bepalen welke kennis ontbreekt en waar innovatie kan bijdragen. Het rapport Naar een kennisagenda funderingsproblematiek geeft een overzicht van de huidige situatie en de benodigde stappen voor een effectieve aanpak.
Onderzoek en Innovatie
Een centraal element van de NAF is het stimuleren van onderzoek en innovatie. Hierbij wordt niet alleen gedacht aan technische oplossingen, maar ook aan efficiëntere manieren om problemen te voorkomen, te herkennen en te herstellen. Innovatie kan ertoe leiden dat herstelkosten worden gereduceerd en dat funderingsproblematiek voor velen minder toegankelijk is.
De NAF werkt samen met diverse partijen in de woningmarktsector, zoals woningcorporaties, gemeenten en kennisinstellingen. Door het delen van kennis en ervaringen kan de sector leren van succesvolle projecten en vermijden van voorgaande fouten.
Investeren in Kennis en Kwaliteit
De nationale aanpak houdt ook een duidelijke focus op het investeren in kennis en kwaliteit. Hierbij werkt het Rijk samen met instellingen zoals het Kadaster, Deltares en TNO aan het opbouwen van een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s. Dit betekent dat in de komende jaren betrouwbare data en risicomodellen worden ontwikkeld die kunnen worden gebruikt voor beleidsvorming, beoordeling van risico’s en planningsprocessen.
Innovatie in Funderingsonderzoek en Herstel
Het Rijk stimuleert ook innovatieve technieken voor funderingsonderzoek en herstel. Dit kan onder andere gaan over nieuwere methoden voor het detecteren van schade of het herstellen van funderingen met minder invasieve methoden. Deze innovaties zouden niet alleen de effectiviteit van herstelmaatregelen kunnen verbeteren, maar ook de kosten en het hersteltijd kunnen verminderen.
Certificering en Erkenningsregelingen
Om de kwaliteit van funderingsherstel te waarborgen, zijn er plannen om erkenningsregelingen en certificeringen in te voeren. Deze regelingen zouden ervoor zorgen dat herstelmaatregelen door erkende partijen worden uitgevoerd, wat betrouwbaarheid en transparantie in de markt zou vergroten.
Ondersteuning voor Woningeigenaren
Hoewel funderingsherstel in eerste instantie de verantwoordelijkheid is van woningeigenaren, ziet het kabinet ook een rol voor het Rijk om te ondersteunen, in het bijzonder voor eigenaren die het herstel niet zelf kunnen betalen of regelen.
Regionale Loketten en Voorlichting
Het kabinet werkt aan het opzetten van regionale loketten waar woningeigenaren ondersteuning kunnen krijgen. Deze loketten zorgen voor een betere toegankelijkheid van informatie en kunnen helpen bij het vinden van geschikte financiële middelen of specialisten.
Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel
Een belangrijk onderdeel van de nationale aanpak is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Sinds 1 juli 2025 is dit fonds landelijk beschikbaar en biedt het woningeigenaren die geen marktconforme lening kunnen krijgen, toegang tot een speciale lening. Het fonds wordt gesteund door de borgstelling van NHG, wat extra zekerheid biedt voor zowel de eigenaar als de geldverstrekker.
De lening is bedoeld voor woningeigenaren die funderingsherstel urgent nodig hebben, maar de financiële middelen of garanties niet hebben om dit zelf te realiseren. Het fonds maakt funderingsherstel dus voor meer mensen betaalbaar en haalbaar.
Financiële Steun
In 2026 voegt het kabinet €20 miljoen toe aan het fonds. Deze extra steun is een belangrijke stap in de richting van een duurzame en bredere aanpak voor funderingsproblematiek.
Gebiedsgerichte Aanpak
In sommige gevallen is het voor woningeigenaren niet mogelijk om funderingsproblemen op eigen houtje te regelen. Dit komt bijvoorbeeld voor in situaties waar meerdere huizen in een bouwblok verzakken of waar funderingsproblematiek samenvalt met andere maatschappelijke opgaven. Daarom zet het Rijk in op een gebiedsgerichte leeraanpak in zes koplopergemeenten en regio’s: Friesland, Emmen, Rivierenland, Rotterdam, Dordrecht en Zaanstad.
In deze regio’s wordt samen gewerkt met bewoners en lokale partners om handelingsperspectieven te ontwikkelen die ook elders in Nederland bruikbaar kunnen zijn. Deze aanpak richt zich op eerlijke kostenverdeling, aandacht voor ondiepe funderingen en bodemdaling, en het creëren van schaalvergroting in herstelmaatregelen.
Samenwerking en Lerend Effect
De gebiedsgerichte aanpak is niet alleen gericht op het oplossen van funderingsproblematiek in de betreffende regio’s, maar ook op het leren van deze ervaringen. Door samen te werken met bewoners, gemeenten en experts wordt ervaren wat werkt en wat niet, en wordt deze kennis gebruikt om het landelijke beleid te verbeteren.
Klimaatverandering en Bodemdaling
Een van de hoofdoorzaken van funderingsproblematiek in Nederland is bodemdaling. Deze is grotendeels het gevolg van klimaatverandering en veranderingen in het grondwatergebruik. Omdat veel funderingen uit de periode voor 1970 stammen, zijn ze niet ontworpen voor de huidige en toekomstige omstandigheden.
Het Rijk werkt samen met onderzoeksinstellingen om maatregelen te ontwikkelen die bodemdaling kunnen vertragen of voorkomen. Deze maatregelen omvatten onder andere het beheer van grondwaterstanden en het verbeteren van waterafvoer in stedelijke gebieden.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan het verlagen van het schaderisico door het verbeteren van bouwmethoden en het gebruik van duurzamere funderingstypen. Dit is van belang voor zowel nieuwe bouwprojecten als renovaties.
Rol van de Bouwsector en Financiële Sector
Zowel de bouwsector als de financiële sector spelen een belangrijke rol in de nationale aanpak. De bouwsector wordt betrokken bij het ontwikkelen en uitvoeren van herstelmaatregelen, terwijl de financiële sector betrokken is bij het ontwikkelen van financieringsmodellen die voor meer eigenaren toegankelijk zijn.
Financiële Innovaties
Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is een voorbeeld van een financiële innovatie die gericht is op woningeigenaren die geen reguliere hypotheek kunnen krijgen. Deze regeling is bedoeld om het herstel van funderingen voor meer mensen betaalbaar te maken en om de woonmarkt te stabiliseren.
Daarnaast wordt er gewerkt aan het verbeteren van de informatievoorziening rond funderingsproblematiek. Door betere en eerder beschikbare informatie bij de koop en verkoop van woningen, kunnen kopers beter inschatten of ze risico lopen op funderingsproblemen.
Toekomstige Uitdagingen en Uitdagingen in de Aanpak
Hoewel de nationale aanpak veelbelovend is, zijn er nog uitdagingen die niet onderschat mogen worden. De funderingsproblematiek is complex en vereist een langdurige en coördineerde aanpak.
Grote Aantallen Gebouwen
De verwachting dat 425.000 gebouwen in de komende tien jaar funderingsproblemen zullen hebben en 780.000 richting 2050, betekent dat het een grootschalig probleem is. Het kabinet en andere betrokken partijen zullen moeten zorgen voor schaalvergroting in herstelmaatregelen en voor een efficiënte organisatie van de benodigde middelen.
Financiële Duurzaamheid
Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is een belangrijke maatregel, maar het vraagt om financiële duurzaamheid. Hoewel er €20 miljoen extra wordt toegevoegd in 2026, is het nog onduidelijk hoe het fonds in de komende jaren zal worden gefinancierd en of het langdurig beschikbaar zal blijven voor woningeigenaren.
Transparantie en Informatievoorziening
Hoewel er wordt gewerkt aan een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s, is het nog niet duidelijk hoe transparant deze data zal worden voor woningeigenaren en andere betrokken partijen. Zonder toegankelijke en betrouwbare informatie is het moeilijk om effectieve beslissingen te nemen.
Conclusie
De funderingsproblematiek in Nederland is een complexe kwestie die maatschappelijke, economische en technische aspecten omvat. De Nationale Aanpak Funderingsproblematiek (NAF) en het Fonds Duurzaam Funderingsherstel zijn belangrijke stappen in de richting van een duurzame en coördineerde aanpak. Door het investeren in kennis, innovatie en financiering wordt geprobeerd om funderingsherstel voor meer mensen betaalbaar en haalbaar te maken.
De gebiedsgerichte aanpak in zes koplopergemeenten en regio’s biedt een lerende en schaalbare aanpak die ook elders in het land bruikbaar kan zijn. Door samenwerking met woningcorporaties, gemeenten, bouwpartijen en kennisinstellingen wordt geprobeerd om een effectieve nationale aanpak te realiseren.
Toch blijven er uitdagingen, zoals de grote aantallen gebouwen die funderingsproblemen zullen krijgen, de financiële duurzaamheid van het fonds en de noodzaak voor een duidelijke en toegankelijke informatievoorziening. Al deze elementen zullen van groot belang zijn voor de toekomstige aanpak van funderingsproblematiek in Nederland.