Het funderingsherstel is een van de meest ingrijpende en kostbare herstelprojecten waaraan woningeigenaren in Nederland vandaag de dag worden geconfronteerd. In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat funderingsproblematiek een landelijke kwestie is die niet langer op losse vinger wordt behandeld. Zowel het kabinet als de bouwsector zijn aan de slag gegaan met een gezamenlijke, duurzame en professionele aanpak. In dit artikel wordt ingegaan op de huidige situatie van funderingsproblematiek in Nederland, de nationale aanpak van het kabinet, de rol van de NVAF en haar werkgroep funderingsherstel, de innovatieve technieken en maatregelen die worden ontwikkeld, en de beschikbare ondersteuning voor woningeigenaren. Bovendien worden praktische voorbeelden van funderingsherstelmethoden belicht, zoals schroefinjectiepalen, die steeds vaker worden aangewend vanwege hun efficiëntie en betrouwbaarheid.
De omvang van funderingsproblematiek in Nederland
Funderingsproblematiek treft steeds meer woningen in Nederland. Volgens een adviesrapport van ABDTOPConsult, uitgebracht in 2024, worden in de komende tien jaar circa 425.000 woningen en gebouwen geconfronteerd met funderingsschade. Het verwachte aantal zal richting 2050 oplopen tot 780.000. De oorzaken van funderingsproblematiek zijn meervoudig en variëren van verouderde bouwtechnieken tot klimaatverandering en bodemdaling. Deze problemen leiden niet alleen tot fysieke schade aan de woningen, maar ook tot significante financiële lasten voor woningeigenaren en maatschappelijke gevolgen op bredere schaal.
Het kabinet heeft herkenbaar gemaakt dat funderingsproblematiek niet alleen een verantwoordelijkheid van de eigenaar is, maar ook een rol voor het Rijk. Het kabinet is daardoor gestart met een meerjarenprogramma dat uit drie sporen bestaat: het creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau, de ondersteuning van woningeigenaren via informatie en advies, en het stimuleren van innovatie en kennisontwikkeling in de bouwsector.
Nationale aanpak van het kabinet
De nationale aanpak die het kabinet heeft ingezet, is gebaseerd op het adviesrapport "De Olifant onder de kamer", dat in 2024 is uitgebracht. Dit advies benadrukt de urgentie van een overkoepelende strategie om funderingsproblematiek aan te pakken. Het kabinet heeft daarop een drie-sporen aanpak ontwikkeld, waarbij ook de samenwerking met gemeenten, woningcorporaties, de bouwsector en kennisinstellingen centraal staat.
1. Creëren van noodzakelijke condities op nationaal niveau
Het kabinet investeert in kennisontwikkeling, betrouwbare data en risicomodellen, met name tussen 2025 en 2028. Samen met onder andere Kadaster, Deltares en TNO werkt het Rijk aan een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s. Dit houdt in dat er een overzicht wordt ontwikkeld van gebieden met een hoog risico op funderingsproblematiek, zodat preventieve maatregelen sneller kunnen worden genomen. Bovendien stimuleert het Rijk innovatieve technieken voor zowel funderingsonderzoek als funderingsherstel. Om de kwaliteit van herstelprojecten te waarborgen, zijn er plannen voor erkenningsregelingen en certificeringen vanuit de bouwsector.
2. Ondersteuning van woningeigenaren
Het tweede spoor richt zich op woningeigenaren die funderingsherstel niet zelf kunnen regelen of betalen. Hierbij is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel een belangrijk instrument. Vanaf 1 juli 2025 is dit fonds beschikbaar voor woningeigenaren die niet in aanmerking komen voor een marktconforme lening. Het fonds is bedoeld om funderingsherstelprojecten financieel te ondersteunen en zo de financiële druk op eigenaren te verlichten. Daarnaast worden regionale loketten ingericht waar woningeigenaren ondersteuning kunnen krijgen bij het starten van herstelprojecten. Deze loketten bieden ook publieksvoorlichting en advies over mogelijke oplossingen.
3. Innovatie en kennisontwikkeling
Het derde spoor is gericht op het ontwikkelen van innovatieve oplossingen en kennis. Hierbij wordt samengewerkt met onderzoeksinstellingen en bouwbedrijven om technieken te verbeteren en funderingsproblematiek effectiever te kunnen aanpakken. De NAF (Nederlandse Aannemers Federatie) speelt een centrale rol in deze inspanningen. Zij werken samen met Deltares en TNO aan onderzoeken zoals de preventieve maatregelen tegen bacteriële aantasting van houten paalfunderingen, actief grondwaterpeilbeheer, en praktijkonderzoek naar de mogelijkheden van sloop-nieuwbouw bij samengestelde problemen zoals funderingsherstel en verduurzaming.
Rol van de NVAF en werkgroep funderingsherstel
De NVAF speelt een essentiële rol in de professionalisering en standaardisering van funderingsherstel in Nederland. De vereniging heeft een werkgroep funderingsherstel opgericht, waarin experts uit de bouwsector samenwerken om het vakgebied te versterken. Deze werkgroep werkt aan diverse aspecten zoals scholing, normering, veiligheid en erkenningsregelingen voor uitvoerende partijen.
Een van de doelen van de werkgroep is het opstellen van algemene voorwaarden voor funderingsherstelprojecten. Dit betekent dat er duidelijke regels en richtlijnen komen voor het uitoefenen van funderingsherstel, zodat eigenaren weten waar ze aan toe zijn en uitvoerende partijen aan dezelfde maatstaven voldoen. Daarnaast wordt er gewerkt aan het creëren van een erkenningsregeling voor bedrijven die funderingsherstel uitvoeren. Dit houdt in dat bedrijven die deelnemen aan deze regeling officieel erkend worden als deskundige uitvoerende partijen, wat betrouwbaarheid en kwaliteit garandeert.
De NVAF stelt ook voor om samen te werken met gemeenten en andere overheden om ervaring te delen en te leren van lokale aanpakken. In dit kader worden er ook handreikingen ontwikkeld voor water- en bodemmaatregelen die kunnen helpen om funderingsschade te voorkomen of te beperken.
Innovatieve oplossingen voor funderingsherstel
De bouwsector werkt hard aan innovatieve methoden om funderingsherstel efficiënter, minder ingrijpend en duurzamer te maken. Een van de opvallende ontwikkelingen is de toepassing van trillingsvrije funderingstechnieken, zoals schroefinjectiepalen. Deze methode is steeds populairder geworden bij zowel woningeigenaren als gemeenten en verzekeringsmaatschappijen. Schroefinjectiepalen worden op een manier geplaatst die trillingen minimaal houdt, wat betekent dat er minder kans is op extra schade aan het gebouw of aan burenwoningen. Daarnaast zijn deze palen ideaal in beperkte ruimtes, waar traditionele funderingstechnieken minder geschikt zijn.
Een ander innovatief project is het ontwikkelingswerk rond preventieve maatregelen tegen bacteriële aantasting van houten paalfunderingen. Houten paalen kunnen in vochtige omstandigheden snel aangetast raken, wat kan leiden tot funderingsschade. Door nieuwe conserveringsmethoden te ontwikkelen kan de levensduur van deze funderingen worden verlengd, wat voorkomt dat er herstelprojecten nodig zijn.
Actief grondwaterpeilbeheer is nog een innovatie die in de praktijk wordt uitgeprobeerd. Hierbij wordt het grondwaterpeil in bebouwde gebieden beheerd om bodemdaling en funderingsschade te voorkomen of te beperken. Dit is vooral relevant in regio’s waar de bodem droogt of waar het grondwaterpeil is gedaald door klimaatverandering of menselijke activiteiten.
Praktijkvoorbeelden en voordelen van funderingsherstel
Het funderingsherstel is een project dat aanzienlijke technische en logistieke kennis vereist. Daarom is het belangrijk dat de uitvoering in handen ligt van ervaren en geaccrediteerde bedrijven. Bijvoorbeeld, bij Funderingsherstel.nl maakt men gebruik van schroefinjectiepalen om funderingen te vernieuwen. Deze methode wordt gekozen vanwege haar trillingsvrije aard, die schade aan het gebouw en naastgelegen huizen minimaliseert. Bovendien is deze methode geschikt voor situaties waarin er weinig ruimte is voor traditionele funderingstechnieken. Funderingsherstel.nl biedt ook een vaste prijs vooraf, wat voor woningeigenaren een zekere voordel is, omdat het voorkomt dat er onverwachte kosten ontstaan tijdens het project.
Een ander voordeel van moderne funderingsherstelmethoden is dat de woningeigenaar gedurende het hele proces goed op de hoogte wordt gehouden. Dit draagt bij aan transparantie en vertrouwen in de uitvoering. Bovendien is het van groot belang dat funderingsherstelprojecten vooraf worden onderzocht en gediagnosticeerd. Een juiste diagnose is essentieel om ervoor te zorgen dat het herstelproject effectief en duurzaam is.
Toekomstvisie en samenwerking
De aanpak van funderingsproblematiek in Nederland is een complexe en multidisciplinaire kwestie. De samenwerking tussen het kabinet, de bouwsector, kennisinstellingen en woningeigenaren is daarom cruciaal. De nationale aanpak benadrukt de noodzaak van een langjarige strategie die niet alleen gericht is op herstel, maar ook op voorkomen en kennisontwikkeling. Het kabinet en de NVAF zijn erin geslaagd om een sterke basis te leggen voor een professionele en duurzame aanpak, maar het is duidelijk dat het nog vele jaren zal duren voordat alle funderingsproblematiek in Nederland is opgelost.
De toekomstvisie houdt in dat funderingsherstel niet langer een losstaand project is, maar onderdeel uitmaakt van een bredere aanpak van verduurzaming en klimaatresilientie. De bouwsector speelt daarbij een centrale rol door innovatieve oplossingen te ontwikkelen en te implementeren. Daarnaast is het van groot belang dat woningeigenaren goed geïnformeerd worden over hun opties en mogelijkheden. De inzet van regionale loketten en informatieve platforms zoals Funderingsherstel.nl draagt hieraan bij.
Conclusie
Funderingsherstel is een ingrijpende en kostbare ingreep, maar het is vaak noodzakelijk om een woning veilig en duurzaam te maken. In Nederland is duidelijk geworden dat funderingsproblematiek een landelijke kwestie is die niet langer kan worden onderschat. Het kabinet heeft een nationale aanpak gelanceerd die gericht is op preventie, herstel en kennisontwikkeling. De NVAF en haar werkgroep funderingsherstel spelen een belangrijke rol in de professionalisering en standaardisering van het vakgebied. Innovatieve technieken zoals schroefinjectiepalen en actief grondwaterpeilbeheer bieden praktische oplossingen die efficiënter en minder schadelijk zijn voor het omgevingsgezicht. De toekomst van funderingsherstel hangt sterk af van samenwerking, kennisontwikkeling en het vermogen om veranderingen in het klimaat en in de bouwsector aan te passen.