De funderingsproblematiek in Nederland is op de loer onder het plafond van honderden duizenden woningen. De problemen zijn niet alleen technisch van aard, maar ook van grote maatschappelijke en financiële betekenis. Het kabinet heeft daarom besloten om een nationale aanpak te starten, waarin gemeenten en adviesbureaus een centrale rol spelen bij het herstellen en voorkomen van funderingsproblemen. Deze aanpak betreft zowel woningeigenaren als verenigingen van eigenaren en richt zich op de langdurige duurzaamheid van funderingen. In dit artikel bespreken we de huidige ontwikkelingen, de rol van gemeenten en adviesbureaus, en de toekomstige richting van de nationale aanpak.
Inleiding
In de afgelopen jaren is de aandacht voor funderingsproblematiek in Nederland sterk toegenomen. Het aantal woningen met funderingsschade groeit exponentieel: tegen 2025 wordt geschat dat er 425.000 woningen zijn met funderingsproblemen, en dit cijfer zal tegen 2050 stijgen tot 780.000. Oorzaken van deze groei zijn onder andere veroudering van gebouwen, bodemdaling en klimaatverandering. De financiële en maatschappelijke gevolgen zijn groot, zowel voor individuele woningeigenaren als voor gemeenschappen.
Het kabinet heeft daarom besloten om een nationale meerjarenaanpak op te starten, met drie sporen: het creëren van noodzakelijke nationale voorwaarden, ondersteuning van woningeigenaren via informatie en advies, en het uitvoeren van onderzoek en innovatie. Daarnaast worden koplopergemeenten en regio’s benoemd die een gebiedsgerichte leeraanpak ontwikkelen. Dit artikel legt de rol van gemeenten en adviesbureaus in deze aanpak nader uit.
Nationale Aanpak en Deelname van Gemeenten
Kabinet besluit op drie-sporen aanpak
In juli 2025 heeft het kabinet officieel een nationale aanpak gestart, zoals beschreven in het adviesrapport De Olifant onder de kamer van ABDTOPConsult. Deze aanpak bestaat uit drie hoofdsporen:
- Het creëren van noodzakelijke nationale voorwaarden, inclusief investeringen in kennis, data en risicomodellen.
- Ondersteuning van woningeigenaren, via informatie, advies en regionale loketten.
- Onderzoek en innovatie, inclusief pilotprojecten en samenwerking met kennisinstellingen.
Deze drie sporen vormen de basis voor een duurzame en coherente aanpak. De focus ligt op het combineren van technische oplossingen met maatschappelijke en financiële ondersteuning.
De rol van gemeenten
Gemeenten spelen een centrale rol in deze aanpak, vooral in de uitvoering van de gebiedsgerichte leeraanpak. De kabinet heeft zes koplopergemeenten en regio’s benoemd:
- Friesland
- Emmen
- Rivierenland
- Rotterdam
- Dordrecht
- Zaanstad
In deze regio’s wordt een gebiedsgerichte aanpak ontwikkeld, waarin funderingsproblematiek samen met andere maatschappelijke opgaven wordt aangepakt. Deze aanpak is gebaseerd op samenwerking tussen woningeigenaren, woningcorporaties, gemeenten, kennisinstellingen en bouwbedrijven. De ervaringen uit deze regio’s zullen nationaal worden geëvalueerd en uitgerold.
De gemeenten kunnen bijvoorbeeld:
- Regionale loketten instellen voor woningeigenaren.
- Handreikingen opstellen met water- en bodemmaatregelen.
- Pilotprojecten uitvoeren in samenwerking met partijen als de NAF (Nationale Aanpak Funderingen) en bouwbedrijven.
Ondersteuning van woningeigenaren
De nationale aanpak richt zich ook op woningeigenaren die funderingsherstel niet zelf kunnen regelen of betalen. Het kabinet stelt sinds 1 juli 2025 het Fonds Duurzaam Funderingsherstel beschikbaar. Dit fonds is gericht op mensen die geen marktconforme hypotheek kunnen krijgen. In 2026 wordt het fonds versterkt met €20 miljoen extra financiering.
Daarnaast wordt informatie over funderingsschade beter beschikbaar gesteld bij de verkoop van woningen. Dit helpt kopers om risico’s beter in te schatten en maakt de markt transparanter.
Adviesbureaus en Funderingsonderzoek
Expertise in funderingsonderzoek
Funderingsonderzoek en advies worden centraal gehouden door betrouwbaar gekwalificeerde partijen, zoals het adviesbureau Aveco de Bondt. Dit bedrijf biedt een breed scala aan diensten, gericht op het identificeren, analyseren en herstellen van funderingsproblemen. De diensten zijn zowel gericht op individuele woningen als op grootschalige projecten, zoals het onderzoeken van funderingen in steden of polders.
De voornaamste diensten van Aveco de Bondt omvatten:
- Inzicht levensduur: Een schatting wordt gemaakt van de resterende levensduur van de fundering.
- Compleet funderingsadvies: Advies op maat over preventieve maatregelen, herstel en versterking.
- Uitstellen herstelwerkzaamheden: Door grondwatermaatregelen wordt de levensduur van een fundering verlengd, indien mogelijk.
- Voorkomen schade in de omgeving: Bij ondergrondse werkzaamheden wordt voorkomen dat schade ontstaat in de omgeving.
- Oorzaakbepaling en second opinion: Voor een tweede mening tijdens de ontwerpfase worden risico’s en optimalisaties geïdentificeerd.
Het funderingsonderzoek is steeds gebaseerd op een steekproef, die zorgvuldig wordt uitgevoerd. Aveco de Bondt is uniek qua expertise in dit vakgebied en heeft ervaring met zowel individuele als grootschalige projecten.
Methodologie van funderingsonderzoek
Het onderzoek is altijd maatwerk. Afhankelijk van de situatie wordt bepaald welke onderzoeken nodig zijn. Voor projecten met haast of op grotere schaal worden archiefonderzoek en visuele risicobeoordelingen uitgevoerd. Voor een diepere inspectie wordt gebruikgemaakt van metingen of ontgravingen.
Het doel van het onderzoek is om de kwaliteit van de fundering te bepalen. Dit geldt zowel voor individuele panden als voor gehele steden of polders. Door een goed uitgevoerd onderzoek is het mogelijk om het risico op funderingsproblemen in kaart te brengen en voortijdige herstelmaatregelen te nemen.
Innovatie en Kennisontwikkeling
Investeren in kennis en kwaliteit
Tussen 2025 en 2028 investeert het Rijk in kennisontwikkeling, betrouwbare data en risicomodellen. Samen met partijen als het Kadaster, Deltares en TNO wordt er gewerkt aan een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s. Deze data is essentieel voor een effectieve en doelgerichte aanpak.
Naast data-ontwikkeling stimuleert het kabinet ook innovatie in de sector. Denk aan nieuwe technieken voor funderingsonderzoek en funderingsherstel. Door innovatie kunnen kosten worden teruggebracht en oplossingen worden gemaakt die duurzamer zijn. Daarnaast wordt er gewerkt aan erkenningsregelingen en certificeringen voor de kwaliteit van herstelprojecten.
Pilotprojecten en praktijkvoorbeelden
De NAF (Nationale Aanpak Funderingen) werkt samen met gemeenten en partijen aan pilotprojecten. Een goed voorbeeld is de pilot Versterken en Verduurzamen in Zaanstad, waarbij een woning met ernstige funderingsschade volledig vervangen is door een toekomstbestendige prefab-woning. Deze aanpak combineert funderingsherstel met verduurzamingsmaatregelen en biedt een schaalbare oplossing.
De lessen uit dergelijke pilotprojecten worden verwerkt in handreikingen voor woningeigenaren en gemeenten. Deze documenten helpen om ervaringen te delen en andere regio’s te ondersteunen.
Gebiedsgerichte Aanpak en Samenwerking
Aanpak in koplopergemeenten
In de zes koplopergemeenten wordt een gebiedsgerichte aanpak ontwikkeld. Deze aanpak is gericht op de combinatie van funderingsherstel met andere maatschappelijke en technische problemen. Bijvoorbeeld in gebieden waar meerdere woningen verzakken of waar bodemdaling en klimaatverandering een rol spelen.
De aanpak is gebaseerd op samenwerking tussen woningeigenaren, woningcorporaties, gemeenten en kennisinstellingen. In sommige gevallen is een Vereniging van Eigenaren betrokken, waarbij coördinatie en financiële verdeling essentieel zijn.
De doelstelling is om handelingsperspectieven te ontwikkelen die niet alleen lokaal toepasbaar zijn, maar ook nationaal bruikbaar. Door ervaringen uit te wisselen en innovaties op te schalen, kan de nationale aanpak worden verbeterd en uitgebreid.
Eerlijke kostenverdeling en aandacht voor ondiepe funderingen
De nationale aanpak houdt rekening met eerlijke kostenverdeling en aandacht voor ondiepe funderingen. In sommige gevallen is het funderingsprobleem gerelateerd aan bodemdaling, wat niet altijd voor de eigenaar verwachtingsgerecht is. Daarom wordt er in de aanpak ook aandacht besteed aan de financiële en maatschappelijke aspecten van funderingsproblematiek.
Conclusie
De funderingsproblematiek is een urgent vraagstuk in Nederland, dat zowel technische als maatschappelijke aspecten bevat. Het kabinet heeft daarom besloten om een nationale meerjarenaanpak op te starten, waarin gemeenten en adviesbureaus een centrale rol spelen. Deze aanpak is gericht op het herstellen en voorkomen van funderingsproblemen, met drie sporen: het creëren van nationale voorwaarden, ondersteuning van woningeigenaren, en onderzoek en innovatie.
Gemeenten zijn actief betrokken in de uitvoering van de aanpak, met name in de koplopergemeenten waar een gebiedsgerichte leeraanpak wordt ontwikkeld. Adviesbureaus zoals Aveco de Bondt spelen een essentiële rol in het funderingsonderzoek en advies, zowel op individueel als grootschalig niveau.
Door investeringen in kennis, data en innovatie, en door samenwerking tussen partijen, wordt de aanpak steeds doelgerichter en effectiever. De huidige ontwikkelingen tonen aan dat het mogelijk is om funderingsproblematiek op een duurzame en betaalbare manier aan te pakken, zowel voor individuele woningeigenaren als voor gemeenschappen.