Inleiding
Funderingsproblemen zijn een groeiend probleem in Nederland. Verzakking, paalrot en bodemdaling zijn oorzaken die leiden tot ernstige schade aan woningen. Deze schade is vaak niet zichtbaar tot het laatste moment, waardoor woningeigenaren pas op een later stadium besef krijgen van de schade. Dit maakt het herstel van funderingen niet alleen technisch complex, maar ook financieel lastig.
In rekening met de toenemende urgentie van het probleem is in 2017 het Fonds Duurzaam Funderingsherstel opgericht. Sinds 1 juli 2025 is dit fonds landelijk beschikbaar, waardoor alle particuliere woningeigenaren in Nederland die financieel in moeilijkheid zijn, in aanmerking kunnen komen voor leningen. De financiering is afgestemd op de draagkracht van de eigenaar en biedt een oplossing voor de financiering van herstelkosten, evenals bijkomende uitgaven.
Dit artikel biedt een overzicht van het funderingsherstel in Nederland, de beschikbare financieringsmogelijkheden, het stappenplan bij funderingsproblemen en de rol van verschillende partijen in het herstelproces. De focus ligt op feiten en aanbevelingen die zijn afgeleid van betrouwbare bronnen, zoals overheidspartijen, verenigingen en financieringsorganisaties.
Wat is funderingsherstel en waarom is het belangrijk?
Funderingsherstel betreft het versterken of vervangen van een fundering van een woning om verdere schade te voorkomen. Dit is een ingrijpende maatregel, maar noodzakelijk wanneer de fundering is verzwakt of verzakt. Hoe eerder actie wordt genomen, hoe beter de schade en de kosten kunnen worden beheerst.
Het herstelproces is complex en vereist zorgvuldige voorbereiding. Het betreft immers niet alleen technische kwesties, maar ook juridische, financiële en sociale aspecten. Bijvoorbeeld bij een rijtjeshuis of appartementencomplex is het nodig om samen met buren of de Vereniging van Eigenaars (VvE) te beslissen over de verdeling van kosten en de keuze van een oplossing.
Onder de klimaatverandering en verouderde funderingen neemt het aantal woningen met funderingsproblemen snel toe. Tegelijkertijd zit de betaalbaarheid van woningen voor vele huishoudens onder druk. Dit maakt het noodzakelijk dat er een breed waaier aan maatregelen wordt genomen, waaronder financiële hulp.
Stappenplan bij funderingsproblemen
Wanneer woningeigenaren vermoeden dat hun woning funderingsproblemen heeft, is het belangrijk om snel actie te ondernemen. Hieronder volgt een overzicht van de stappen die volgens het KCAF worden aanbevolen:
1. Informatie verzamelen
- Vraag rond in de buurt: Hebben buren of andere bewoners al te maken gehad met funderingsproblemen? Dit kan een belangrijke aanwijzing zijn.
- Check bij de gemeente: Bij de afdeling Bouw- en Woningtoezicht zijn vaak bouwtekeningen beschikbaar die aangeven welk type fundering een woning heeft.
- Laat eventueel een bouwkundige meekijken: Bij een bouwtechnische keuring kan worden ingezien of er al schade zichtbaar is.
2. Inspectie uitvoeren
Als het vermoeden bevestigd wordt, is het volgende stappenplan:
- Vraag een funderingsinspectie aan. Dit is essentieel om de exacte staat van de fundering in kaart te brengen.
- Ontvang een rapportage. Dit rapport is niet alleen belangrijk voor eventuele financiering, maar ook om de schade goed te begrijpen.
3. Keuze van herstelmethode
Afhankelijk van het type fundering (bijvoorbeeld houten paalfundering) worden verschillende herstelmethoden aangewend. Voor woningen met een houten paalfundering is er een specifiek stappenplan opgesteld door het KCAF.
4. Afspraken maken over kosten en organisatie
Bij appartementencomplexen of rijtjeshuizen is het essentieel om afspraken te maken over de verdeling van kosten. Dit kan op basis van de grootte van de woningen of conform de regels van de VvE. Het is verstandig om deze afspraken vooraf te maken.
5. Nulmeting
Voor het starten van het herstelwerk is een zogenaamde nulmeting nodig. Hierbij wordt de huidige bouwkundige staat van het pand vastgelegd. Dit is belangrijk om eventuele toekomstige schade te kunnen bewaken.
Financiële hulp via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel
De financiering van funderingsherstel is een groot obstakel voor veel woningeigenaren. Funderingsherstel is duur en niet alle huishoudens hebben de draagkracht om dit zelf te betalen. Daarom is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel in 2017 opgericht. Sinds 1 juli 2025 is het fonds landelijk beschikbaar voor alle particuliere woningeigenaren die financieel in moeilijkheid zijn.
Hoe werkt het fonds?
Het fonds biedt leningen voor funderingsherstel. Deze leningen zijn opgenomen in het Investeringsreglement en worden beoordeeld en beheerd door Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn). SVn is als fondsmanager verantwoordelijk voor het aanvragen, beoordelen en beheren van leningen.
De financiering bestaat uit twee delen:
- Annuïtaire lening: Hierbij is er geen maandlast in de eerste drie jaar. Na drie jaar wordt gekeken of de eigenaar in staat is om de volledige lasten te dragen.
- Combinatielening: Deze lening is afgestemd op de draagkracht van de woningeigenaar en maakt het mogelijk om de financiering aan te passen aan de individuele situatie.
Voor wie is het fonds bedoeld?
Het fonds is bedoeld voor particuliere woningeigenaren die:
- Te maken hebben met funderingsproblemen (zoals verzakking, paalrot of bodemdaling).
- Geen toegang hebben tot marktconforme financiering.
Het fonds is dus bedoeld voor mensen die zich financieel niet in staat voelen om het herstel zelf te betalen.
Rol van partijen in het funderingsherstelproces
Het herstel van funderingen is een samenwerkingsproces waarbij meerdere partijen betrokken zijn. De rol van deze partijen is essentieel voor een succesvol herstel:
1. Woningeigenaar
De woningeigenaar is verantwoordelijk voor het starten van het herstelproces. Het is belangrijk om vroegtijdig te handelen, omdat funderingsproblemen zich vaak geleidelijk voordoen en pas later opvallen. De eigenaar moet ook beslissen over de keuze van de herstelmethode en financiering.
2. Gemeente
De gemeente speelt een rol in het voorlichten en adviseren van woningeigenaren. In sommige gemeenten is er een funderingsloket waar eigenaren terecht kunnen voor informatie en advies. Bovendien kunnen bouwtekeningen worden opgevraagd om inzicht te krijgen in het type fundering van de woning.
3. Funderingsherstelbedrijf
Het funderingsherstel moet worden uitgevoerd door een gespecialiseerd funderingsherstelbedrijf. Deze bedrijven zijn bijvoorbeeld te vinden via de Nederlandse Vereniging Aannemers Funderingswerken (NVAF). Het is verstandig om een ervaren bedrijf te kiezen om ervoor te zorgen dat het herstel goed uitgevoerd wordt.
4. Procesbegeleider
Bij complexe projecten kan het nuttig zijn om een procesbegeleider in te schakelen. Deze persoon helpt bij het organiseren van het herstelproces, bijvoorbeeld bij het maken van afspraken met buren of het beheren van de financiering.
5. Fondsmanager
De fondsmanager, in dit geval SVn, is verantwoordelijk voor het beoordelen van leningaanvragen en het beheren van de financiering. De fondsmanager volgt het Investeringsreglement bij het beoordelen van aanvragen.
Uitdagingen en kritiek op het huidige systeem
Ondanks de beschikbaarheid van financieringsmogelijkheden zijn er nog steeds uitdagingen in het huidige systeem van funderingsherstel.
1. Verzekeringen bieden geen dekking
Een belangrijk kritiekpunt is dat schade door bodemdaling meestal niet gedekt is door verzekeringen. Dit komt doordat de schade zich vaak geleidelijk voordoet en pas later zichtbaar is. Hierdoor moeten woningeigenaren de kosten meestal zelf dragen.
2. Verantwoordelijkheid bij de woningeigenaar
Er is kritiek dat de verantwoordelijkheid bij de woningeigenaar ligt, terwijl de oorzaak van funderingsproblemen vaak te maken heeft met klimaatverandering en (grond)waterbeheer. Daarom pleiten organisaties zoals Vereniging Eigen Huis voor een nationaal plan waarin de kosten eerlijk worden verdeeld tussen de overheid en woningeigenaren.
3. Geen verzekeringen voor funderingsherstel
Er is momenteel geen verzekering die de kosten van funderingsherstel dekt. Dit is een probleem, omdat het herstel vaak duur is en de woningeigenaar financieel niet in staat is om dit zelf te betalen.
Nationale aanpak van funderingsproblematiek
Om het probleem van funderingsproblemen aan te pakken, pleiten verschillende partijen voor een landelijke aanpak. Dit betreft een strategie waarbij zowel woningeigenaren, verenigingen, verzekeraars, banken en kennisinstellingen betrokken zijn.
Doel van de aanpak
Het doel van deze aanpak is om:
- Meer informatie beschikbaar te maken, bijvoorbeeld om (aspirant) kopers te beschermen tegen een miskoop.
- Mensen met bestaande funderingsproblemen daadwerkelijk te helpen.
- De kosten van funderingsherstel eerlijk te verdelen tussen de overheid en woningeigenaren.
- Te zorgen voor een nationaal plan dat dit probleem structureel aanpakt.
Belang van samenwerking
De samenwerking tussen partijen is essentieel voor een succesvolle aanpak. Vereniging Eigen Huis benadrukt bijvoorbeeld dat de huidige situatie onrechtvaardig is, omdat woningeigenaren nu alleen de lasten dragen, terwijl ze geen invloed hebben op de oorzaak van funderingsproblemen.
Conclusie
Funderingsproblemen zijn een groeiend fenomeen in Nederland. Het herstel van funderingen is technisch complex en financieel kostbaar, wat het noodzakelijk maakt dat er structurele oplossingen worden gecreëerd. Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is een belangrijke stap in deze richting, maar er zijn nog uitdagingen in het huidige systeem.
Voor woningeigenaren die funderingsproblemen vermoeden, is het belangrijk om snel actie te ondernemen. Door informatie te verzamelen, een funderingsinspectie uit te voeren en afspraken te maken over financiering en kostenverdeling, kan het herstelproces worden ingezet. Daarnaast is het belangrijk om te weten dat er financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn via het landelijk beschikbare fonds.
De uitbreiding van het fonds en de samenwerking tussen partijen zijn essentieel voor een duurzame en eerlijke aanpak van funderingsproblematiek in Nederland. Door samen te werken en verantwoordelijkheid te delen, kan het probleem van funderingsproblemen structureel worden aangepakt.