Funderingsherstel in Nederland: De landelijke financieringsmogelijkheid en het traject voor woningeigenaren

In Nederland is de funderingsproblematiek de laatste jaren sterk toegenomen, zowel qua aantal woningen met schade als qua complexiteit. Oorzaken zijn verouderde funderingen, bodemdaling en de invloed van klimaatverandering. Voor woningeigenaren die niet in aanmerking komen voor een marktconforme financiering vanwege hun inkomen, is nu sinds 1 juli 2025 een landelijke oplossing beschikbaar: het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Dit artikel geeft een overzicht van het traject funderingsherstel, de financieringsmogelijkheden en de rol van het kabinet in de nationale aanpak.

Inleiding

Het kabinet heeft in 2025 een meerjarenprogramma gelanceerd om de funderingsproblematiek in Nederland aan te kaarten. Het aantal woningen dat in de komende jaren te maken krijgt met funderingsschade wordt geschat op 425.000 in de komende 10 jaar en tot 780.000 richting 2050. Deze schade kan ernstige financiële en maatschappelijke gevolgen hebben, vooral voor woningeigenaren met een beperkt inkomen.

Om dit aan te kaarten, is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel vanaf 1 juli 2025 landelijk beschikbaar. Dit fonds biedt een financieringsmogelijkheid voor particuliere woningeigenaren die funderingsherstel nodig hebben, maar door hun inkomenssituatie geen lening kunnen krijgen op de markt. Het traject funderingsherstel begint bij het herkennen van het probleem en loopt via onderzoek, financiering en uitvoering tot aan de definitieve herstelling van de fundering.

Deze paragraaf geeft een korte samenvatting van de kernpunten uit de bronnen:

Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is landelijk beschikbaar sinds 1 juli 2025.
Het fonds biedt een financieringsmogelijkheid voor woningeigenaren die geen marktconforme financiering kunnen krijgen.
De financiering bestaat uit twee delen: een annuïtaire lening en een Combinatielening.
Het kabinet zet in op een meerjarenprogramma met drie sporen: het creëren van noodzakelijke voorwaarden op nationaal niveau, het ondersteunen van woningeigenaren en het uitvoeren van onderzoek en advies.
Het Rijk investeert in kennisontwikkeling, risicomodellen en innovatieve technieken voor funderingsherstel.
Er is een gebiedsgerichte aanpak in zes regio’s om ervaring op te doen.

In de volgende hoofdstukken wordt het traject funderingsherstel nader toegelicht, inclusief de financieringsmogelijkheden, het traject vanaf het moment dat een probleem is ontdekt tot aan de herstelling, en de rol van het kabinet en samenwerkingspartners in de nationale aanpak.

Het traject funderingsherstel: Van herkenning tot herstel

Het traject funderingsherstel voor particuliere woningeigenaren begint meestal met het herkennen van funderingsproblemen. Typische symptomen zijn scheuren in muren, dichte deuren en ramen, neergelaten vloeren of duidelijk zichtbare scheefheid van het gebouw. Echter, deze tekenen kunnen ook door andere oorzaken veroorzaakt worden, zoals vervorming van de constructie of vochtproblemen. Daarom is het van belang om een professionele beoordeling te laten uitvoeren.

1. Herkenning van funderingsproblemen

Woningen met funderingsproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals:

Verzakking: het verlies van ondersteuning onder de fundering door bodemdaling of aardverschuivingen.
Paalrot: de aantasting van houten paalfunderingen, vaak in vochtige omgevingen.
Bodemdaling: het dalen van de grond onder het woonhuis, veroorzaakt door veroudering van de grond of klimaatverandering.

Deze problemen kunnen zich op verschillende manieren manifesteren, zoals scheefstand van het huis of dichte deuren en ramen. Het is belangrijk om hier snel op in te gaan, omdat vertraging in herstel de schade kan vergroten en de woning minder leefbaar of zelfs onveilig kan maken.

2. Onderzoek en beoordeling

Als een funderingsprobleem is ontdekt, is het volgende stappenplan:

Voorlopige inspectie door een bouwkundig adviesbureau (BKB): Een BKB voert een visuele inspectie uit en onderzoekt de omgeving om mogelijke oorzaken te identificeren.
Technisch onderzoek: Als nodig, wordt een uitgebreid technisch onderzoek uitgevoerd, zoals grondproeven, sonderingen of funderingsanalyse.
Opstellen van een herstelplan: Op basis van het onderzoek wordt een herstelplan opgesteld, inclusief de benodigde maatregelen en de verwachte kosten.

Deze stappen zijn essentieel om de juiste herstelmaatregelen te nemen en om te bepalen of financiering nodig is.

3. Financiering van funderingsherstel

Niet alle woningeigenaren hebben toegang tot marktconforme financiering voor funderingsherstel, vooral als het inkomen te laag is. Voor deze groep is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel vanaf 1 juli 2025 landelijk beschikbaar. Dit fonds biedt een financieringsmogelijkheid in de vorm van een Funderingslening Maatwerk, die bestaat uit twee delen:

Annuïtaire lening: Hiermee wordt een deel van de herstelkosten gefinancierd. De lening is af te lossen over een langere termijn.
Combinatielening: Deze lening is bedoeld voor bijkomende kosten, zoals financieel advies en herstel van cascoschade.

De Funderingslening Maatwerk is afgestemd op de financiële draagkracht van de woningeigenaar. De eerste drie jaar zijn er geen maandlasten, waarna er hertoetsmomenten zijn om te bepalen of de eigenaar nu wel in staat is om de maandlasten te dragen.

4. Uitvoering van het herstel

Bij het uitvoeren van funderingsherstel zijn verschillende technische methoden mogelijk, afhankelijk van de aard van het probleem en de constructie van de woning. Typische herstelmaatregelen zijn:

Injecteren van grout: Hiermee wordt de ondergrond versterkt om het gebouw weer op niveau te brengen.
Injecteren van beton of cement: Vaak gebruikt bij funderingsherstel van oudere woningen.
Toevoeging van extra funderingen: Bijvoorbeeld palen of funderingsplaten.
Versterken van houten paalfunderingen: Bij paalrot kan het nodig zijn om de paalen te verstellen of te vervangen.

De uitvoering van deze maatregelen moet altijd uitgevoerd worden door ervaren professionals, zoals bouwkundige adviesbureaux of specialistische bedrijven voor funderingsherstel.

5. Herstel van cascoschade

Een funderingsprobleem heeft vaak ook gevolgen voor de rest van de woning, zoals scheuren in muren of dichte ramen. Deze cascoschade moet meestal ook hersteld worden, maar is meestal niet onderdeel van de funderingsherstelmaatregelen zelf. De financiering van deze herstelkosten kan ook onderdeel zijn van de Funderingslening Maatwerk.

De rol van het kabinet in de nationale aanpak

Het kabinet ziet een eigen rol in de aanpak van de funderingsproblematiek, aangezien het aantal woningen met funderingsproblemen snel toeneemt. De oorzaak van deze toename is het resultaat van veroudering van funderingen, bodemdaling en klimaatverandering. Het kabinet stelt daarom een meerjarenprogramma op, met drie hoofdsporen:

1. Creëren van noodzakelijke voorwaarden op nationaal niveau

Het kabinet werkt aan het creëren van voorwaarden om funderingsproblemen systematisch aan te pakken. Dit omvat:

Het ontwikkelen van een nationale data-infrastructuur voor funderingsrisico’s.
Het investeren in kennisontwikkeling, onder meer via samenwerking met het Kadaster, Deltares en TNO.
Het stimuleren van innovatieve technieken voor funderingsonderzoek en herstel.
Het introduceren van erkenningsregelingen en certificeringen voor funderingsherstel.

Doel is om op lange termijn een betere kwaliteit van funderingsherstel te waarborgen en om woningeigenaren beter te informeren over funderingsrisico’s.

2. Ondersteuning van woningeigenaren

Het tweede spoor richt zich op woningeigenaren die funderingsherstel moeilijk zelf kunnen regelen of betalen. Het kabinet zet in op:

Regionale loketten en publieksvoorlichting voor woningeigenaren.
De uitbreiding van het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, dat vanaf 1 juli 2025 landelijk beschikbaar is.
Verbetering van informatievoorziening bij de verkoop van woningen, zodat kopers inzicht krijgen in mogelijke funderingsrisico’s.

Deze maatregelen zijn bedoeld om woningeigenaren beter te ondersteunen bij het herstel van funderingsproblemen.

3. Onderzoek en advies

Het kabinet zet in op onderzoek en advies om ervaring op te doen met de aanpak van funderingsproblemen. In de zes koplopergemeenten en -regio’s (Friesland, Emmen, Rivierenland, Rotterdam, Dordrecht en Zaanstad) wordt een gebiedsgerichte leeraanpak ontwikkeld. Deze aanpak richt zich op handelingsperspectieven die ook bruikbaar zijn voor andere gemeenten en regio’s.

Deze leeraanpak is van groot belang, omdat funderingsproblemen vaak niet alleen het gevolg zijn van individuele situaties, maar ook van bredere maatschappelijke en infrastructuurproblemen.

De financiële ondersteuning via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel

Het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is bedoeld voor particuliere woningeigenaren die funderingsherstel nodig hebben, maar door een ontoereikend inkomen geen toegang hebben tot marktconforme financiering. Het fonds werd in 2017 opgericht door de Rijksoverheid en wordt uitgevoerd door de Stichting Vastgoed Nederland (SVn). In 2017 stelde het Rijk een bijdrage van € 20 miljoen beschikbaar, en in 2026 volgt een tweede Rijksbijdrage van € 20 miljoen om het fonds op lange termijn beschikbaar te houden.

De financieringsmogelijkheid is afgestemd op de financiële draagkracht van de woningeigenaar. De lening bestaat uit twee delen:

Maatwerk lening: Hiermee wordt de funderingsherstelkosten gefinancierd.
Combinatielening: Voor bijkomende kosten, zoals financieel advies en herstel van cascoschade.

De maandlasten zijn af te stemmen op de draagkracht van de eigenaar. De eerste drie jaar zijn er geen maandlasten, waarna er hertoetsmomenten zijn. Dit maakt het mogelijk om de financiering aan te passen aan veranderingen in de inkomenssituatie van de eigenaar.

Het fonds draagt bij aan het behouden en de kwaliteit van de Nederlandse woningvoorraad. Door de landelijke toegang is het nu voor het eerst mogelijk voor alle particuliere woningeigenaren in Nederland die funderingsherstel nodig hebben en geen lening kunnen krijgen, om terecht te komen bij het fonds.

De toekomst van funderingsherstel in Nederland

De funderingsproblematiek is niet alleen een technisch probleem, maar ook een maatschappelijk en economisch vraagstuk. Het kabinet ziet het als haar verantwoordelijkheid om hier op langere termijn een oplossing op te zoeken. De landelijke financieringsmogelijkheid via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is een belangrijke stap in deze richting.

Naast deze financieringsmogelijkheid zijn er ook andere maatregelen nodig om funderingsproblemen op een structurele manier aan te kaarten. Dit omvat het verbeteren van informatievoorziening, het investeren in kennisontwikkeling en het stimuleren van innovatieve technieken voor funderingsonderzoek en herstel.

De landelijke aanpak is een reactie op de groeiende druk op woningeigenaren die funderingsherstel nodig hebben. Het aantal woningen met funderingsproblemen is verwacht te stijgen tot 780.000 richting 2050. Dit maakt het noodzakelijk om zowel op korte als lange termijn maatregelen te nemen om deze groei aan te kaarten.

Conclusie

Het traject funderingsherstel voor particuliere woningeigenaren in Nederland is een complex proces dat bestaat uit verschillende stappen, van herkenning van het probleem tot aan de uitvoering van het herstel. Voor woningeigenaren die geen toegang hebben tot marktconforme financiering, is er nu sinds 1 juli 2025 een landelijke oplossing beschikbaar via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Dit fonds biedt een financieringsmogelijkheid die is afgestemd op de financiële draagkracht van de eigenaar.

Het kabinet ziet een eigen rol in de aanpak van de funderingsproblematiek en stelt een meerjarenprogramma op met drie sporen: het creëren van noodzakelijke voorwaarden op nationaal niveau, het ondersteunen van woningeigenaren en het uitvoeren van onderzoek en advies. Deze aanpak is van groot belang om ervoor te zorgen dat funderingsproblemen niet alleen technisch, maar ook maatschappelijk en economisch aan te kaarten zijn.

De financieringsmogelijkheid via het Fonds Duurzaam Funderingsherstel is slechts een onderdeel van de bredere aanpak. Het is essentieel dat woningeigenaren vroegtijdig op de hoogte worden gebracht van funderingsrisico’s, zodat herstelmaatregelen op tijd kunnen worden ingezet. Tevens is het belangrijk dat er op korte en lange termijn investeringen worden gedaan in kennisontwikkeling, innovatie en informatievoorziening, zodat funderingsproblemen op een systematische manier kunnen worden aangepakt.