Inleiding
De combinatie van houtbouw en duurzame woningbouw is in opkomst, en Ymere brengt dit in het vooruitzicht met zijn plannen voor een houten woontoren in Haarlem Oostpoort. Deze ambitie valt in het kader van het Convenant Houtbouw van de Metropoolregio Amsterdam, waarbij duurzame en circulaire bouwmethoden centraal staan. Terwijl Ymere vooruitloopt met innovatie, is het ook belangrijk om te beseffen dat houtbouw bepaalde risico’s met zich meebrengt, zoals houtrot. Houtrot is een aantasting van hout door schimmels en kan ernstige schade veroorzaken aan houtconstructies.
In dit artikel bespreken we de toekomst van houtbouw in de woningbouwsector, met Ymere's woontoren in Haarlem Oostpoort als centraal voorbeeld. Daarnaast belichten we wat houtrot is, hoe het ontstaat en wat de maatregelen zijn om het te voorkomen. Uiteindelijk leggen we uit hoe houtbouw en houtrotpreventie samen kunnen groeien binnen het kader van duurzame en innovatieve woningbouw.
Ymere en de houtbouwambitie in Haarlem Oostpoort
Ymere, een Nederlandse woningcorporatie, is op weg om in december 2024 te starten met de bouw van een grotendeels houten woontoren in Haarlem Oostpoort. Dit project is het eerste in het transformatiegebied Oostpoort en betekent een belangrijke stap voor de woningcorporatie in de richting van duurzame en circulaire bouwmethoden. Het ontwerp bevat 100 woningen van ongeveer vijftig vierkante meter, gericht op één- of tweepersoonshuishoudens. De huurprijzen zullen tussen de 600 en 800 euro liggen.
De gemeente Haarlem hoopt in mei of juni 2024 de grondverkoop, kavel 1F, rond te krijgen. Ymere wil hiermee een snelle start maken, gezien de voorwaarde van de Woningbouwimpuls-subsidie die de gemeente in 2021 heeft ontvangen: binnen drie kalenderjaren moet de bouw beginnen. Dit betekent dat Ymere en haar partners op korte termijn actie moeten ondernemen om de voorwaarden te halen.
Het project valt in het kader van het Convenant Houtbouw van de Metropoolregio Amsterdam, waarbij Ymere heeft aangestipt dat het conventant wil ondertekenen. Het doel is om minstens 50 procent van de woningbouwprojecten in de regio grotendeels of volledig van hout te maken. Dit project is daarom ook een voorbeeld van hoe woningcorporaties de woningbouwsector duurzaam en innovatief kunnen maken.
Houtbouw: een duurzame en circulaire oplossing?
Houtbouw wordt steeds vaker gezien als een duurzame en circulaire oplossing in de woningbouwsector. In de context van het project in Haarlem Oostpoort wordt gesproken over een "hybride houten constructie", wat betekent dat het gebouw een mix bevat van hout en andere materialen. Dit type bouw is niet alleen esthetisch, maar ook functioneel, met de voordelen van hout in combinatie met de stabiliteit van andere materialen.
Ruben van der Spek, projectontwikkelaar bij Ymere, benadrukt dat het project 57 procent duurzame materialen gebruikt. Hiermee is het niet alleen een innovatief project, maar ook een voorbeeld van hoe houtbouw bijdraagt aan een circulaire economie. Door hout te gebruiken, dat opnieuw kan worden verwerkt of gerecycled, kan de woningbouwsector haar CO₂-voetafdruk verkleinen en duurzaam blijven groeien.
Daarnaast zorgt houtbouw voor snellere bouwprocessen. Ymere wil dit project in "sneltreinvaart" realiseren, mede mogelijk gemaakt door de samenwerking met de gemeente en bouwpartners. Dit is een belangrijk voordeel in tijden van woningnood, waarin het bouwen van nieuwe woningen zo snel mogelijk moet gebeuren.
Risico’s van houtbouw: houtrot en vochtproblemen
Hoewel houtbouw veel voordelen biedt, brengt het ook risico’s met zich mee, en vooral houtrot is een bekende vijand. Houtrot is een aantasting van hout veroorzaakt door schimmels, die gedijen in vochtige omstandigheden. De schimmels breken de cellulose in het hout af, wat leidt tot verzwakking van de structuur en eventueel tot volledige afbraak van het hout.
Hoe ontstaat houtrot?
Houtrot ontstaat doordat hout langdurig blootgesteld is aan vocht. De schimmels die houtrot veroorzaken hebben specifieke voorwaarden nodig om te groeien:
- Vocht: Houtrot schimmels kunnen zich goed ontwikkelen bij een vochtgehalte van meer dan 21 procent.
- Temperatuur: De ideale groeitemperatuur ligt tussen 5 en 40°C, met een piek bij 20-30°C.
- Zuurstof: Schimmels hebben zuurstof nodig om te groeien.
- Houtsoort: Zachthouten zoals eiken en vuren zijn gevoeliger voor houtrot dan hardhoutsoorten.
Hoe herken je houtrot?
Houtrot is niet altijd direct zichtbaar, maar er zijn wel duidelijke tekenen:
- Verkleurde of kruimelige houtstructuur.
- Zachte of knisperende plekken in het hout.
- Een muffe geur die uit het hout komt.
- Blauwe of bruine vlekken op het houtoppervlak.
Wanneer houtrot al eenmaal is ontstaan, is het vaak niet mogelijk om het volledig te herstellen. In dergelijke gevallen is vervanging van het hout het enige duurzame oplossing.
Preventie van houtrot
Het voorkomen van houtrot is essentieel voor het behoud van houten constructies. Een aantal maatregelen kan dit ondersteunen:
- Goede afdichting: Zorg ervoor dat houtconstructies goed zijn geïsoleerd en beschermd tegen vocht. Dit geldt zowel voor binnen als voor buiten.
- Ventilatie: Voor buitenafwerkingen is goede ventilatie essentieel om vocht af te voeren.
- Voorzien van houtbehandeling: Hout kan vooraf worden behaandeld met schimmelwerende producten om aantasting te voorkomen.
- Regelmatige inspectie: Een visuele inspectie kan vroegtijdig signalen van houtrot opsporen. Bij het merken van verkleuring of zachte plekken moet er actie worden ondernomen.
- Snelle herstel: Wanneer houtrot zich al heeft ontwikkeld, is het belangrijk om dit snel te herstellen of te vervangen om verdere schade te voorkomen.
Houtrot en de bouwsector
Houtrot is een bekend probleem in de bouwsector, vooral bij houtconstructies die regelmatig blootgesteld zijn aan weersinvloeden. In de context van houtbouw is het dus belangrijk om dit probleem te anticiperen en preventieve maatregelen te nemen. Ymere’s project in Haarlem Oostpoort is daarom een interessant geval, omdat het een houten constructie betreft die in een openbare context staat en dus blootgesteld kan zijn aan diverse weersfactoren.
Hoewel Ymere benadrukt dat het gebruik van hout duurzaam is en bijdraagt aan een circulaire economie, is het ook verantwoordelijk om zorg te dragen voor de langdurige duurzaamheid van de constructie. Dit betekent dat zowel het ontwerp als de uitvoering van de houtconstructie goed moet zijn afgestemd op vochtbeheersing en schimmelbestrijding.
Samenwerking tussen woningcorporaties, gemeenten en bouwpartijen
Het project in Haarlem Oostpoort laat zien hoe belangrijk samenwerking is tussen woningcorporaties, gemeenten en bouwpartijen. Ymere werkt nauw samen met de gemeente Haarlem om de bouw van het woongebouw te realiseren binnen de gestelde deadlines. Bovendien is het project onderdeel van het Convenant Houtbouw, waarbij woningcorporaties zich binden aan het bouwen van minstens 50 procent van hun projecten in hout of een hybride constructie.
De samenwerking met de gemeente is ook van belang voor de financiële kant van het project. Door een korting op de grondprijs en het gebruik van subsidies zoals de Woningbouwimpuls, is het mogelijk om het project sneller en efficiënter te realiseren. Dit benadrukt het belang van een interdisciplinaire benadering in de woningbouwsector, waarin diverse partijen samenwerken om zowel sociale, financiële als duurzame doelstellingen te bereiken.
De rol van innovatie in houtbouw
Innovatie speelt een centrale rol in houtbouwprojecten zoals het van Ymere in Haarlem Oostpoort. Door gebruik te maken van moderne bouwtechnieken en duurzame materialen, kan houtbouw een belangrijke bijdrage leveren aan de toekomst van de woningbouwsector. Deze innovatie omvat niet alleen de bouwmethoden, maar ook de manier waarop hout wordt verwerkt, verwerkt en gebruikt in constructies.
Ymere benadrukt dat ze "de techniek van houtbouw in optima forma toepassen". Dit suggereert dat het project niet alleen innovatief is in termen van duurzaamheid, maar ook in termen van bouwtechniek en uitvoering. Het betekent dat houtbouw niet langer wordt gezien als een alternatief of experiment, maar als een serieuze en toekomstgerichte oplossing voor de woningbouwsector.
Conclusie
De toekomst van de woningbouwsector ligt in innovatie en duurzaamheid, en houtbouw speelt daarbij een steeds grotere rol. Ymere's project in Haarlem Oostpoort is een voorbeeld van hoe woningcorporaties, gemeenten en bouwpartijen samen kunnen werken om duurzame en innovatieve woningbouwprojecten te realiseren. Het gebruik van hout in combinatie met andere materialen biedt niet alleen esthetische voordelen, maar ook functionele en duurzame oplossingen.
Tegelijkertijd is het belangrijk om de risico’s van houtbouw te erkennen, zoals houtrot. Het voorkomen van houtrot is essentieel voor het behoud van houtconstructies en het vertrouwen in houtbouwprojecten. Door middel van goede afdichting, ventilatie, houtbehandeling en regelmatige inspecties kan houtrot worden voorkomen of op vroegtijdig herkend.
In de toekomst zal houtbouw waarschijnlijk een grotere rol gaan spelen in de woningbouwsector, zowel voor sociale als particuliere woningen. Het belang van samenwerking, innovatie en preventie blijft echter essentieel om duurzame en betrouwbare houtbouwprojecten te realiseren.