De Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD) is een juridische maatregel die in Nederland sinds 1 oktober 2004 van kracht is. De ISD richt zich op volwassenen die zich stelselmatig aan strafbare feiten schuldig maken en daardoor aanzienlijke overlast veroorzaken in de samenleving. Het doel van deze maatregel is om het patroon van crimineel gedrag te doorbreken en de veiligheid in de maatschappij te vergroten. In tegenstelling tot een traditionele straf is de ISD een beschermende maatregel die gericht is op herstel en preventie van recidive.
In dit artikel bespreken we de werking van de ISD-maatregel, het verschil met andere maatregelen zoals TBS, de voorschriften en regelgeving, en de rol van de rechter en advocaat bij de toepassing. We geven ook een overzicht van de praktijkuitvoering en de effectiviteit van deze maatregel, waarbij we uitsluitend gebruik maken van de informatie uit de aangeleverde bronnen.
Wat is de ISD-maatregel?
De ISD-maatregel is bedoeld voor personen die zich stelselmatig aan strafbare feiten schuldig maken en daardoor aanzienlijke overlast veroorzaken in de samenleving. Deze daders worden ook wel "veelplegers" genoemd. Het gaat meestal om personen die regelmatig kleinere tot middelgrote delicten plegen, zoals winkeldiefstal, inbraken of geweldsdelicten. Individuele delicten zijn vaak niet zo ernstig dat ze leiden tot een lange gevangenisstraf, maar de frequentie ervan leidt tot veel overlast.
De ISD-maatregel kan worden opgelegd aan zowel mannelijke als vrouwelijke daders, verslaafden, en personen met psychische problematiek. Sinds 1 juli 2009 kunnen ook vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf in Nederland de ISD-maatregel ondergaan, mits zij feitelijk niet uitzetbaar of moeilijk uitzetbaar zijn.
De maatregel is opgenomen in artikelen 38m tot en met 38p van de Wetboek van Strafrecht (Sr) en in artikelen 6:2:19 tot en met 6:2:21 en 6:6:14 tot en met 6:6:18 van de Wetboek van Strafvordering (Sv). Daarnaast zijn er ook bepalingen in de Penitentiaire beginselenwet en de Penitentiaire Maatregel.
Doel en werking van de ISD-maatregel
Het doel van de ISD-maatregel is tweeledig. Enerzijds dient de maatregel om de maatschappij te beschermen tegen de overlast die door veelplegers veroorzaakt wordt. Anderzijds is er een herstelgerichte component: het doel is om de daders te helpen hun leven weer op de rails te krijgen en hun criminele gedrag te doorbreken.
De ISD-maatregel kan voor een maximum van twee jaar worden opgelegd. Gedurende deze periode ontvangt de betrokkene intensieve begeleiding in een speciale inrichting. Deze inrichting is gericht op gedragsverandering en herstel, en werkt met een multidisciplinair team dat uit zorg- en behandelingswerkers bestaat.
De rechter kan de ISD-maatregel opleggen indien voldaan is aan een aantal voorwaarden. De verdachte moet binnen de vijf jaar voorafgaand aan het feit ten minste driemaal veroordeeld zijn voor een misdrijf, waarbij het feit moet zijn begaan na tenuitvoerlegging van deze straffen. Daarnaast moet er reden zijn tot de veronderstelling dat de verdachte wederom een misdrijf zal plegen en dat de veiligheid van personen of goederen dit opleggen van de maatregel eist.
De rechter is echter niet verplicht om de ISD-maatregel op te leggen. Hij kan besluiten dat de maatregel niet zinvol is. Voordat de rechter een beslissing neemt, moet hij een advies in overweging nemen. Dit advies moet gedetailleerd zijn, met redenen omkleed, gedagtekend en ondertekend. Het advies mag in beginsel niet ouder zijn dan een jaar.
ISD versus TBS: verschillen en doelen
De ISD-maatregel en TBS (tbs) zijn beide maatregelen die gericht zijn op de beveiliging van de samenleving en het begeleiden van personen die zich aan strafbare feiten schuldig hebben gemaakt. Echter, de doelen en toepassing van deze maatregelen verschillen aanzienlijk.
De TBS-maatregel is bedoeld voor personen die als ontoerekeningsvatbaar worden beschouwd. Dit betekent dat zij hun daden niet volledig kunnen begrijpen of beoordelen vanwege een psychiatrische stoornis of psychische afwijking. TBS combineert intensieve psychiatrische behandeling met beveiliging. De maatregel kan onbepaalde tijd worden verlengd, totdat de patiënt voldoende is behandeld en veilig kan terugkeren in de samenleving.
Aan de andere kant richt de ISD-maatregel zich op personen die zich stelselmatig aan strafbare feiten schuldig maken, maar die wel toerekeningsvatbaar zijn. De ISD is geen straf, maar een beschermende maatregel die gericht is op gedragsverandering en preventie van recidive. De maatregel is beperkt in tijd (maximaal twee jaar) en is een ultimum remedium, dat wil zeggen dat eerdere interventies, zoals vrijheidsstraffen en drangmodaliteiten, eerst moeten zijn benut en niet hebben gewerkt.
Hoewel beide maatregelen gericht zijn op beveiliging, is de ISD-maatregel gericht op het doorbreken van een patroon van crimineel gedrag. De TBS-maatregel daarentegen is gericht op het behandelen van psychische stoornissen en het herstel van de toerekeningsvatbaarheid.
Praktijkuitvoering van de ISD-maatregel
De praktijkuitvoering van de ISD-maatregel is gericht op het creëren van een motiverende omgeving waarin de veelpleger intensieve begeleiding kan ontvangen. De inrichting waarin de maatregel wordt uitgevoerd, is opgezet om de betrokkene te ondersteunen in het doorbreken van het patroon van crimineel gedrag.
In de inrichting werken exclusief zorg- en behandelingswerkers die speciaal zijn opgeleid voor deze aanpak. De inrichting biedt een veilige en gestructureerde omgeving waarin de veelpleger kan leren om met zijn problemen te leven en zijn gedrag te veranderen.
De ISD-maatregel kent verschillende fases. In de beginfase wordt de betrokkene geïntegreerd in de inrichting en wordt een persoonlijk plan opgesteld. In de latere fases kan de veelpleger worden opgenomen in een zorgvoorziening of een voorziening voor begeleid wonen, afhankelijk van zijn vooruitgang en behoeften.
De integrale aanpak van de ISD-maatregel is gericht op het voorkomen van recidive en het creëren van een stabiele toekomst voor de veelpleger. De maatregel is niet bedoeld als straf, maar als een maatregel van beveiliging en herstel.
Rol van de rechter en advocaat
De rol van de rechter en de advocaat is van groot belang bij de toepassing van de ISD-maatregel. De rechter is verantwoordelijk voor het besluit om de maatregel op te leggen. Hij moet ervoor zorgen dat alle voorwaarden zijn vervuld en dat het advies dat hij in overweging neemt, actueel en gedetailleerd is.
De advocaat speelt een sleutelrol bij het verdedigen van de belangen van de verdachte. Hoewel de ISD-maatregel geen traditionele straf is, heeft deze wel ernstige gevolgen voor de vrijheid van de betrokkene. Een ervaren advocaat kan helpen bij het aanvechten van de ISD-eis en ervoor zorgen dat het rechtstoepassingsrecht wordt nageleefd.
Het is belangrijk dat de advocaat goed is op de hoogte van de juridische voorwaarden en de praktijkuitvoering van de maatregel. Hij kan ook advies geven over mogelijke alternatieve maatregelen en de risico's van de ISD-maatregel.
Juridische en praktische voorschriften
De ISD-maatregel is sterk gereguleerd in de Wetboek van Strafrecht en de Wetboek van Strafvordering. De rechter kan de maatregel opleggen indien voldaan is aan een aantal voorwaarden. Eerst moet het feit een misdrijf zijn waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Vervolgens moet de verdachte in de vijf jaar voorafgaand aan het feit ten minste driemaal onherroepelijk veroordeeld zijn voor een misdrijf. Bovendien moet het feit zijn begaan na tenuitvoerlegging van deze straffen of maatregelen. Ten slotte moet er reden zijn tot de veronderstelling dat de verdachte wederom een misdrijf zal plegen en dat de veiligheid van personen of goederen dit opleggen van de maatregel eist.
De rechter kan ook rekening houden met de tijd die de verdachte heeft doorgebracht in een andere inrichting, zoals een psychiatrisch ziekenhuis of een inrichting voor klinische observatie. Deze tijd kan worden afgetrokken van de maximaal toegestane duur van twee jaar.
De rol van het OM en de eis
De officier van justitie speelt een belangrijke rol bij de toepassing van de ISD-maatregel. Indien het OM van oordeel is dat de maatregel in dit geval zinvol is, kan hij eisen dat de rechter de maatregel oplegt. Het is echter niet verplicht dat de rechter deze eis volgt. De rechter moet zelf bepalen of de ISD-maatregel in dit geval wenselijk of noodzakelijk is.
Het advies dat de rechter in overweging neemt, moet gedetailleerd zijn en moet hem helpen bij het vormen van zijn oordeel. Het advies moet worden gemaakt door een deskundig persoon en mag in beginsel niet ouder zijn dan een jaar. Dit zorgt ervoor dat de rechter op actuele en relevante informatie kan beslissen.
Conclusie
De ISD-maatregel is een belangrijke juridische maatregel die gericht is op het doorbreken van een patroon van crimineel gedrag bij stelselmatige daders. Het doel van de maatregel is om de maatschappij te beschermen tegen overlast en de veelpleger te helpen om zijn leven weer op de rails te krijgen. De maatregel is beperkt in tijd (maximaal twee jaar) en is geen straf, maar een beschermende maatregel.
De ISD-maatregel verschilt aanzienlijk van andere maatregelen zoals TBS. Terwijl TBS gericht is op het behandelen van psychische stoornissen en het herstel van toerekeningsvatbaarheid, is de ISD gericht op gedragsverandering bij toerekeningsvatbare personen.
De praktijkuitvoering van de ISD-maatregel is gericht op intensieve begeleiding en herstel. De inrichting waarin de maatregel wordt uitgevoerd, biedt een veilige en gestructureerde omgeving waarin de veelpleger kan leren om met zijn problemen te leven en zijn gedrag te veranderen.
De rol van de rechter en de advocaat is van groot belang bij de toepassing van de ISD-maatregel. De rechter is verantwoordelijk voor het besluit om de maatregel op te leggen en moet ervoor zorgen dat alle voorwaarden zijn vervuld. De advocaat speelt een sleutelrol bij het verdedigen van de belangen van de verdachte en het aanvechten van de ISD-eis.
De ISD-maatregel is een complexe en juridisch gereguleerde maatregel die gericht is op het doorbreken van een patroon van crimineel gedrag. Het is een maatregel die niet alleen gericht is op beveiliging, maar ook op herstel en gedragsverandering.