Inleiding
De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) is een belangrijk instrument in de Nederlandse woningbouwsector om het energieverbruik van woningen te verlagen en de energieprestatiecoëfficient (EPC) te verbeteren. In 2026 zijn diverse wijzigingen doorgevoerd in deze regeling, waardoor woningeigenaren nieuwe kansen krijgen om hun woning verduurzaam te maken, maar tegelijkertijd ook duidelijkere en soms strengere voorwaarden. Deze artikelen geven een overzicht van de belangrijkste wijzigingen vanaf 2026, het subsidiebeleid en de impact op de EPC.
De EPC is een maat voor het energieverbruik van een woning en speelt een belangrijke rol bij het toekennen van subsidies. Door maatregelen zoals isolatie, warmtepompen of ventilatiesystemen aan te nemen, kan een woning zijn EPC verlagen, wat gunstig is voor toegang tot subsidies via de ISDE. In 2026 zijn er nieuwe maatregelen ingevoerd die de verduurzaming van woningen ondersteunen en tegelijkertijd de toegankelijkheid van subsidies aanpassen.
In deze artikel wordt nader ingegaan op de wijzigingen vanaf 2026, de nieuwe subsidiekansen, de impact op de EPC en de aanvraagproces. Ook wordt gekeken naar de rol van monumentale woningen, de financieringsvoorwaarden en de verdeling van het subsidiebudget per regio.
Wijzigingen in de ISDE vanaf 2026
Subsidie voor ventilatiesystemen
Een van de belangrijkste nieuwe subsidiekansen in 2026 is de introductie van subsidie voor energiezuinige ventilatiesystemen. Deze maatregel is alleen toegankelijk in combinatie met isolatiemaatregelen. Voorbeelden van toegestane ventilatiesystemen zijn:
- Afzuigventilatoren met minimaal 2 CO2-sensoren
- WTW-unit (warmteherwinning uit afgevoerde lucht)
De subsidiebedrag is vastgesteld op €400, maar mag slechts één keer worden aangevraagd per woning. Deze subsidie moet binnen 24 maanden worden aangevraagd na de uitvoering van de isolatiemaatregel. De combinatie van ventilatie en isolatie dient dan ook strategisch te worden aangegaan, omdat de tijdsdruk bij de aanvraag van subsidie groter is geworden.
Warmtepompen: minder subsidie bij meerdere units
Het subsidiebeleid rondom warmtepompen is aangescherpt. Voor de installatie van een tweede of meerdere lucht-waterwarmtepompen geldt dat geen startbedrag of energielabelbonus meer wordt verstrekt. In plaats daarvan ontvangt de woningeigenaar een vast subsidiebedrag van €225 per kW. Deze regeling is van toepassing zowel op woningen waarin eerder subsidies zijn verstrekt als op nieuwe installaties.
Voor de installatie van een eerste lucht-waterwarmtepomp blijft het startbedrag van €1.025 (in plaats van vorig jaar €1.250) en een energielabelbonus van €200 gelden. Dit betekent dat woningeigenaren die meerdere warmtepompen willen installeren, nu zorgvuldiger moeten plannen, aangezien de subsidie vooral gericht is op de eerste unit.
Isolatie: versoepeling en verduidelijking
Het beleid rondom isolatiemaatregelen is versoepeld en verder uitgewerkt. Isolatie blijft een kernmaatregel in de ISDE, en de subsidies zijn toegankelijk voor diverse vormen van isolatie, zoals:
- Dakisolatie
- Vloerisolatie
- Gevelisolatie
- Spouwmuurisolatie
- HR++ glas of tripel glas
Het subsidiebedrag is afhankelijk van het type maatregel en het energiebesparingseffect. De combinatie van isolatie met ventilatie of warmtepompen blijft wenselijk om subsidies te maximaliseren. De voorgeschreven tijdsperiode voor het aanvragen van subsidies na uitvoering van maatregelen is 24 maanden. Dit betekent dat woningeigenaren snel moeten handelen om subsidies aan te vragen.
F-gassen en warmtepompen
Vanaf 1 januari 2026 is subsidie voor split-warmtepompen met een koudemiddelgewicht van minder dan 3 kg en een GWP (Global Warming Potential) van 750 of hoger niet langer toegestaan. Dit is een maatregel om het gebruik van klimaatversterkende gassen te verminderen. Winningen die al met dergelijke systemen zijn uitgerust, moeten bij vernieuwing of vervanging ervan rekening houden met deze nieuwe voorwaarden.
Impact op de Energieprestatiecoëfficient (EPC)
Verlaging van de EPC door subsidiekwaliteiten
De energieprestatiecoëfficient is een maat voor het energieverbruik van een woning, uitgedrukt in kWh per vierkante meter per jaar. Hoe lager de EPC, hoe energiezuiniger de woning is. Subsidies via de ISDE draaien vaak rondom maatregelen die de EPC verlagen, zoals:
- Installatie van warmtepompen
- Invulling van spouwmuren
- Aanleg van isolatie op dak, vloer en gevel
- Invoering van energiezuinige ventilatiesystemen
De combinatie van meerdere maatregelen kan leiden tot aanzienlijke verlagingen van de EPC. Voor woningeigenaren is dit belangrijk, omdat een lagere EPC niet alleen gunstig is voor subsidies, maar ook voor energiekosten en het milieu.
EPC en het aanvragen van subsidies
De aanvraag van subsidies via de ISDE hangt gedeeltelijk af van de verwachte of actuele EPC van de woning. Voor bepaalde maatregelen, zoals warmtepompen en isolatie, wordt een minimum energielabel (bijvoorbeeld E of D) aangestreefd. De subsidie is meestal hoger wanneer de EPC aanzienlijk verlaagt.
Voor monumentale woningen zijn er specifieke regels. Deze woningen mogen ook aan de ISDE deelnemen, maar moeten aan aanvullende eisen voldoen. Deze eisen zijn gericht op het behoud van het historische karakter van de woning, terwijl tegelijkertijd de energieprestatie verbeterd wordt. Voor deze woningen wordt vaak een afwijkend berekeningsmodel voor de EPC gebruikt, rekening houdend met de historische waarde.
Aanvraagproces en voorwaarden
Stappenplan voor subsidieaanvraag
Het aanvraagproces voor ISDE-subsidie is gestructureerd in meerdere stappen, die woningeigenaren moeten doorlopen om subsidies te ontvangen. De belangrijkste stappen zijn:
- Bereid u voor: Bepaal welke maatregelen u wilt uitvoeren en controleer of u aan de voorwaarden voldoet.
- Voer de maatregelen uit: De maatregelen moeten worden uitgevoerd door een erkende installateur of bouwbedrijf.
- Vraag subsidies aan: De subsidieaanvraag moet binnen 24 maanden na de uitvoering van de eerste maatregel worden ingediend.
- Wacht op goedkeuring: De Rijksdienst voor Wegverkeer (RVO) beoordeelt de aanvraag en verstrekt subsidies bij goedkeuring.
Het is belangrijk om tijdig te handelen, aangezien subsidies binnen bepaalde tijdsperiodes moeten worden aangevraagd. Ook is het belangrijk dat de maatregelen correct worden uitgevoerd, want anders kan de subsidie worden ingetrokken.
Meldcodes en controle
Voor bepaalde maatregelen, zoals warmtepompen en zonneboilers, is een meldcode vereist. Deze meldcode dient als bewijs dat de maatregel correct is uitgevoerd en in overeenstemming met de subsidievoorwaarden. Deze meldcode wordt door de installateur ingevuld en is verplicht bij het indienen van de subsidieaanvraag.
Controle is een belangrijk onderdeel van het subsidiebeleid. De RVO kan willekeurig controles uitvoeren, waaronder visuele inspecties of het controleren van elektronische meldingen. Deze controles zijn bedoeld om fraude of onjuiste uitvoering te voorkomen.
Budgetverdeling en beschikbaarheid
Subsidiepot en regio’s
Het budget voor de ISDE in 2026 is gesteld op €511 miljoen, terwijl in 2025 het budget €550 miljoen was. De subsidies zijn verdeeld over diverse maatregelen, waaronder isolatie, warmtepompen, ventilatie, elektrische kookvoorzieningen en aansluitingen op warmtenetten. Daarnaast is er een apart budget van €5 miljoen voor kleine windmolens voor zakelijke gebruikers.
De beschikbaarheid van subsidies varieert per regio. De RVO publiceert jaarlijks de verdeling van subsidies per postcodegebied, zodat woningeigenaren kunnen zien hoeveel subsidies al zijn verleend in hun omgeving. Dit informatie is beschikbaar via een downloadbestand op de RVO-website.
Subsidiebeleid en toekomst
De ISDE loopt door tot 2030, wat betekent dat woningeigenaren tot 2030 subsidies kunnen aanvragen. In de komende jaren is verwacht dat het subsidiebeleid verder wordt aangescherpt, met name in de richting van hogere energiebesparingseisen en het gebruik van milieuvriendelijke materialen.
Momenteel is er een nadruk op het verlagen van de EPC en het gebruik van duurzame energie. In de toekomst is te verwachten dat subsidies vooral gericht zullen zijn op maatregelen die het sterkst bijdragen aan het verlagen van CO2-uitstoot en het verhogen van energiezuinigheid.
Monumentale woningen en aangepaste voorwaarden
Monumentale woningen hebben bij de ISDE een aparte regeling. Deze woningen mogen subsidies ontvangen, maar moeten aan extra eisen voldoen. De voornaamste voorwaarde is dat de historische waarde van het monument niet onderbelicht wordt. Dit betekent dat maatregelen zoals isolatie of warmtepompen moeten worden uitgevoerd op een manier die compatibel is met het historische karakter van de woning.
De EPC-berekening voor monumentale woningen is vaak afwijkend. In plaats van dezelfde normen als voor reguliere woningen, wordt een aangepast model gebruikt dat rekening houdt met het historische karakter en beperkte mogelijke maatregelen. Voor deze woningen is een lagere verwachting van EPC-verlaging vaak realistischer, maar het subsidiebeleid biedt toch gunstige mogelijkheden.
Conclusie
De ISDE is een belangrijk instrument voor woningeigenaren om hun woning verduurzaam te maken en subsidies te ontvangen voor maatregelen die het energieverbruik verlagen. In 2026 zijn er belangrijke wijzigingen doorgevoerd, waaronder nieuwe subsidies voor ventilatie, strengere voorwaarden bij meerdere warmtepompen en versoepeling van de isolatiebeleid.
De energieprestatiecoëfficient speelt een centrale rol in de subsidieaanvraag. Maatregelen zoals isolatie, warmtepompen en ventilatie leiden tot een verlaging van de EPC en zijn dus gunstig voor subsidies. Voor monumentale woningen gelden aangepaste voorwaarden, die rekening houden met het behoud van het historische karakter.
Woningeigenaren die subsidies willen ontvangen, moeten goed voorbereid zijn, binnen 24 maanden aanvragen en aan alle voorwaarden voldoen. Het aanvraagproces is gestructureerd en vereist samenwerking met erkende installateurs en bouwbedrijven. Met de juiste planning en keuze van maatregelen is het mogelijk om een aanzienlijke verduurzaming te realiseren en subsidies te ontvangen via de ISDE.