De gemeente Lisse en de Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek hebben in 2019 een handhavingsverordening aangenomen die de controle op uitkeringen en voorzieningen regelt. Deze verordening bepaalt hoe de ISD Bollenstreek controleert of inwoners zich aan de wettelijke plichten houden en of zij terecht recht hebben op uitkeringen zoals de bijstandsuitkering of uitkeringen volgens de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers (IOAW) en zelfstandigen (IOAZ). Dit artikel behandelt de doelen, procedures en maatregelen die de ISD Bollenstreek gebruikt om fraude te voorkomen en ervoor te zorgen dat uitkeringen en voorzieningen correct worden toegekend en gebruikt. Het geeft bovendien inzicht in de rechten en plichten van inwoners en de rol van de gemeenteraad in de handhavingspraktijk.
Doel van de handhavingsverordening
De handhavingsverordening van de ISD Bollenstreek uit 2019 is gebaseerd op meerdere wetsvoorschriften, waaronder de Participatiewet (PW), IOAW, IOAZ, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Deze verordening is bedoeld om te waarborgen dat uitkeringen en voorzieningen correct worden toegekend, gebruikt en uitbetaald.
Het doel van de handhaving is tweeledig:
- Voor de inwoner is het uiteindelijke doel dat hij of zij tijdig weet wat er van hen verwacht wordt en bereid is om zijn of haar verplichtingen spontaan en uit zichzelf na te leven.
- Voor de ISD Bollenstreek is het doel om te zorgen dat de inwoner de regels naleeft, waardoor wordt voorkomen dat hij of zij onterecht een uitkering of voorziening ontvangt. Daarnaast wordt gecontroleerd of de inwoner terecht een uitkering of voorziening ontvangt, en zo vroeg mogelijk wordt gemeld als dat niet het geval is. In dergelijke gevallen kan de ISD Bollenstreek een uitkering of voorziening beëindigen, terugvorderen, verlagen of een bestuurlijke boete opleggen.
De kernwaarden bij de handhaving zijn gericht op het behoud van de doelen van de genoemde wetsvoorschriften. De ISD Bollenstreek zorgt ervoor dat het effect van een besluit past bij die doelen. Bijvoorbeeld bij het incasseren van schulden zorgt de ISD ervoor dat inwoners een inkomen houden dat past bij hun persoonlijke situatie.
Rechten en plichten van inwoners
Inwoners die een uitkering ontvangen hebben rechten, maar ook plichten. Als een inwoner zijn of haar plichten niet nakomt, kan de ISD Bollenstreek maatregelen nemen, zoals de uitkering beëindigen, terugvorderen of verlagen, of een bestuurlijke boete opleggen.
Een belangrijke plicht van inwoners is het tijdig doorgeven van veranderingen in hun persoonlijke situatie. Dit omvat onder andere veranderingen in inkomsten, vermogen, gezinssamenstelling of woonadres. Als deze veranderingen niet worden doorgegeven, kan dat leiden tot onterechte uitkeringen.
De ISD Bollenstreek controleert regelmatig of inwoners terecht recht hebben op een uitkering. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als een inwoner zwart werkt, een dure auto heeft of een vals adres opgeeft. In dergelijke gevallen kan de ISD Bollenstreek een onderzoek uitvoeren en eventueel besluiten om de uitkering terug te vragen en een boete op te leggen. De boete is dan even hoog als het bedrag dat terugbetaald moet worden.
Inwoners kunnen ook zelf aangeven dat ze geen recht hebben op een uitkering. In dat geval onderzoekt de ISD Bollenstreek de reden voor de beëindiging en controleert of de uitkering tot de einddatum terecht is verstrekt.
Controle en voorkoming van fraude
De ISD Bollenstreek streeft naar voorkoming van fraude. Daarom informeert de ISD inwoners op een gepaste manier over hun rechten en plichten en over de gevolgen van misbruik of oneigenlijk gebruik van uitkeringen en voorzieningen. Dit is bedoeld om inwoners bewust te maken van de verantwoordelijkheid die bij het ontvangen van een uitkering hoort.
De controle op uitkeringen en voorzieningen wordt gebruikt om te beoordelen of de voorziening kwaliteitsvol is en op de juiste manier en voor het juiste doel wordt gebruikt. Daarnaast zorgt de ISD ervoor dat de regels die horen bij de opsporing van strafbare feiten worden nageleefd.
Bij het uitvoeren van controles kan de ISD Bollenstreek onder andere verificatie doen van inkomsten, vermogen, woonadres, gezinssamenstelling en andere relevante omstandigheden. Deze controles kunnen zowel actief als passief worden uitgevoerd. Actieve controles betreffen bijvoorbeeld het uitvoeren van onderzoeken of het vragen om documenten. Passieve controles kunnen bijvoorbeeld het analyseren van interne data of het beoordelen van aangiften.
Handhavingsbeleidsplan
De ISD Bollenstreek heeft een handhavingsbeleidsplan opgesteld. Dit plan legt vast hoe de ISD fraudebestrijding aanpakt en ervoor zorgt dat inwoners zich zo goed mogelijk aan de regels houden. Het beleidsplan bevat onder andere richtlijnen voor het uitvoeren van controles, het vaststellen van handhavingsmaatregelen en het behoud van de rechten van inwoners.
Het handhavingsbeleidsplan is ook gericht op het behoud van het inkomensniveau van inwoners. Bijvoorbeeld bij het incasseren van schulden zorgt de ISD ervoor dat inwoners een inkomen houden dat past bij hun persoonlijke situatie. Dit betekent dat de ISD zorgdraagt voor een eerlijke afweging tussen het behoud van de wettelijke plichten en het behoud van het levensniveau van inwoners.
Beëindiging en terugvordering van uitkeringen
Als blijkt dat een inwoner onterecht een uitkering of voorziening heeft ontvangen, kan de ISD Bollenstreek deze beëindigen en terugvorderen. Dit kan met of zonder terugwerkende kracht gebeuren.
Een uitkering of voorziening kan bijvoorbeeld worden beëindigd als:
- de inwoner onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt;
- de voorziening niet langer passend of nodig is;
- de inwoner zich niet houdt aan voorwaarden en verplichtingen die aan de voorziening zijn verbonden;
- de inwoner niet meewerkt aan een onderzoek naar het recht op de voorziening;
- de voorziening niet wordt gebruikt of voor een ander doel dan bedoeld;
- de inwoner niet gebruik heeft gemaakt van de voorziening.
De ISD Bollenstreek kan de uitkering of voorziening of de waarde daarvan van de inwoner terugvorderen. Dit kan vanaf het moment waarop is voldaan aan één of meer van de beëindigingsredenen.
Rol van de gemeenteraad
De gemeenteraad van de gemeente Lisse heeft een duidelijke rol bij de handhavingsverordening. In de huidige situatie heeft de gemeenteraad het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek opdracht gegeven om een handhavingsbeleidsplan met een visie op handhaving vast te stellen. De gemeenteraad wordt tenminste jaarlijks geïnformeerd over de aard en doelmatigheid van de uitgevoerde handhavingsmaatregelen, volgens een format dat door de ISD Bollenstreek is bepaald.
In de voorgestelde situatie heeft de gemeenteraad zelf een visie op handhaving neergelegd in de handhavingsverordening. Dit betekent dat de gemeenteraad een actievere rol speelt in het bepalen van de richting en het beleid rondom handhaving. Deze visie helpt om de doelen van de handhavingsverordening duidelijker te maken en de praktijk van de ISD Bollenstreek te ondersteunen.
De praktijk van handhaving
De praktijk van handhaving door de ISD Bollenstreek is gebaseerd op de wettelijke kaders en het handhavingsbeleidsplan. De ISD zorgt ervoor dat de regels worden nageleefd en dat de inwoner zich aan zijn of haar verplichtingen houdt. Dit omvat zowel het voorkomen van fraude als het uitvoeren van controles en maatregelen in geval van overtredingen.
Een belangrijk aspect van de praktijk is de eerlijke afweging tussen het behoud van de wettelijke plichten en het behoud van het levensniveau van inwoners. De ISD Bollenstreek zorgt ervoor dat inwoners een inkomen blijven houden dat past bij hun persoonlijke situatie. Dit is van belang om te voorkomen dat inwoners in een armoedesituatie belanden door het afnemen van uitkeringen of voorzieningen.
Bij het uitvoeren van maatregelen zoals het beëindigen of terugvorderen van een uitkering, zorgt de ISD ervoor dat de rechten van inwoners worden gerespecteerd. Dit betekent dat inwoners de kans krijgen om hun kant van het verhaal te geven en dat besluiten worden genomen op basis van feiten en bewijs.
Conclusie
De handhavingsverordening van de ISD Bollenstreek uit 2019 is een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat uitkeringen en voorzieningen correct worden toegekend, gebruikt en uitbetaald. De verordening is gebaseerd op meerdere wetsvoorschriften en bepaalt de doelen, procedures en maatregelen die de ISD Bollenstreek gebruikt om fraude te voorkomen en ervoor te zorgen dat inwoners zich aan de wettelijke plichten houden.
De ISD Bollenstreek controleert regelmatig of inwoners terecht recht hebben op een uitkering. Dit kan leiden tot maatregelen zoals het beëindigen, terugvorderen of verlagen van een uitkering. In dergelijke gevallen wordt er zorg voor genomen dat de rechten van inwoners worden gerespecteerd en dat het levensniveau van inwoners niet onredelijk wordt beïnvloed.
De gemeenteraad van de gemeente Lisse speelt een actievere rol in de handhavingspraktijk, door een visie op handhaving neer te leggen in de handhavingsverordening. Dit helpt om de doelen van de handhavingsverordening duidelijker te maken en de praktijk van de ISD Bollenstreek te ondersteunen.
Inwoners die een uitkering ontvangen hebben rechten, maar ook plichten. Het is belangrijk dat inwoners zich aan hun plichten houden, zoals het tijdig doorgeven van veranderingen in hun persoonlijke situatie. Door dit te doen, wordt voorkomen dat er onterechte uitkeringen worden uitbetaald en kan de ISD Bollenstreek haar taak van handhaving effectief uitvoeren.