De glastuinbouwsector in Nederland heeft de afgelopen jaren geconfronteerd gestaan met een aantal uitdagingen. De oorlog in Oekraïne en de stijgende energieprijzen hebben directe gevolgen gehad op de vraag naar nieuwe kassen en de investeringen in duurzame technologieën. Deze artikelen geven inzicht in de actuele ontwikkelingen, bouwkosten en de rol van duurzame investeringen binnen de glastuinbouw. Voor ondernemers, real estate-ontwikkelaars en professionals in de bouwsector is het essent om te begrijpen hoe de sector zich ontwikkelt en wat de toekomstige kosten en subsidies betreffen.
Inleiding
De glastuinbouw is een belangrijk onderdeel van de agrarische sector in Nederland. In de afgelopen jaren is er sprake van een toegenomen belangstelling voor de nieuwbouw van glastemperaturen en investeringen in technologieën die het energieverbruik verlagen. Echter, de energiecrisis na februari 2022 heeft geleid tot een aanzienlijke daling in de bestellingen voor kassenbouw. Dit heeft gevolgen voor zowel de productiecapaciteit van de sector als de financiering van nieuwe projecten. Tegelijkertijd is er ook een sterk verlangen om duurzamer en energie-efficiënter te werken, wat leidt tot investeringen in warmtepompen, warmte-koudeopslag (WKO) en andere slimme oplossingen.
Deze artikelen zullen de ontwikkelingen in de bouwkosten van glastemperaturen, de invloed van de energiecrisis en de toekomstige kansen en subsidies voor duurzame investeringen in kaart brengen.
Bouwkosten en investeringen in glastemperaturen
De bouwkosten voor een nieuwe glastuinbouwvariatie zijn afhankelijk van verschillende factoren, zoals het type kas, de uitvoering, de geïntegreerde technologieën en de oppervlakte. Volgens onderzoek van Wageningen Economic Research ligt de kostprijs van een nieuwe kas gemiddeld tussen 750.000 en 1,25 miljoen euro per hectare. Deze kosten omvatten bouwkosten en basistoebehoren zoals verlichting en schermen.
In sommige teelten, zoals bijvoorbeeld Phalaenopsis, kunnen de bouwkosten per hectare aanzienlijk hoger liggen. Dit komt door de extra investeringen in mobiele tafels, watergiftsystemen en automatiseringssystemen. Deze zogenaamde 'smart greenhouse' oplossingen vergroten niet alleen de bouwkosten, maar ook de operationele kosten. Toch bieden zij ook voordelen in termen van productiviteit en energie-efficiëntie.
Investeringen in technologie
De investering in technologie is een cruciale factor in de huidige bouwpraktijk van glastemperaturen. Automatisering, slimme luchtbehandeling en energie-efficiënte systemen worden steeds vaker ingezet om zowel de productie als de kosten te optimaliseren. Deze technologieën vergroten de initiële investering, maar bieden op de lange termijn vaak een goede terugverdientijd, vooral in tijden van hoge energieprijzen.
Het gebruik van warmtepompen, bijvoorbeeld, kan het energieverbruik aanzienlijk verlagen. Hierbij wordt warmte uit de omgeving of afvalwarmte gebruikt om de kas op temperatuur te houden. Dit vermindert de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en draagt bij aan een lagere CO₂-uitstoot.
Invloed van de energiecrisis
De energiecrisis na februari 2022 heeft een directe impact gehad op de investeringen in de glastuinbouwsector. Wageningen Economic Research stelde vast dat de gemiddelde waarde van nieuwe orders per maand in de periode januari 2018 tot juni 2021 gemiddeld ongeveer 8,6 miljoen euro was. In de periode na februari 2022 daalde deze waarde naar gemiddeld 4 miljoen euro per maand. Dit betekent dat de vraag naar nieuwe kassen halverwege 2022 met meer dan 50 procent is gedaald vergeleken met de vorige drie jaar.
Hoewel de vraag in de periode juli 2021 tot januari 2022 iets lager was dan in de vorige periode, is het aantal orders nog steeds redelijk op peil. Toch is er sprake van een duidelijke koersverandering. De verwachting is dat de productie van kassen in de komende jaren zal dalen als gevolg van de verminderde bestellingen.
Grootte van het kasareaal
Hoewel het aantal bestellingen is gedaald, is het kasareaal in Nederland tussen 2019 en 2021 juist gestegen. Dit wordt gedeeltelijk toegeschreven aan de nieuwbouw van kassen en de verbetering van de registratie van bestaande kasoppstanden door het CBS. De toename van het kasareaal betekent dat er toch sprake is van groei in de sector, al is deze groei mogelijk minder dan verwacht.
Het feit dat kassen gemiddeld het grootste deel van de balanswaarde van telers vertegenwoordigen, benadrukt de economische betekenis van deze investeringen. Voor ondernemers is het daarom belangrijk om zowel de bouwkosten als de toekomstige operationele kosten goed te beoordelen voordat er wordt geïnvesteerd.
Duurzame investeringen in de glastuinbouw
De glastuinbouwsector staat onder druk om duurzamer te werken. De stijgende energiekosten en de wens van de overheid om CO₂-uitstoot te verminderen hebben geleid tot een toegenomen focus op duurzame oplossingen. Energie-efficiënte technologieën en circulaire methoden worden steeds vaker ingezet om de impact van de sector te beperken.
Slimme energieoplossingen
Energie-efficiënte systemen zoals warmtepompen en warmte-koudeopslag (WKO) worden steeds vaker ingezet in de glastuinbouw. Deze systemen helpen om energie te besparen en kosten te verlagen. Ondanks de hoge initiële investeringen zijn deze technologieën vaak rendabel in de langere termijn, vooral in tijden van hoge energieprijzen.
Een voorbeeld van een slimme technologie is de slimme luchtbehandeling, waarbij de luchtkwaliteit in de kas wordt gereguleerd op een energie-efficiënte manier. Dit zorgt niet alleen voor een betere groeisituatie voor planten, maar ook voor een lagere verbruikskosten.
Subsidies en financiering
De overheid biedt subsidies aan bedrijven die investeren in duurzame technologieën. Een voorbeeld hiervan is de regeling Energie-efficiëntie Glastuinbouw (EG). Deze regeling staat voor het verstrekken van subsidies voor investeringen die het energieverbruik verlagen. In het voorjaar van 2026 wordt verwacht dat deze regeling opnieuw beschikbaar komt.
Een belangrijk voorwaarde voor het verkrijgen van subsidies is dat de opgedane kennis beschikbaar moet komen voor de hele sector. Dit betekent dat investeringen niet alleen voordeel opleveren voor de eigen onderneming, maar ook voor de breedere glastuinbouwsector.
Circulaire oplossingen
Nabovelingen in de glastuinbouwsector richten zich steeds vaker op circulaire ondernemingen. Dit houdt in dat afvalstromen worden ingezet, grondstoffen worden hergebruikt en samenwerking met kennisinstellingen en andere bedrijven wordt gestimuleerd. Een voorbeeld van een initiatief is het programma Kansen voor West, dat bedrijven in Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland ondersteunt bij het realiseren van duurzame projecten.
Deze initiatieven tonen aan dat investeringen in duurzame en circulaire methoden niet alleen leiden tot een lagere CO₂-uitstoot, maar ook tot een sterke positie op de markt in de toekomst.
Toekomstige trends en uitdagingen
De glastuinbouwsector staat voor grote veranderingen in de komende jaren. De combinatie van stijgende energiekosten, duurzame doelstellingen en digitalisering leidt tot nieuwe uitdagingen en kansen. Ondernemers die nu investeren in duurzame technologieën en slimme systemen, zijn beter voorbereid op de toekomst.
De investering in slimme luchtbehandeling, warmtepompen en WKO-systemen is in de meeste gevallen rendabel op lange termijn. Dit geldt zeker in tijden van hoge energieprijzen. Daarnaast bieden subsidies van de overheid ondernemers de mogelijkheid om deze investeringen financieel rendabel te maken.
Investeren in kennis
Een belangrijke trend in de glastuinbouwsector is het investeren in kennis. Digitalisering en slimme technologieën vereisen niet alleen investeringen in apparatuur, maar ook in kennis en opleidingen. Ondernemers die investeren in kennis en samenwerking zijn beter in staat om de veranderingen in de sector te beheren en te profiteren van nieuwe kansen.
Het programma Kansen voor West benadrukt dit idee van samenwerking en kennisdeling. Hierbij wordt gestreefd naar een brede impact op de sector, waarbij kennis en innovatie niet alleen van toepassing zijn op een enkel bedrijf, maar op de hele sector.
Conclusie
De bouwkosten in de glastuinbouwsector zijn afhankelijk van het type kas, de technologieën die worden ingezet en de oppervlakte. De kosten kunnen variëren van 750.000 tot 1,25 miljoen euro per hectare. In sommige gevallen, zoals bij de teelt van Phalaenopsis, kunnen de bouwkosten nog hoger liggen. De investering in technologie en slimme systemen is daarom een belangrijk onderdeel van de totale kosten.
De energiecrisis vanaf 2022 heeft geleid tot een daling in de vraag naar nieuwe kassen. Hoewel het kasareaal in de afgelopen jaren juist is toegenomen, is er sprake van een afname in de bestellingen. Dit heeft gevolgen voor de productiecapaciteit van de sector en de financiering van nieuwe projecten.
Tegelijkertijd is er een sterke toename in de investeringen in duurzame en slimme technologieën. Ondernemers die nu investeren in energie-efficiënte systemen zoals warmtepompen en WKO zijn beter voorbereid op de toekomst. De beschikbaarheid van subsidies, zoals de regeling Energie-efficiëntie Glastuinbouw (EG), helpt om deze investeringen financierbaar te maken.
De combinatie van investeringen in duurzame technologieën, kennis en samenwerking leidt tot een sterke positie in de glastuinbouwsector. Ondernemers die hier op inzetten, zijn niet alleen beter voorbereid op toekomstige uitdagingen, maar ook in staat om de veranderingen in de sector te beheren en te profiteren van nieuwe kansen.