De toenemende verstedelijking en de veranderingen in het klimaat hebben geleid tot een nieuwe uitdaging in de inrichting van de openbare ruimte: het beheer van hemelwater. Traditionele riolering stoot aan zijn grenzen, en de oplossing ligt in het principe dat water moet blijven waar het valt. Het Aquaflow-systeem vertegenwoordigt een fundamentele verschuiving in de benadering van waterbeheer. Dit systeem transformeert de traditionele sloot naar een ondergrondse berging direct onder de bestrating, waardoor wegen en parkeerterreinen multifunctioneel worden ingezet. Door het water in de wegfundering te bergen, te zuiveren en vertraagd af te voeren, ontstaat een duurzaam concept dat zowel overtollig water als droogtes tegengaat. Het systeem zorgt ervoor dat de traditionele rioleringsketen met ongeveer 90% kleiner kan worden gemaakt, wat een aanzienlijke besparing biedt voor gemeenten en projectontwikkelaars.
De kern van het Aquaflow-systeem ligt in de constructie van de wegfundering. Waar een normale weg alleen maar draagkracht moet bieden, biedt deze speciale fundering ook bergingsruimte voor hemelwater. De technische uitdaging was aanvankelijk dat een waterbergende fundering technisch onmogelijk leek volgens de toenmalige markttechnici. Echter, door samen te werken met instituten als de TU Delft en Koac tussen 2002 en 2004, werd bewezen dat een dergelijke fundering minimaal even sterk is als een normale wegfundering. Dit was een doorbraak die het systeem haalbaar maakte voor grootschalige implementatie.
Technisch Bouwopzet en Laagindeling
Het succes van het Aquaflow-systeem rust op een strikt gedefinieerde laagindeling onder de bestrating. Deze constructie is ontworpen om niet alleen water te bergen, maar ook te zuiveren door middel van biologische processen. De constructie begint aan de bovenzijde met de waterpasserende bestrating zelf, die doorgaans bestaat uit speciale tegels die waterlaten doorlaten. Onder deze bestrating ligt een vlijlaag van fijn hardsteensplit met een dikte van 2 tot 6 mm. Deze laag fungeert als een eerste filter die zware metalen afvangt en bindt.
Direct daaronder bevindt zich een laag geotextiel of een specifiek filterdoek. Deze laag is cruciaal voor de waterkwaliteit. Het filterdoek, ontwikkeld met behulp van nanotechnologie, is in staat om koolwaterstoffen zoals olie en benzineresten uit het hemelwater te filteren. Dit filterdoek zorgt voor een zuivering van 100% voor wat betreft olie. De bacteriën in de open structuur van de onderliggende wegfundering zorgen vervolgens voor de afbraak van de gevangen stoffen.
Onder deze filterlaag ligt de eigentlijke waterbergende fundering. Deze bestaat uit grof gebroken natuurlijk gesteente met een dikte van ongeveer 35 cm. Deze open structuur creëert holle ruimtes waar water opgeslagen kan worden. De fundering ligt op een onderlaag van folie of geotextiel, wat voorkomt dat water naar de bodem lekt waar dat niet gewenst is, of het water richting de open structuur leidt. Bij gesloten verhardingen kan regenwater via speciale putten naar deze open structuur worden geleid, waardoor zelfs conventionele wegen deel kunnen uitmaken van het systeem.
De volgende tabel geeft een overzicht van de constructieve lagen en hun specifieke functies binnen het Aquaflow-systeem:
| Laag | Dikte | Materiaal | Functie |
|---|---|---|---|
| Opperblad | - | Waterpasserende bestrating | Laat water doorlaten naar de onderlaag |
| Vlijlaag | 5 cm | Fijn hardsteensplit (2-6 mm) | Vangt zware metalen af en bindt deze |
| Filterlaag | - | Filterdoek / Geotextiel | Filtert koolwaterstoffen (olie, benzine) |
| Wegfundering | 35 cm | Grof gebroken gesteente | Bergt water, biedt bergingsruimte, bacteriën breken stoffen af |
| Onderlaag | - | Folie of geotextiel | Scheidt fundering van de bodem |
Dit bouwschema zorgt ervoor dat het systeem niet alleen water bufferen, maar ook de waterkwaliteit verbetert voordat het water infiltratie of vertraagde afvoer ondergaat. De combinatie van fysieke filtering door de steensplit en biologische afbraak door bacteriën in de open structuur maakt het systeem zeer effectief.
Historische Ontwikkeling en Innovaties
De geschiedenis van Aquaflow is een testament voor aanhoudende innovatie in de watersector. Het systeem werd voor het eerst op de markt gebracht in Nederland in het jaar 2000. Het concept was revolutionair omdat het de sloot "onder de bestrating" bracht, wat een radicale afwijking was van de traditionele open sloten. Het jaar 2002 markeerde de oprichting van het bedrijf Aquaflow B.V. In de jaren 2002 tot 2004 vond een intensieve doorontwikkeling plaats in samenwerking met Koac en de TU Delft. Deze samenwerking was essentieel om de draagkracht van de waterbergende fundering te waarborgen. De TU Delft bevestigde dat de fundering minimaal net zo sterk was als een normale wegfundering, een cruciale validatie voor verdere implementatie.
In 2006 vond een belangrijke technologische doorbraak plaats door de introductie van een olieverwerkend filterdoek gemaakt met nanotechnologie. Dit filterdoek, geplaatst onder de bestrating, kon het hemelwater volledig zuiveren van olie, een probleem dat bij stedelijke gebieden vaak voorkomt door voertuigen.
Een andere innovatie vond plaats in 2007 in het Funenpark in Amsterdam. Hier werd een grote vijfhoekige tegel bedacht door de architecten van Landlab / Oslo. De vijfhoekige vorm dwingt tot een vlakke legging, wat voorkomt dat water snel wegvloeit. Aquaflow produceerde deze parksteen op industriële schaal door middel van een continu proces, in tegenstelling tot het gebruikelijke storten van beton in losse mallen en dagelijks ontkisten.
In 2008 werd de technologie uitgebreid naar multifunctionele gebruiksdaken in samenwerking met Drainproducts BV uit Amsterdam. Op daken is de inbouwhoogte en het toegestane gewicht beperkt, waardoor de traditionele waterbergende wegfundering werd vervangen door hoge sterkte kunststof units. Dit toont de flexibiliteit van het concept: van wegen naar daken.
Oplossingen voor Gemeenten en Onderhoud
Een van de grootste uitdagingen bij waterpasserende verhardingen is het onderhoud. In 2011 bleek dat waterpasserende stenen in de praktijk veel onderhoud vereisen. Gemeenten wilden dit niet, aangezien verstoppingen van de poriën van de stenen leidt tot inefficiëntie. Als antwoord hierop introduceerde Aquaflow een speciale kolk, de zogeheten WT-kolk (Water Treatment kolk). Deze kolk is ontworpen om grof en fijn vuil af te vangen en kan direct worden aangesloten op de Aquaflow wegfundering.
Deze innovatie was doorslaggevend. Door de invoering van de WT-kolk kon de noodzaak voor waterpasserende verharding worden opgeheven. Dit betekent dat ook normale stenen, oude stenen bij herstraten en asfaltverharding toegepast kunnen worden, omdat de WT-kolk het vuil filtert voordat het de fundering bereikt. De WT-kolk heeft veel nieuwe gemeenten over de streep getrokken om water te gaan bufferen in de wegfundering. Hierdoor werd het systeem toegankelijker voor bestaande wegen en parkeerterreinen, waar het vervangen van bestrating ongewenst of te kostbaar zou zijn.
Deze aanpak lost het probleem van de onderhoudskosten op en maakt het Aquaflow-systeem compatibel met een breder scala aan verhardingstypen. Het principe blijft hetzelfde: water wordt gebufferd en gezuiverd, maar de ingang van de fundering wordt beschermd door de kolk, wat de levensduur van het systeem verlengt en de onderhoudskosten verlaagt.
Toepassingen en Projectvoorbeelden
Het Aquaflow-systeem is reeds toegepast in diverse projecten, wat de haalbaarheid en veelzijdigheid van de technologie bewijst. Een van de eerste en bekendste projecten is het Funenpark in Amsterdam. Hier werden waterpasserende parkstenen gebruikt, ontworpen met een specifieke vijfhoekige vorm om de waterloop te beïnvloeden. Dit project toonde aan dat esthetische vormgeving en functioneel waterbeheer hand in hand kunnen gaan.
Een ander voorbeeld is de binnentuin van Villa Mokum, waar waterpasserende bestrating werd ingezet om hemelwater direct te bergen en te zuiveren. Deze projecten illustreren hoe het systeem zowel in grote parken als in kleinere, gesloten tuinen kan worden toegepast. Het doel is altijd hetzelfde: droge voeten in de openbare ruimte. Het water blijft waar het valt, wat de druk op de traditionele rioleringsketen verlaagt met circa 90%.
De toepassing is niet beperkt tot wegen en parken. Door de samenwerking met Drainproducts BV is het concept ook toepasbaar op daken (Dakwater). Dit breidt de mogelijkheden uit van de technologie, aangezien daken vaak beperkt zijn qua gewicht en hoogte. De vervanging van de steen-fundering door kunststof units op daken toont de aanpassingsvermogen van het systeem aan verschillende constructieve eisen.
Strategische Belang voor Waterbeheer
Het Aquaflow-systeem is meer dan slechts een constructietechniek; het is een strategisch instrument in het beheer van stedelijk hemelwater. Sinds 2017 nam Aquaflow veelvuldig deel aan kennissessies en brainstormdagen, wat leidde tot een bredere visie op stedelijk hemelwater. De visie benadrukt dat naast wateroverlast er ook steeds meer watertekorten zijn door de voortgaande verharding van steden. Dit leidt tot een dubbel probleem: af en toe te veel water (overstromingen) en continue te weinig water dat infiltreert, wat resulteert in verdroging van de bodem.
Het systeem draagt bij aan "droge voeten in de openbare ruimte" door ervoor te zorgen dat hemelwater blijft waar het valt en zo min mogelijk wordt afgevoerd. De traditionele rioleringsketen kan hierdoor met 90% kleiner worden gemaakt, wat een significante besparing betekent voor de publieke sector. Het systeem biedt een oplossing voor zowel de pieken van regen als de perioden van droogte, omdat het water wordt gebufferd en langzamer vrijgegeven of geïnfiltreerd.
De kern van dit strategische belang ligt in de multifunctioneelheid. Door de sloot onder de bestrating te brengen, worden wegen en parkeerterreinen omgevormd tot actieve waterreservoirs. Dit is een voorbeeld van duurstem waterbeheer dat hemelwater bergt, zuivert, infiltreert, vertraagd afvoert of herbreeuikt. Het systeem is lid van de vereniging AQUO en staat op het niveau van een concept dat duurzaam waterbeheer mogelijk maakt.
Conclusie
Het Aquaflow-systeem vertegenwoordigt een fundamentele verandering in de aanpak van waterbeheer in de openbare ruimte. Door de sloot onder de bestrating te integreren, ontstaat een constructie die niet alleen draagkracht biedt maar ook actief water bufferen en zuiveren. De technische innovaties, variërend van nanotechnologie tot de ontwikkeling van de WT-kolk, hebben het systeem toegankelijker en efficiënter gemaakt voor gemeenten. De samenwerking met academische instituten zoals de TU Delft en Koac heeft de constructieve sterkte van de fundering gegarandeerd, terwijl de industriële productie van de vijfhoekige parksteent en de aanpassing aan daktoepassingen de breedte van het systeem uitbreiden.
De impact van dit systeem is dubbel: het verlaagt de behoefte aan traditionele rioleringsketen met 90% en draagt bij aan het oplossen van zowel overstromingen als verdroging in verharde steden. Door het water te houden waar het valt, wordt de waterkringloop in de stad hersteld. Het Aquaflow-concept is hiermee een essentieel instrument in de transitie naar een waterveilige stad, waarbij de technische specificaties en de praktische toepassingen een robuuste basis bieden voor toekomstige projectontwikkeling.